-.•i. 
H I S T O R l AE 
vt Sole fiuantur. Ad diem D. Catharinx repo¬ 
nunt in domos , vt k frigore conferuencur per 
hyemem. Vrgente fummo frigore accenditur i- 
gnis carbonum:cum opus eft etiam rigantur, 
Menfe Mart io paulatim educuntur, vt aere fruan- 
tur liberiore £«. Sole etiam. Circa D.Georgium o- 
mnino aeri exponuntur, fimilitcrque rigantur, 
fi videatur opus. Edudfcis aut educendis ad qua- 
cuor digitos (upei t!c:e tenus detegitur terra , Sc 
radicumluperKuucs fibrae exfeinduntur. Arbo¬ 
res quas colunt i:i vaiis terreis , funt praecipua: 
pulchritudinis, & afpedu mirabiles ob infignem 
fcecunditatem. 
If , w r Vi fu ftupendum, arbafculam , cubito aut fef- 
terret, chI- quicuoitonon altiorera, in vafc cubito nonal- 
*" r *. tiori, cuius fundum palmo non latius, cum maxi¬ 
mis Citrusdnuita n , tantaque copia, vt plures 
lintfrudusquam folia. Citni itaque, Limones, 
Arantii, Limo ii,ponendae in parua vafa terrea, 
fed profunda, cum nauca terra valde pingui, & 
arcenda: a Boreali vento. S;c fructum ferent in¬ 
tra triennium, exceptis Aranciis, qua duriori li-, 
g no *. 
Vt autem citius ferant, inferuntur Citriis Vel 
Vr Aranei: potilis Adfomipomis, fi eque ipfa etiam Arantia 
cicuts ferat euudcnt maiora. 
. - Vtdiu conferuentur, tertio vel quarto quo- 
iduentur c l uc anno eximendae , & tollenda terra ,fecandx 
radices , vtad tres vel quatuor digitos tantum re¬ 
linquantur longa:: detur terra noua, qualem an¬ 
tea diximus : diligenter prxfcindantur ramuli lu¬ 
xuriantes : arceantur a nimia ficcitate 6: calore, 
&ftatis temporibus rigentur. Sic & bonas & diu¬ 
turnas efficies, neque fpemfui fallent Agricolx. 
Dicamus etiam aliquid, de Mangoni j. 
DcMan- Feruntur acres medullas mutare dulcibus , fi : 
Joi"'nMc* ^ Cr Cri£ * uum ac l lu mu ^ a femina ponenda mace- 
tli'. rentur, velouillolade,quodprxftat.Aliquimen- 
i t fc Februario truncum obliqilo foramine abimo 
•$*»tdulces terebrant, ita vt altera parte non exeat:ex hoc 
humorem fluere permittunt , donec poma for¬ 
mentur : tunc foramen tuto replent, Sic quod 
eit medium ficu dulce confirmant. Citreum &in 
arbore poteft per totum anonm propemodum 
cuftodiri. Melius fi vafculis quibufeunque clau¬ 
datur. Si pubefccns malum fictili vel vitro clau- 
pLrlctd- c * aCur5 per incrementa formam vafis contrahet,& 
\ A nt. tanta magnitudine, quanta vas, extuberabit, ^d 
hoc autem Pomum videtur incumbere: fed cane¬ 
tur foramen, per quod aerinfpiret, fi fubado gy- 
rt non t*- pf 0 pomum oblinas , noxis omnino non pate- 
”*** bit. 
vt hemmn Africanus fcriptum reliquit modum , quo vel 
aut anima- humanam , vel animalis alterius induet irnagi- 
l» mduant nem,fi gypfo vel luto ficcefcen te hanc obducens, 
mucronis acre bipertito , videlicet in anterius & 
poffceriusdiflecucris , vt ea iterum apte poflint 
coniungi, pofteain fidilia pofucris: cumque po¬ 
mum ad dimidium peculiaris incrementi perue- 
ncrit, iis formulis claudes, diligenterque vincu¬ 
lis diffringes, ne obuoluti pomiperaudu fidiles 
typi diuellantur: & fiue Citrium,fiue aliud quod- 
uis mali genus fuerit, breui has exprimet effigies, 
nec non has animalium figuris reprxfentabit, 
quorum & habitum & imaginem mentiri pla¬ 
cet. 
Si rubra Citri poma voles efficere , furculum 
vt r»bra^ Moro inferito, &c malum rubrum dabit. De Ci- 
fiufit citri* C ij orum &Limonumcultu confufe etiam Iouia- 
numPontanumin hortis Hefperidum. 
