LIBER VIII 
invenerunt. Hique k Mofe jufflu Iehova: caftiga- 
ti funt , quod tam diu illius prxcepta & leges fer- 
uate nollent: peiTpicuum effle,Iehovam, quia 
iplis Sabbatum tradidillet, propterca fexto die 
vidtum prxbere bidui : manerent in fuis fedi- 
bus 3 nec quis fe loco moveret die feptimo. Ita¬ 
que eo die feriati Aint. Nominarunt autem il¬ 
lud lA'aclitaj Afgw/rf,quo<i Ainilitudinem habe- 
bat feminis Coriandri , album , guftu placentarum 
ex Meile. Idque Abi Moles dixit h Ichova in 
I mandatis datum , vt ex eo, quantum gomcr ca¬ 
peret, feponeret 3 confervandum ad poHeros, vt 
viderent quo eos viCtu ille toleralfet in defer- 
tis,edudl:os ex - Aigypto. Mandavitque Aharoni, 
vtgomerismenluram Manna: in phialamimmit- 
teict,idque apudlebovam ad pofleros cuftodi- 
endum reponeret. Quod ille fecit, quemad.Ic- 
bovaMofi prxeeperat,idque apud Oraculum af- 
fervandum repofuit. Hac Manna Ifraclita: per 
40.annos vA funt, quibus ad extremam Cliana- 
na\uu , qua: terra habitabatur, pervenerunt. Elt 
wr * autem gomcr , decima pars ephi. Hactenus 
Mofes. Ex quibus patet,Ifraclitas Mannapcr 
4o.annospro cibo vfos. Ad quod forte refpici 
ens Fuchfius,Manna noflrum & Libani non di- 
ftinguens a Manna Ifraelirarum , cibum potius, 
quam medicinam credidit,de qua re paullo an¬ 
te. Patetitem Manna: nominis originem aperte 
derivatam ab Hebraica illa Quxfliotie Manbu. 
quod & Aipra monitum. 
Num.ji. eadem plebs carnes petens contra 
Ichovam murmurat, ac fc animiscontabefcerc 
• clamitat , quod nihil aliud oculis illius obver- 
farctur qu&m Manna iffla: vbi Coriandri grano 
tu />/*. Amitem fuiife denuo traditur , & /pecreBdelli j: 
‘lanJ* Ilanc 4 ue -'g snt:cm illam pafsim collegifle , mola 
'!{rat- 4 ue contufamv aut in mortario diltritam coxiffl. 
in ollis, & hinc panes depAtitios feciffle , faporc 
r ex libi oleo confecti , hancq - , Mannam cum rore in 
na ' Caftra n.odtu delatam , vt clarius legere potes 
cum reliquis circumftantiis loco citato. 
Deu ter. 8. Exprobratur irraditis, qua ratio n: 
lebova Deus illorum , quadraginta annis per fo 
ht udi nem diuftarir,vt eos affligeret, vt tentaret 
vt adverteret quid in animo laaberent, an eius 
ijrtte- prxeepta fervaturi efflent, nec ne.Igitur eos affli- 
Mnn- xiire, & fame affedtos Mannapaville,tumipAs 
,e tum maioribus fuis ignotam :vc eis oftenderet, 
non folum pane vivere hominem , fed etiam 
co omni , quod ex ore iehovxe proficifcitur. 
Hinc di/cant noftri Medici, A velint, Mannam 
Ifraeli tarum rem diui no miraculo produftam fu- 
lllein illorum neceflariuip vi&um. Cibusfuit, 
non medicamentum ante illorum tempora i- 
gnotus. 
em - Iofux 5. proditur quo tempore ccfflarit Man- 
na * ncm P c poftridie pafchar: neque eam deinceps 
‘j/nte- babuiflelfraelitasjled comcdilTc Ane fermento 
panes,& tofflas fruges. 
, Plalm.78.D1 uinus rex Iehovam celebrat, quod 
patribus Aiis-Mannam ad vefccndum depluent, 
hfru- &cccleftededcrit frumentum. Ita enim vocat: 
lm ' quod Deus magna copia de caelo deplucrit,in 
illorumviCiumnecellariunv Itapafsim legas in 
flex S.Scripcura, alias vere Manna, qux de ccelo de- 
fce ndit,tradi,alias myllice. Vere:vt dedit tibi ci- 
mS - bum Manna :cibauittc Manna :& Manna tuum 
tHra ' non prohibui :dedi vobis Mannam efcam: pluit 
illis Manna ad manducandum: manducau erunt 
Manna in deferto. Myfflce : facite, Manna & 
ofleice : vincenti dabo Manna abfeonditum , &c. 
