«o* historiae plantarvm. 
e r ifift’a:. mclos de Bergala, Bcrififulos & Cotognos Bcn. 
Vires & g ,!cnrC ‘VOC.U. 
v /- us . Fiudu maturo rufpa Huc medulla eximitur, 
quam in taleol is fcdbm facchato condiunt. Air. 
tener adhuc & immaturus n uria adferuaturin v- 
fum. Solent Gnzaratcnfcs Medici vti hoc frudu 
tenero adhuc & immaturo , aceto vel factharo 
jU/fr: condito, m inueteratis alui proflumisfi/lendis: 
adftridioncm enim illam femper confetuant 
tametfi maturi.* Retulit mih; [Garriar verba fur.t.j 
ciariflimus vir Dymas Bofque , Valcntinus Me¬ 
dicus, rei herbaria: peritus , fe , cum caftra Uluftr. 
Principis D.Conftantini in India pro Rege fe- 
qucrcturin I.ifanapatan , magno & admirabili 
PjfeaterU fuccetfu vfum ede in profliganda dyfenteria,quse 
vniuerfum eius exercitum affligebar, cum ad ma- 
rura non edent vfitataremedia. Etenim nunc ex 
huius frudu & faccbar.V, miuam parabac , quam 
argris daret , nunc pulpam cius emplaftrimodo 
ventriculo & a!uo applicabat : modo pulpam 
faccharo exceptam , vt in Cydoniis folet, argris 
cxhibebatiinterdu frudum aliuminfperfo faccha- 
ro : nonnunquam cortices exempta pulpa deco- 
C Ijfieret. quebat, atque id dccodumper clyftetes iniicie- 
bat. Si nilcm vero effedum pratbebant, qualem 
balauftiorum aliorumque adllrirgentiunrmedi- 
camencorum ; quibus v t: folemus, deco&a prxfta- 
re/olent. 
Otferuatto. Ac filcntio prartereundum non eft, quod ea¬ 
dem caftra fcquenti contigi de refert. Dederat 
Serao Aethiopi bina eiufmodi Mala affanda , vt 
cuidam militi dyfenteria laboranti edenda pne- j 
berct: verum dum affantur, crepuerunt : itaque 
pulpa Aethiopis faciem , pedus & brachia ficad- 
ufllt, vtpuluere tormentario vftulatus videretur: 
quodcontigiifc puto ob pulpa:lentorem vifei- 
ditatem iimul &adfhidi©nem qux femel accen- 
fa vehemeniids vrit, qua n ficca aliqua materia, 
quemadmodum ferrum incenium magis , quim 
lignum aut ftupam vrcre videmus. 
ARBOR FRVCTVM MELONIS 
PACJE PROFERENS. 
C A P. XL. 
Dcfcriptio /^Eifabiced Arbor, in InfulaS.Mariae Indica 
V-/proueniens,ex quacrefcunt fructus, Melo¬ 
nis facie,corcice duro atque l gnofo , pluriQia in¬ 
tus continentes grana,vifcida,lata,aluum cientia. 
Linfchott. 
GVAYAVA INDICA , FRVCTV 
MALI FACIE. 
C A P. X L I. 
Defcriptio ^Vayatusfroauj.inquit Monardesquem 
Toli*. Vjlndi & H /pan ita vocant, arbor eft rac- 
flore*. diocris magnitudinis,ramis fparfis , folio Lau- 
Cino,flore candido , Aurea: mali floribus fimi- 
li, aliquanto tamen maiore , odorato. Facile 
nafeitur quocunque loco feratur, adeoque lu¬ 
xuriat & ferpit , \ t in terra viliorum numero 
habeatur , nam plurimorum agrorum gramen 
quod depafturielientgreges corrumpit,nimio, 
Tr«fiu< vti Rubi, implexu. Frudu s nofti is Malis fimi- 
OW-. Iis cft> COrUln m *g ni f“ din e. qu*ab HUpanis Ca- 
muefas vocantur, virid.s initio, & per rr.atnrita- 
\c'M aureus, pulpa interiore alba, interdum etiam 
rof 3. D-uifus 
quacuor conca- 
nicratio resaut 
vafcula habere 
confpicitur , in 
quibus femina Seminjk 
reconJuntur , 
Mefj-ilorum fe¬ 
minibus fimilia, 
colore firicojdu- 
riflima, omnino 
offea , medulla: 
& faporis exper¬ 
tia. 