Rrfopno- Si velis legere atque feruare mala Medica om¬ 
nis generis, node Luna latente debebis cmnra- 
P LANTA RVM’ 
mis foliatis carpere , & fecreta a fc inuicem difpo- 
nere.Diu integra a putredine prxferuantur, prx- 
fertim Citria, li reponantur loco non nimium fri¬ 
gido aut calido, in vas in quo hordeum bene ex- v/dr^cni 
iccatuin. Cauendum tamen ne fe mutub contin- {eruentur. 
gant. Sotion rei rufticxcelebris author , iubet 
poma Citri fubada gypfo fiudiose perlini, vt 
toto anni curriculo , inoffenfa integritate, ‘illxfa 
omni vitio feruentur. Citriamala non^putrefeere 
promittit, qux acernis Hordei fuerint obruta. A- 
liifingula vafis lingulis claudunt ,vel gypfo adli- 
nunc, & opaco loco ordinata cuflodiunt. Plcri- 
que in Cedri ferobe , vel in ftraminibus minutis, 
vel in paleis teda feruant. 
Notanda & hxc antipathia, quam Citriis acci¬ 
dere feri bit Fracaft. quod fcilicet infperfo in eo¬ 
rum cumulum pane putrefeant. Attrahere enim 
panem eorum humiditatem, qua de caufa necef- 
fario paulatim flacccfcant. 
Sed qux vtilitas tam diligentis culturx redun- Vcilita-ei 
dat in cultorem? Maxima lane : Nam ctfi dele- euhu», 
datio ipfa, dc tam faluberrimarum arborum cul¬ 
tus, pro vtihtate fit habendus , vfura tamen inde 
diligentioribus & copiolas colentibusreditnon 
contemnenda. Multx primum acquiruntur pe- 
cunix ex venditione arborum, qux multiplicari 
poliunt: florum Citri pro acetariis,pro clbndieh- 
dis aceto, ruelle, & laccharo: florum Arandorum, 
pro pretiofiflima aqua Naphx,quam vocant: fru- 
duumimmaturorum, pro condituris :Arancio- 
rum pro globulis & corollis, qux grati admodum 
odoris : maturorum pro conuiuiis , pro xgroris 
& medicamentis: corticum Arandorum pro bo¬ 
na finapi confcdura , &aliiscondituris, vtpanc 
aromatico, etiamque corruptorum propter fuc- 
cum & femina: Aranciorum feminantur, Citrio- 
rum venduntur Pharmacopceis. Solent verb 
Meicatores emere hos frudus menfe Septembri 
6V Odobri.Separant maturos ab immaturis. Im¬ 
maturos vehunt in Germaniam, Hungariam,Po- 
loniam, ac etiam Mofcouiam , qui fuam interea 
acquirunt maturitatem, & crudi edi.poffunt, in 
quibus locis magni venduntur. Et hac ipfamct 
die [ Odobr.14. ] qua hxc commentamur huc 
Montbelgardum attulerunt geminx differentix 
Arantia. Iralicanonpcrfede matura,&Prouin- 
cialia fatis matura: hxc ciues , illa Pharmacopmi 
[ maturiora refpuentes,qubd diu feruari non pof. 
iint] coemebant , dicentes maturitatem acquifi- 
turafuo temporerede cuftodita. Tum fibi futu¬ 
ra Aurancia, cum defuerint aliis. Maturos,qu^m 
certiffime poliunt , diuendunt Itali hortulani 
Pharmacanis ad condituras. Vidimus vnicam ar¬ 
borem Citri,fatis tamen elegantem, Bafilex cen¬ 
tum florenis diuenditam. Ipfa etiam folia qui- 
buldam in locis venduntur, qux cum cibis deco. 
quunt ad odoris gratiam. Denique nihil Iric quoi 
non vtile & frugiferum fuo cultori,quouismod,o 
clTepoffit. ScribitCalzolarius , ex vnotantuiij 
terrx ingero malorum Medicorum circa Lacum 
Benacum diuerfi generis arboribus confito ,cen¬ 
tum & quinquaginta,& quandoque plures etiam 
ducatos,annuatini colonos recipere. 
Iaraquisvfusin Medicina, quanta commodi¬ 
tas, quxgratia? Chartapriiis deficeret , quam 
omnia perfequi pollemus. Fas fit tamen, inltitu- 
tx noflrx Methodo fatisfacientes,exprobatifli- v j rf$ & 
mis quibufqucaiithoribus malorum Medicorum f us . * 
omnium vires tS: vfus recitare. Malarum 
Iamfupr^exTheoph.diximus, qux fit Malo- me dinrmd 
rum cius Medicorum vtilitas. Diofc.malum Me- fn £? ,ere 
dicum in vino bibitumvenenis rcfiflit > aluum 
f 
