io* 
i acia A 
[ipcra- 
| itura. 
I ITT. 
enx. 
luci a. 
nxchus 
\ertme- 
7 r*;«> 
mirab/- 
anttpu. 
;>>• fi 0 
' ;hs. 
pettgo. 
r dxica. 
\muus. 
ut fiu- 
■tfhtta. 
OXit. 
cieret. 
LIBER P RIM VS- 
fuBdiicltWecoiio aut fucco colluto liiauitatem 
oris facit: cfturvero maxime a mulietibus contra 
malaciam , quam picam vocant. Arcis quoque 
ueftiariis impolitum eas ab erofionis vitio vindi¬ 
cate creditur. 
Galeno Mala medica in femine (xJVVtoV^/p- 
(ut, fuccofam medullam, femina ambientem in- 
telligimus) quidem vincentem fiabcnt qualita¬ 
tem acidam & fi ccam, vt ipfum tertii fit ordinis 
peficcantiumrefrigerantiiimque : in cortice vero 
itidcdeficcatem temperiem funt fortita, non pa¬ 
rum tamen habentem acrimonia:: Proinde defic- 
cat hic fecundo cxcelTIi, non tamen frigidus eft, 
fed aut temperatus ,aut paulo infra. 
Cortex Aetio in tertio exccfiu excaleficit> de- 
ficcatquein fecundo. Variat tamen calor corti¬ 
cum pro ratione amaritudinis : eftque Arancioru 
ceteris calidior: Citriorum temperatior. 
Porro caro Mali medici, Galeno crafTi fucci 
eft, £/ pituitofa [ id eft pituitofiim humorem ge¬ 
nerans] frigidaque. Nam & ipfa editur ficut &’ 
cortex. Semen omne edi ineptum eft,tum humi¬ 
lium illud & acidum, de quo modb di£lum,& nu¬ 
cleus qui in co inuenitur,idquod reucrafemen 
eft. Hic amarus elt, £: digerendi videlicet ficcan- 
diqtic facultatem obtinens,fecundo quodammo¬ 
do ordine a temperatis recedens. Folia denique 
exiccandiac digerandi vim obtinent. 
Plinio Citre contra venenum in vino bibun¬ 
tur, vel ipfa vel femen. Faciunt oris fiiauitatem 
decodto eorum colluto, aut fucco exprelfo. Ho¬ 
rum femen edendum prxeipiunt in malacia prx- 
o-nantibus *. ipfavero contra infirmitatemftoma- 
chi,(ed non mft ex aceto facile manduntur. Item 
alibi: Citreis odor acerrimus, fapor afperrimus: 
Rurfus alibi: Malum execracum aliquibus odore 
& amaritudine, aliis expetitum, quod fane veri f- 
fimu dTe 5 Nobililf.matroiieaRyfchach exemplo 
nobis compertum, quippe qux diuturna ventri¬ 
culi imbecillitate & naufea vexata, pro remedio, 
quod illi opportunum & falutare (nec fine ratio¬ 
ne & experimento quotidiano ) putaba;mi3,cor- 
ticis citri vel crudi vel conditi, non aliud ei pr$- 
ftantius vomitorium fuit: quippe cuius vel odore 
folo naufea concepta, paulo po(t multoties eru¬ 
perit in vomitum. Quod de femine ait Plin.ad- 
uerfus Malaciam :id de fucco potius aut cortice 
intclhgendum,exDioft. 
Serap.ex Abcn : Magna vis carnis citri ad re- 
' ftringendumcalorem ftomachi: fucci illitu, im¬ 
petigo tollitur. Eiufdemdecodlum cardiaca:con¬ 
fert, appetitum excitat, incidit bilem flauam 
&z craftam, vomitum compefcit, fluxumque ven- 
' iris. Calorem hepatis reftinguit, & a proprie¬ 
tate quadamtriftitiaraabigit, prxfertim eius fy- 
rupus. At fuccus eius pulmoni nocet & neniis, 
propter nimiam fuamacetofitatcm. Granarefi- 
ftunt venenis drachmae pondere fumpta ex aqua 
tepida, Selocoinfe&oimpofita. Ventrem etiam 
emolliunt. 
