}!S+ HI s T O RI AE 
ctficontcatiumipieBralTavolus fenferic , qui vult 
’ MaurkanorumTcteniabineffc eamMannam.qua 
P lures,Man- 
nam veteribus pr*^ Galeno incognitam 
*»»/»<»• foilTe. Quibus illud reclamat quod lple Gal. 
t MAm. de A ] im . fic. fctipfic. Huius etiam memine¬ 
re Atift. Theophr. Plin.f alti, ut in ptatccdcn- 
«ibo» liquet. Cenfctquf Matth, 8= ab,mub, 
re* duplex illum hanc ipfam intellexiflc , qua 10 l " 11 ^ 
tnit*U* a murj fedloco differentem.ldc.n teftatur (e Man- 
M.„h. j/ nim utr i u fque confiftentue e ccelo demiliam vi- 
h 'Me mComitatuGotitieub.tiniyetfoqueFeira- 
rtenfiagro, ac circumvicinislocis . Anno aUru- 
11 o nato 154 S-Maio Munio menlibus , fiulleque 
Trn'«K*. jpfi ambarum colligendarum amplilTimam tacu - 
ratem. Siquidem ea , quur Hei, Frsxm.de Or- 
noaloffi frondibus adhrferat, gumm. modocon- 
M.n«*U- creviffet, colore candida. At qua: fuper Amyg- 
r ..,.u fi.,- doli, Pctiici ac Quercus folia deciderat, me Us 
modo liquefcens,abatboredelluxiirctflavo colo¬ 
re. Quo futium elTc utfacile crediderit, non lui 
M*™, ipiius facultate gumm, modo Mannam concre- 
ottttuttdt. icere,Icdfoliorum, in quibusdelapib recumbit. 
Quare ab Arabibus dtllg;ntiffime perfpedam 
utriufquc Manni hiftoriam diverfis pecfecapitt- 
I "“* bus tuis monumentis prodidiffe. Cecidit quo- 
aue, eodem notante, e cado Manna admodum 
copiofa, Maftiches grumis linulis, agro Tridcn- 
tino, in Ananienfibus montibus, & pratfemm 
* fuper Larices arbores : quo Iit, inquit, ut hinc 
& cx caderis manifefte deprehendatur, non pa- 
rutn Altomarum aberrare, qui contendat, Man- 
'Criniti er- namqux in Apulia & Calabria legitur, e t*t° 
e-r. haudquaquam cadere , fed cx planta exfudalle. 
Caitcrttm exi his, qui Tinnis Mannam credide¬ 
runt clfe Cffileitem, unum Crinitum Florentl¬ 
num notat, in cuius ccnfuram Manavdils cpifto- 
StrA „ lam confcripfu.de qua re Cupri. Veruntamcn ve- 
aar/ niam illi dandam purat Matth. cum & Seiapio 
Thuris Mannam cum coclclh inepte confun- 
M*r> 7 S* der i.'acnrz in.com. in Diofcor. Manna eft vapor 
valde crafllis & fuavis, qui interdum elevatur vi 
<&lis,&nodtiiconcrcfcens,condenfatusdefcendit 
Deleltm. fupra herbas, ■fupra folia & ramos multarum ar- 
< .r.tnulof*. borum > &tande fupra pecrasiCongelaturqnltar 
yiAW>* 1 aurn nii. Praefertur quae in folia arborum'cadit, 
M4 “ h " qua: tota eft gtanulofa ,alba .dulcis, guftui grata, 
fimilis minimis granis Mafticbes -. Kinc dida 
Uorum. Manna Maftichina, licet dicatur etiam Manna fo- 
«■» liorurn. Secunda eft, qui delWetin ramis. Dc- 
5 terior qui cadit fupra petras : grana fttnt ualde 
craila , coloris obfcuri, nec faporis ita grati 
M an A r> 
morum. 3 
2,f<tn 
ftixorum 
Lo, 
ilia , LOlUII b Ullum ■ a ‘"i T» 
Optima Manna defertur communiter Vene¬ 
rias ex Oriente. Advehitur etiam ex Calabria 
Romam, tanti bonitatis, utpoJIitconfcrn cum 
OreemMa. Orientali. Tereniabin Arabum entidem Lacum 
indicio eft fpecics Manni liquidi,qu alis in mon- 
BeleSae. te Libano. Melior in foliis Fraxini Sc Populi, 
quam in aliis arboribus. In Perlicis & Amygdalis 
non cogitur in grana. 
