JK HISTORIAE 
Haftenus Scnpffi & citcri Atabesdc Meile 
mi/iiium a c rc o live toni, St de Manna , fatis quidem bar- 
%Z*A b«a: quorum obiter .atque abfque fenfus im- 
mutatione [ vttfperamus ] placita propofuimus 
cus. i nobis dedolata : qui tamen ita obicuta nobis 
videntur, vt pauca certa ex n s colligi $c concludi 
in hac rerum ohfcuritate poilint. Qui certa er- 
vet , erit nobis magnus Apollo. 
,«a»« Nec prxtermittendus Avcrroes qualib. 5. coi- 
jCtrrw. l e a. de Manna fcribes granulolam intelligere vi- 
Trrregtbm < j emr >aiuc erte liquidam. Ait enim: Tcrrege- 
bin , id eft.Manna, eft ex fpeciebus antiqui 
Manni, qux provenit i partibus fuperiorlbus 
Syrii vel Indis : eftque fimilis Saccharo, m luis 
virtutibus, calida&humida in primo gradu: & 
eius proprietas eft purgare luaviter choleram , 
quamvis debilior fit aliis purgantibus: ideo da- 
tut in paffionibus calidis, etiam antequam ap¬ 
pareant figna digeltionis. 
Audiamus quid Neoterici dc iis tradant. 
Ketttnco- Hermolai quidem A: Marcelli opiniones e 
r„*> fl»n. Me q c a p reo > Manna Sc Eliomelite poftea tra- 
demus fub titulo Man ilue Manna facrarum ltte- 
r„rm.t. rarum. Nam Hermolaus propcmodumin ea eft 
opinione, vt credat idem efte Elsomeli & Acro- 
/*• meli, quod tanquam i ventate alienum impro¬ 
bat Cordus. Matth. autem feribit Hermolaum 
vicinitate Elsomelicis & Acromehtis decep¬ 
tum , dubitaffe utrum Elsomeli fit Manna. 
Mannam Elsomeli efie negant Lacuna.Rueli. 
Ryffius, Brallavolus , rationes autemcuc non 
fit, infri dicentur. . 
M*nn* Ruellius Mannam roridum vel aereum mei ei- 
mat * e ' f c PX eius dulcedine fufficienter vult conftale: 
r9Hm ’ mellifluumque huncfudoremveteribus,prxfer- 
yeteribus tim verb fcaleno, Plinio & Diolcondi , non ln- 
» 0 » nuo- cognitum fuilfe feribit : eofque magno implicati 
gr.irum. errore qui Mannam putant Elsomeli vclcrloiis 
£rr,r ■ fui ite. , . 
Crinitus lib. de honelta voluptate improbos 
& ionarosvocat ,qui Mannam, cuius nunccom- 
munisufus, ante Galeni tempora ignotam Italis 
affirmant, addens. Tiberio imperante , Manni 
ufumi Medicis probatum, licet alio nomine ap- 
pellatint : Cellurn fui fcntenux adftipulari Sc 
_ - Rorem Syriacum apud cum oportere incelligi, 
B> ’ ^ r “ quem Hebrsorum monumenta & recentiores 
‘mm»* h■ Medici Mannam vocant. Diofcoridem nominare 
l/am. Mannam kv&av* & Orpheum inter t lymiama- 
• .. t-, r . . __Hoeint-H 11 c nnne 
PLANTA RVM’ 
eft Manna cadens fupra plantam Alhufat , cui M„jUr: 
eadem vires Avie, tribuit, quas Gcxci fuo fac- 
charo. Ergo idem eft cum Zuccharo Alhufat 
Grxcorum faccharum. Ex quibus adhuc colligit 
Saccharum melleum efie rorem. Quem fic ratio- 
cinantem reprehendens Cordus, vehemqnter fe ^ 
mirari ait .ipfum fuffragiaab Avie, petere, quem r ^ rf4 
ulque adeo detelfatur , & cuius nullam facit 
autoritatem, vt pote qui fe non admillurum pto- 
teftetur, nili id in gratiam amici faciat. Nos vero, 
infit Cordus, haud temere Avicennam hoc di¬ 
centem reficimus,etiamfi contra noffram fenten- 
riamfcribere videri poltic. Ideo autem hoc Ma- rtAtfat 
nardi argumentumreiiciin«« , quoniam per Ha- 
hofcet, quod idem eft cum Alhufat Avie, non 
eandem omnes plantam intelligunt, aliis refflam 
& proceram quandam plantam ,aliis certam Tii 
thymali fpeciem fic vocantibus. Prxterea non 
conveniunt inter fein definiendo zuccharo Al- 
hufar autores. Avie, enim dicit id Maniqim clfe, 
qux cadat fupra plantam Alhufar. Serapio con-w /a 
tra autoritatem Abrionifi , fetibit zuccharum/'»"»"- 
Hahofcer egredi ex oculis ramorum fui pian¬ 
ti, Sc ii locis foliorum cius , hoc eft , otia folia a 
plantafua&oculis enafeuntur. Quare cumiU 
lc Mannam effie dicat , hic vero lachrymam ex 
Hahofcer emanantem , nondum compofica con- 
troverfia nullum fuggerit Manardourgumentum. 