Porro de Citri feminis temperamento fibi neu- 
tiquamconflare videtur Auic. quod lib.z.fux me- 
dicinx, calidum : ad in comment.de viribus cor¬ 
dis frigidum Sc quidem in tertio ordine facit. Di- 
cendum:il!um priore loco locutum de feminis in- 
uolucro : pofteriore de nucleo quem tamen non 
temere frigidum dixerimus tanto minus ordine 
tertio. Attamen ficquidameuadendumc.enfet A- 
uicenniftis,quos vocant. Alii Corticem Citri ca¬ 
lidum dicunt ordine primo, ficcum in fine fecun¬ 
di, in quo si Gal.di dentiunt, qui temperatum di¬ 
cit , aut certe temperato proximum. Mona.rd, 
fane femen calidum dicit in tertio gradu , & com¬ 
munem theriacam aduerfus venena, acidum ver6 
fiiccum frigidum & ficcum in tertio: robur adde¬ 
re Cordi, & fcorpionum, ferpentumque ictibus 
&morfuirefifterc. Cum lingua in tantam mo¬ 
lem incrcuerit, vt ore retineri nequeat, fricanda 
eft citriorum acido fucco, aut Malo punico , do¬ 
nec multa faliua defluxerit. Citri cortex eft ex 
veris theriacalibus & & Ixtificantibus, cui accedit 
flos & folium, fed fubtilioris funt fubftantix. Ca¬ 
ro Citrorum inflat, fed folia inflammationem 
compefcunt. Quare cum paulo tardioris fit dige- 
ftionis, facilis conditam fumere : Etli veto cor- 
cex quoque difficilius coquatur ob fuam duritie, 
additus tamen cibariis cocodtionem adiuuat.Qui 
citrum deuorare vult, folum comedat per fe , 8c 
extra alios cibos. Qui ad colicum dolorem pro- ColicU j 
eliucs funt, caueant ab eius fucco. Ex eod emfa - dolor 
dum Collyrium I&erum oculorum obllergit. A -meri*! : o « 
eidus cius fuccus nocet quidem fed in fyrupum culorum. 
concinnatus,prodeft gutturi & pulmonibus: fub- pulmones -- 
audi, picuitofo infardluoppreflis. Incidendo e- 
nim fputum &blennam excretu faciliorem red-^^v, 
dit. Succus acidus Citri Idlero confert, & chole- 
ram morbum fedat. Semen hxmorrhoidibus con- rho/des. 
fert, in quo etiam eft vis purgantiua.-fuccus corti- purgans, 
cis viperx morfibusaduerfatur bibitus:ipfe vero 
etiam cortex einplaftri forma impolitus. HiJlon*& 
Athen.experimento nm dudum mnotiut,ium- t j m Cl(ft 
DtumCierium ance quoduis alimentum , ficcum aduerfus 
pariter & hpmiduin omnibus venenis refiftere, %cnt»a. 
quemadmodum fc Catis nouifle feribie, ^ fuo ciue 
id cdodtum, em Aegypti mandata fuerat admini- 
ftratio. In maleficio deprehenfos quofdam ille 
id :erpentum motfus damnauer.it , quos oporte- 
o it eiufmodi bcftiis obiici. Prodn&is illis , & ad 
theatrum eur.tibusdcftinatum latronum fuppli- 
do ,in via forte cuipona quxdam mifericordia 
commota, quod in inanibus tum habebat. Ma¬ 
lum Citrium dedit. Acceptum vcib illi comede¬ 
runt *. &■ pauli» pbft ingentibus ac fetociffimis an¬ 
guibus obliti .commorsique ab afpidibus , nihil 
Irefi funt: qui tandem cum illorumcuftodemmi¬ 
litem iTUerrogalfet, numquid bibiflent aut edif- 
fent, vt id compcrit quod acciderat, nimirum 
abfque dolo Citnum illis traditum fuiile , poftri- 
dic alteri rurfum dari iuffic, alteri minime: percuf- 
ftis hic confeftim periit, illxfo altero qui Citrium 
comederat.!ndeq-, multis & expertis cognitu eft 
Citriu aduerfari venenis omnibus. Quod fi quis 
Citrium intcgru,& quale natura eft,cum femine, 
in Attico meile coquat,donec liquatum tabefeat, Aduerfus 
& cius liquoris matutino tempore hauftulum fu- **•*»*** 
mat,tutus em h venenatis omnibus medicamctis. mcn(Ms 
Scribit etiam Thepompus Clearchum Hera¬ 
cleorum Ponti tyrannum infinitos veneno fuftu- 
lifie, fed longe plures, fi populum proflantis 
Citrii vis lacuifret. Ex quibus patet Citrio prxei- 
puam efle ad arcenda venena 'facultatem, quod 
ad futura, non etiam iam fumpta quidam arbitra¬ 
tur: alii conrra: vt perfpicuum fit amuletum , &: 
prxfentifTimum contraiam ebibita. Rei veritas 
folo conflare poteft experimento. 
Igitur cum vino contra venena bibitur, vel fe¬ 
men ipfum, praeferrim vero contra/corptonum 
iclus, & etiam appofitu,vtididum. Perfemen- 
fes educit, fed embryonem in matrice enecare Embrjo 
creditur. In aqua decottus cortex , pedibus i n.Fcb. pcfhr, 
tumorevtiliter additur. Arcetpeftilentia conta¬ 
gia omnia quocunque modo vfurpatus. Proinde 
] recentiores medici ad febres peftilentcs fyrupis 
*ex iis confc&is , prxfertim ex Cierio, felicitec 