An de hac i- 
pfa arbore Seal, 
ad Card* quan¬ 
do aif.Guaiauam 
Malorum no- 
ftrarum conge¬ 
nerem faceres 
fi notam tabui des. Efl enim arbos , tura fru- j r y or \ 
dus, Mali facie :fcd color frudui cand dus , in I 
quo femen nigrum, minutum,rotundum ,exi m:t 
ipfum exlllaru.n natura. I 
Confiderandum quantum differat etiam ab 
his frudibus, Mcfpilum Indicum Scalig. de quo c«rrc/| 
ait: Corcopal Ind x Prouincia eft, in qua Me/pi¬ 
lum colore a bo, Mali magnitudine. Ouitdo et¬ 
iam quardam dcfcnbitur- qua: eadem videtur cum 
Guaiaua,vt & Hift.Lugd.cenfet. 
Varia,inquit G MTiara,Guayauanosgenera,ea- 
demque varietas cft in frudu , qui plerumque 
1 Pomis Hifpanicis, Camuelas appellatis , fimihs •£» 
! elt, modo rotundus, modo aha fbrma, omnino 
viridis, foris coronatus vtMefpila , intus albus 
autrubefccns, in quatuor partes diuifus quem- 
admodum Iuglandes,&in lingulis partibus mul- t,e ' 
ta grana continens. Maturus f.pidus eft, imma¬ 
turus vero afper & adftringcnsSoiborum modo, s 
In nimium maturo color perit 8 >c fapor , verme C. 
que generantur. Club feribit Guaiafl* arboris 
ramulum ad femififfeeruditiffimum Simonem de DefcriA 
Touar, addito ipfius arboris frudu , fed prorfus r * m/ c ' 
nigofo,&vcilleputat,immaturo, quem pluribus lMn *' 
deleri bit. 
Idem Cluf.apud Garriam. Fragofus tradit in 
fua Rhapfodia [ & alii ante eum ] in Guatimala 
frudum nafei Guayauasab incol s nuncupatum, 
non minus adftringentem , quam pridida Cy¬ 
donia Bengalenfia,eumque adfimilem morbum 
[nempe dyfenteriam,quiincoIis eius regionis ad¬ 
modum familiaris cft] propinari lolcrc, fed prius 
toftum. 
Petrus Martyr de rebus Oceani & noui orbis Nomi -J 
tradit Guaiauam Darienfes colere, arborem qua: diuerfdj 
frudum ferat Citriorumgeneri, quos vulgb Li- nlmqui 
mones appellant , fimili fapore,acri ,dula com- auc,lorJ 
mixto. Dubicamus an Scaligeri fit Guaiaua, qubd fc “ tcn,; ' 
minutum femen dicit in fua : An forte eiufdem 
Mcfpilum fit album,iam fupra dubitatum. Gua- Defcripi 
yauosGomar. Guayauas Mcnar. Guaiabos M. 
| Fumee. GuaianusBenzoni, qui arborem tradit 
l Perfici aut Armenii fpccic, foliis vt Lauri , fed 
j craflis & longioribus , celerrime fenefeere. 
Frudum eius Mefpili fimibtudine fed multb craf 
fiorem, pendentem in arbore maturefeere, nifi 
I maturids decerpatur, vermesgigrerc. Hos fru- 
dus multa femina & grana claufa habere. Pur- D e i e ft 
pureos candidos prxflare , &; optimi faporis 
cftc. 
Liafchot.refert, crcfcere in lnf«la Iauie, S.Ma- 
nz: 