^ fe Sed quod falutis no Ars dator ille Ielus Chri- ! 
fflus,termonem faciens de pane viviAco, (vtle- Manni 
gunus.Ioan.ff,) teipfum cum Manna comparat, " n f ert - 
id vero prxcipua obferuatione dignum. Nam 
petente turba ab eo Agnum in fpecimen, quo vi- 
h> in eum credant : Maiores noftri , inquiunt. 
Manna in folitudine comederunt, quemad. teri- 
ptum eft: Panem de cceIo dedit eis comeden¬ 
dum. Quibus Iefus:Hoc vobis, inquit, etiam at¬ 
que etiam confirmo,non Motemvobis panem 
dedi flecte coelo : fed meus pater verum vobis de 
cado panem dat. Nam diiiinus panis eft, qui de Dtumut 
ccelo defeendit, vitamque dat mundo. Tum illi: 
Domine da nobis perpetuo panem iAum. Et 
Iefus : Ego Aimpanis vitalis. Qui ad me venit, 
nunquam efurict: & qui mihi fidem habeMiun- 
quam Atict, &c.AtItrd«i de eo fremuere, quod 
fe dixerat efle panem, qui de ccelo defccndiilet, 
quiritantes, qui ,cum Iofephi filius At, cuius illi 
patrem 8c matrem nonerint , fe de ccelo de- 
fcendilfe dicat? At Iefus Ac eis contra refpon- 
dit : Ne mu flate inter vos. Nomo poteft ad me 
venire, ni A pater, qui nae mifit, eum trahat, & 
me vltimo die fufeitandum , &c. Et mox: Ego Panu Si- 
Aun panis vitalis. Maiores vefhi, qui Manna vi- 
xerunt in defertis, tamen mortui fiint [loquitur 
enim ad captum auditorum , qui non vlterius re- 
fpiciebant, quam ad nutritionemcorporis] Hic 
eft panis , qui de cceIo defeendit, quo qui vefca- 
tur,non At moriturus. Ego fumpanis vivus, qui PAnWfrf 
de ccelo defendit, quo pane qui vefcetur, vivgt < * iU - 
in perpetuum. Panis autem quem ego dabo, 
Caro mea eft , quam ego pro Mundi vita da- 
bo,&cf. Et mox: Hic eftpanis qui de ccelo de¬ 
feendit,non quale Manna, quo cum vixerint ma¬ 
iores veftri,tamen mortui funt. Hoc pane qui 
vefcetur, vivet in fempiternum , 6 cc. 
Ceterum verba illa qua:c. 16. Sapientis Salo¬ 
monis leguntur :Nix quoque & glacies ignem 
fuflincns,non tamen liquefiebat, vcilliagno- 
fcerent ignem ardentem in nive. & in pluui i sco¬ 
rti fcantem, frudtus hoftium conAtmpAlfc : eun¬ 
dem rurfum , ut alerentur jufli, etiam proprix fa¬ 
cultatis oblitum cflc : Hxc , inquam, verba dodti 
quidam haud infubide ( A do rebus fummis ac 
Myfticis tenue noflrum quoque iudicium inter- 
poncrefasAt ) ad Mannam referunt, quod ea nix 
quafflam & glacies fuerit,q,ua: tamen igne coque¬ 
batur : neque liqucfcebat, cum eadem fole folve- 
retur. Nam ( ut mox additur ) quod igne non 
corrumpebatur, idemplane exiguo Solis radio 
calefactum liquefebat , ut notum eflet , Solem 
agendis Deo gratiis prsveniendum, & eundem 
fubortum lucis interpellandum elfe. Et illud, 
inquam, quod igne non corruptum fuerat vel 
non 'consumebatur &c: de Manna intclligunt,de 
qua re Theologos decernere malumus,qu^m ali¬ 
quid temere pronunciare. 
Sed quid autoresfcnciantde Mannahac Bibli- 
Ca paucis videamus. 'Amorum 
, Elxomeli, inquit Hermol. At hoc idem quod Sanorum 
& Aeromelidicitur,qiiaA Mei asthereumac cade- 
fte,qirod faerx literxManna vocent, ut non pia- rut de Ma- 
ne contendo, ita certe promptifflmus Aim ut 
credam: fed ita tamen utintelligatur aliquoddi- EUomelil 
laimen,inter id quod mandi potuerit, & id quod M * nn *' 
Medicina cantiim nafeitur. Eum vero tacite 
reprehendens Marcellus : Non probamusinfit, Z*ofum, 
quod aliqui fufpicari fe dixerunt effle -Oleomeli MedtemJ 
Diofc. quod antiquiores Grxci *sid effl,ae- ^ 
reum Mei vocaverunt : id fcilicet quod ab He- Honefle 
brxorum facris literis acceptum veteres Man: 
nunc vero paflym Manna medici & officina ap- 