Sive liquida iit live arida, eligendam luadet 
Fuchf. albam,recentem,dulcem,puram & ex¬ 
crementorum expertem , exftirpibus odoratis & 
-falubribus colledtam. Eft qus ftatim poft annum 
exolefcit&fitumredoleat. Alia tardius corrum¬ 
pitur, ut ad quinquennium sed fervari poflit. O- 
mncsftcciori loco gaudent. Mala cinentia: pef- 
JZ".. fimafufca.ccetMfa,antiqua. Hrctemporemol 
caUbrec*. leicit.doltimque prodit. Amato quoque Manna 
o rtemlu c ip ros melicus condenfatus : qut tria genera fa- 
duplex: 
plantarvm; 
cit: CaUbricam, de qua pctft e a : aneM.il em, 
quam aliquando granulofam efte dicic, 
lutc Arabibus Mannam didam : aliquando liqui- Lotus 
dam.iifdcm Tmwaluii.Manna.tnquitidem, mul¬ 
tis in locis hodie fupet arboribus cadit , ut apud 
Rh.tgufium: ubi quoque colligitur, & Venetus 
& Anconamadfcrtur. i 
Suidas fylveftre Mei e cmlo cadens appellande Melf,K. 
quo & Pomponius videtur fcripftfle m fua Cof- 
mogr. pneipue in Indu defcnpcione , quum ait. 
India tam pinguis alicubi, Sc tam feracis Jolt, ut 
in ea Mella frondibus defluant. 
ManuclCimius nobilis Belga & Lubt. Regi a 
negotiis, eodem referente narravit, Poutugal- 
lenfcs rufticos invenire folitos fuper arborum fo- 1 
liis rorem melleum, qut mox in fpeciem facchqn 
condenlaretur: qui quidem ros, quot.es jnon 
enim quotannis defluebat] coelo dcfcendcict 
felicitatem illius anm mfignem prifagicbaC. 
Manna,inquic Acofta.de qua tot dotti vm 
fcripsete,inueniturin Vzbeche maiore trium ge- .eflarru 
netum I vnde ferunt Ormuz Sc m totam Indiam. 
Sunt Sc alii dui fpecics ptiter Calabrmam. 
Manna autem non eft medicamentum novum 
autincognitunvantiqtlis, quamvisminornnuftt, 
quiin apud Arabes. Serapio eam confundit cum seeaf., 
Manna Grumorum. Fudiiius verb eius vius tol- ^ 
Iere vult, fed pauca cum ratione : cum fane m utu 
medico multi fit facienda. 
Sed placet ScAltoman Jiligentisfcriptoris pia- Alterna 
cita de Manna notabiliora producere. Nam pc- 
cubarem opinionem habet de eius genetatiouc. ^ ^ 
Rationi confentaneum .infitille, utquibufdam 
etiam particularibus aeris conftitutioaibus, Icte- 
nis tamen femper , ac tranquillis exifteotibus, 
liquor quidam fuavis, mellei conliftentix , ron- 
quefimilis , nec non res quidamtacchari, (eu 
mmmifimilitudinem pn (e ferens , prujni in¬ 
dar, generetur, ccailiufculis quibttfdam, mpcrim 
etiam Scientis e terra vaporibus . atque aqua 
diurno tempore a folis calore fublatis.ex.ufteque 
tenuatis ac coelis :Et deindefiipcrvciuentis no¬ 
dis frigore concretis feti congelans, aedendum 
decidcmtibtis. Qua ratione liquidam rntenm Mele,, 
Mannamgcnerari rori fimilcm , quam rofctdum . 
fert roridum mel.aut ffltem eidem fim.le, appel- 
lare licebit: interdum concretam atque congeia- 
tam.laccharo , feu gumini fimilem.prumx inftac, 
quam roridum facchariim iure appellate potet.- 
mus':Icit mattis pruinofum, cum pruina magis p J14u( ^ 
quim rori fimilis fit, eidemque m cius genera- j Att ha 
tione refpondcac. 
Hanc fuam opinionem non modo ponit 
ita Altomarus, fed infuper quifttottes auafdam, 
eam iibiftrantesproputut ac foluit. Cum ros, 
inquit , in temperie, ac temperatis locis ma- 
ais generetur, pruina vero in frigidioribus: & li- 
qmda manna fcu mei rofcidum , rori : concreta 
verb.Sc quicoagulataeft.pruinicorrefponde- t 
at,haud temere quis quiret, num eodem anni 
tempore , codemque loco ambo generati vale- £ * 
ant : Refpondet, Ita: qubd.quamuts vterque ha- ‘ oJm 
litus feu vapor, cx quo tam liquida, qu^m con- p art fe 
creta manna generatur, it Solis & diurno calore, ?.«« 
vti dicturo,fiibleuetur,atque k fttpervemenus 
nodis frigore prope cerram infrigidatns ac con¬ 
cretus tandem delcendat, quemadmodum de to¬ 
re & pruina d,dum eft: Difsidcnt tamen inter 
fc maioris minorisve ratione. Nam,!icut,cu.n 
exiotmm fuerit nodts (upervementis frigus, 
qucnud.ros magis generatur, perinde etiain^: 
liquidum,rofcidum,aereumque raelApodfsiraum 
^ oianitur 