Nos tamen credimus Hahofcer plantam elfe , . 
Canni Sacchari non dillimilem : qux perinde ut 
Sacchari canna Saccharum ab oculis emittat : “ 
fui generis Sc mintis dulce, quam verum Saccha- s*cth*n 
l-um , atque adftriarone & amaritudine etiam 
abeo differens. Si autem contingit etiam Man- 
nam fupra Hahofcer cadere, poterit hic Manna Mam 
Alhular vocari, uteciam Avicennsfalvamaneat 
fides Sc autoticas. Quod verti eadem fit materia 
Mellis apum, Manni N Sacchari antiquorum, 
haud quaquam concedendum putamus; Diversi 
enim a Manna efie Saccharum anciquorum mace¬ 
ria , fuo loco offendetur. Neque vero Mellis ac 
Sacchari materiam rorem veteres etle “ ed '“ e - 
ruht, alioqui nequaquam , id eft, Mei 
rolcidum vocalfenr. Nam dum Mannam vocant 
rofcidumMel,addiffiaetiainMellis apum, pr*fu-«»r«» j 
mune apum Mei tore non conflare ut Mannam./^*" 
Quod autem diverfa fit Mellis apum marena a n ... 
1v1annamAw.-a.yo.wv . - 
C "”"“ ta refer re. Ea autem ipfa verba Manarduscitans, 
ta rereuc. - 
T' , ; n Epiltolis,Criniti fentertix adftipulari non pol 
? r" 5 . Ac Rori SynacumCelf. efie vulgi Sumacffi 
.»■ fetibendum fuilTe , Rhos , voce Greca D,ol- 
1 cotidi Mannam , eiufdem Manardi ludi- 
1 cio , efie amls-fe/act htteii « Galeno apud Ui- 
pheum: atque excribracionem & ptilvifculum 
quendam Thuris ad fuffimenta idonei. Neque 
igitur Celfum,neque D.ofc. neque Orpheum, 
quotum teftimonio nititur Crinitus, id probare, 
quod contendit: Tiberio fcilicet Cxfareimpc- 
3- tante , Mannam hanc , quam nunc paflim ad 
alvum nobilium (pretio&emmrescft ) lemen- 
dam exhibemus , in agnitione £Sc ulu fuiilc Medi¬ 
corum. Nifi tandem fortiores rationes produ¬ 
cat, nonfeab Averroereceflurum ,(aic Manar¬ 
dus ) fed Mannam hanc inter ea repofituium, 
qux poft Galenum in ufum venerunt Medico¬ 
rum. Nifi forte quilpiam antiquitati favens, Mei 
fylvefttc ,utSvidas, vel Mei roris aut atris , ut 
'MtlJSlif (j a i enus , vocatum ab antiquis contendat : cui 
/ "’' 1 nec nos magnoperd repugnabimus. 
•ZKdunm I dera Manardus fcnbit : Zuccharum Alhufat 
uuou iimu» v.avvi*«. -- [ - nec Mt, 
rore,multae mellis & apum proprietates palim . 
oftendunt. Mei enim (empcrquocunque veris 
&iftat?s tempore in floribus reperitur: Mellei 
autc rores non femper,fedrariflime apud nos de¬ 
cidunt. Mei tam no diu, quam interdium flori¬ 
bus repentur: Melleus ros tempore tantum ma¬ 
tutino. Mellis circa Meridiem plurimum in flo¬ 
ribus deprehenditur : Melleus ros incalefcente 
Sole ftatim perit. Mei dum in floribus contine¬ 
tur, ferriper eft liquidum: Ros Melleus concre¬ 
tus eft. Mei apum m floribus continetur: Ros 
melleus fupra folia plantarum decidit. Mei ve- 
tuftatem non tantum per fe ferre longam poteft, 
verdm etiam omnia alia, quae hoc excipiuntur in 
multos annos confervare, quod Thcriaca, Mi- 
thridatium &alixhuiufmodi confedtiones clare 
oftendunt: Ros verb Melleus ,hoc eft Manna, 
non folus quidem incorruptus unum atque alte¬ 
rum annum durare poteft , nedum alias res a cor¬ 
ruptione tueri. Itaque in favis etiam,aut favis ex- 
prefliim mei , brevi corrumperetur, fi melleus 
ros apum mellis materiam prxberet. Prxterea m 
Septentrionalibus regionibus maxima mellis eft 
copia,ut in Lithuania,Livonia&vicinis regioni¬ 
bus, in quibus tamemariflimi mellei rores con- 
fpiauntuf- 
