15» M IS TORI AB 
Adimi. Cordo. Antftus quoque Citri fpectem fi- 
' “f- cic. tomum Afrriitm quartum , etiamque Medi- 
’ SZi cum Pomum Afljrriunt , Adami vocatum, 
'ittUcum. MaL: mdic Diof c.tcrtt* variet m Pen.& Lob. Ma- 
\ talus A(- lus AflyriaTabern. «Se Gerard. Poma Adami Hift. 
fart* Lugd. & Neotericis plerifquc. Solcrius Limes 
Ltrnes Me- voca k a t. An Casfalp. MeUnguU , quam alii O- 
F LANTA RVM> 
l <Cttrlnga- trgulam ?ocant : frutice &fru&ufimilior G- 
U. * tro, ingenti fructu , omnium maxime tuberofo & | 
crifpo : colore pallido , fcd rotunditate & fucco 
interno Aurantix: cortice quoque fimiliter fun¬ 
go fo , fcd tenero & dulci , cum leui quadam ama- 
T onz.tr sm. r j tu< jj ne Ponzirus afnbigic inter Limonem & 
Aurantiam: non enim oblongus, vt Limon, nec 
omninb rotundus, vt Aurantium : vtrifque am¬ 
plior : cornee erado & liui, colore ad Aurantium 
vergente,duici cum quadam amaritudine , fucco 
intns Limonis. Confiderent periti ancitrangula 
CxlaIpini,non fint poma, qux vocant Adami: & 
Ponzirus differentia quidam citriimaioris. Ica 
{altem deferiptio infinuare videtur. 
Momina Germ. 3 bflm»dpffef. Gall. pommes d’Ad<xm& 
hnguar. poncjres iifdcm telte Lob.Hifp.& Lufit. Az,amboa. 
Locus. Angi. CJjc-ZffyyTiandlpplctrccGerardo. 
Non vbique hic obuia, in Lufitania tamen & 
& Hifpania colitur: itc;n in Calabria , authori- 
bus Amato & Cordo. Ad Bcnacum lacum toto 
anno fere perpetua fronde virent & florent, tefte 
Calzolano. Vidimus nos Lugduni aliquando , & 
in horto H!.C.VVirt.Stmgardiano,vbi arbor pul¬ 
cherrima, magna ferens poma,nec pauCa. 
uats ma- Quod in genere de loco omnium malorum 
~ Medicorum didtumfic , abundant ea hodie al’ 
genere. Golffj Antogil ,\bi multo maiora, quam in Lulita- 
nia r'item in infula S.Helenx. In Brafili-i aliis 
nouiorbis partibus, k Lufitanis ex noftroorbe 
illata, multiformia mala Medica hodie fuppetunt, 
vtdifim sexhiftoriis & nauigadonibus Indicis 
Hulfii, M lfFei-& aliorum. Citrus apud Medos & 
Perfas inprimisffequens , deinde Palladii dili¬ 
genda in Italiam tranflata fuit : poflea vero in 
vftim deuenit , vt nemora 5 c campos occupa- 
Jl I edicam ' , 
otium Mirum,quod feribit Scaliger apuaTheqphr3- 
( ■ * nsn ftum : Arbor Medica tota Graecia [ fci.mus enim ] 
Stnitf, nulla vificur. Haec enim eius funt verba. Et in In¬ 
dice in eius annotationes in Theophr. Ius repeti¬ 
tur, imlum Modicam in Grxcia non videri.Quod 
fi verum efl [dc quo tamen vehementer dubita¬ 
mus] frutlri fane & prifeis in Grxciam inue&a 
creduntur, vt in praecedentibus dictum. Mifari 
porro fubit, quare non fintibi , aut efTe poflint, 
prxfertim cum ncc terrae fertilitas , nec coeli re¬ 
pugnet temperies. Sed ludicium penes eos eflo, 
qui Griciam incolunt, aut pcrluflrarunt. Nifi 
forte barbaries Turcica , qui iam anteScaligcri 
In Creta ^ ccil ^ a * n Graeciam irrepfcrat , eafdem vel negle¬ 
xerit, vel penitus exterminarit. In Creta fane, 
tcftc Bellonio , maximi funt arbores Arantio- 
rum, citi iorum , pomorum Adami &Poncerio- 
rum. Grici, eodem referente , fuccum expri¬ 
munt, dolia eo replent, vendunt Tureis Con- 
S ueet <ofuA ftmtinopoli 8c aliislocis,qu6 deuchunt.Eo enim 
Turea frequenter vtuntur loco Omphacii. 
luitura^mn Opeixprettumnos fadrurosexiltimamus [ ii 
Urtt .x \f e - antequam dc viribus malorum Medicorum aga- 
rfteorum, mus, aliquid dicamus dc eorum fatu , cultu, infi- 
tionc , & 11 qui talia funt, qui ad eorum con- 
frruationem facere poflint, idque jn Germano¬ 
rum & Septentrionalium potiflimum gratiam, 
quos hodie tanto ftudio eas arbores colendi & 
propagandi ardere videmus. Prxcepta igitur da- 1 
bimus ex probatifTImis & diligefttiflimis earum 
cultoribus, potiflimum,Varrone,Palladio , Aug. 
Gallo,& obferuationc nollra. 
Ergomenfe Martio citri arbor quatuor modis 
feritur,femine,ramo, talea, claua. Amat terram 
rarioris naturi, ccelumcalidum , humoremque l 0 cijs. 
continuum. De Medica inprimis obferues, ne m 
terram nimium aridam , fcd temperatam femen 
demittas. In iugerum vnum , fi efl: natura tempe¬ 
rata terra, feribunt opusefle Medici fefquimo- 
dio. Idferiturita, vt femen ia&etur, quemad¬ 
modum fciiicet cum pabulum ik frumentum fe- Satto m 
ritur. Si igiturgranis velis ferere, ita facies: ter- noram, i 
ram in duos peaes fodies, cinerem mifccbis, bre- 
ues areas facies, vt vtrinque per canales aqua dif- 
currat. In his arcis palmarem ferobemmanibus 
aperies , tk tria grana deorfum verfo cacumine 
iundfca confhtucs,& obruta quotidie rigabis, vt a- 
nimata femina melius adolefcant. Citius proce¬ 
dent , fi beneficio aqui tepentis vtaris. Natis 
germinibus femper proxima herba runcetur. Po- 
ceft hinc trima planta transferri. Acres medul¬ 
las mutant , fi femina per biduum mulsa mace- I 
rentur. Si ramum velis ponere , non amplius Ra/ni J*- 
fcfquipede debebis immergere , ne putrefeat. 
Claua feri commodius efl: , longitudine cubi- tto. | 
tali, vtraque parte liuigata , nodis Sc aculeis rc- 
cifis : fed integra fummrtate gemmarum,per quas 
fpesfuturi germinis erumpat. Diligenciores A: fi¬ 
mo bubuloadlinuntvtrinque , quod fummuin 
eft,vel marina Alga vefliunt, vel argilla fuba&a 
ytnufque extrema cooperiunt, atque ita paflina- 
to folo deponunt. Talea & gracilior &breuior r.t!e x / 4 '* 
efle poteft, qui fimiliter vt claua mergetur. Sed /w. 1 
talea palmis duobus fuperfit, claua omnis obrui¬ 
tur. Non debetaliisarboribusannedi. Infpa- 
tio nondcfideratinterualla maiora. Calidis, fed 
irriguis & maritimis maxime gaudet locis. Sed fi 
quis hoc genus, vtinrcgiane frigida nutriatur, 
extorquet,loco vel parietibus munito, vel in me¬ 
ridianam partem difponat hanc arborem.Sed hy- 
bernis menfibus tedam Uramine velet agrefti, sit*Q 
aut aliis tegetibus vel (portulis muniat i frigore. 
Iuuaricreaitnrmaximecircumfiticucurbiti fla¬ 
gellis, quarum cineres vtilern quoque citri arbo¬ 
ribus materiam pribtnt. Gaudent affiduafoflio- vj poma i 
ne, hinc proucniur.t Poma maiora. Nifi qui an- f»atar .f j 
j da funt, rariflime debemus abfeindere. Illud quo- 
que fcicu dignum , quod- arbor citri fimi lis erit, 
qui beneficio inoculationis coaluerit. Diuices* 
& qui dantoperamgenio , fornicibus concame- 
I ratis ad Solem fpedantibus, reporumt, aut etiam 
: fornace intus exflruda, fouent. Vbi iftas reful- 
ferit, fornices apertos, Sole fimint illuflrari, &C 
; eius tepore foueri : omnino acri nuda & libera 
I reddenda, fed eatemis vtfccura fit. Nam hic ar¬ 
bor, potiflimdm citrus ,vtpotc fuapte natura.tc- 
nerior, fi paucam glaciem experiatur , fjrderata 
contabefcit. Talea, liue claua eius calidiflimis re¬ 
gionibus, & per Autumnum ponitur. Frigidiflu 
mislulio iScAugiiflo politas, oc quotidianis ri¬ 
gationibus animatas , vfque ad poma J$c magna 
incrementa perduces. i fo» 
Infcritur frigidis locis Maio : calidis Aprili» ^ K 
non fub cortice , fed filfo trunco circa ipfas radi¬ 
cesce quo poftea(pedalius. Iifdemtemporibus 
etiam feritur. 
i Calidis regionibus partus non alternat, necre- 
ftibili, fed perpetuafertilitate pomificat: aliis pu- 
‘ befcentibus, aliis adultis,aliis maturitate caducis. 
Sicgradatim fuccedunt Poma. Maturis fefubfli- 
; tuuncacerba,lwc florentia confequuntur,orbem 
quenjr 
