historiae plantarvm, 
guftu iucundiflima , minuta, melicam dulcedi¬ 
nem reprxfentans : vel livefeens , tenuior , Pi¬ 
neis feftucis: furculis herbulifquc & foliolis e- 
L riarn advoluta , fubductione aliis ignavior : ada-j 
liosufus , ut etiam adlenitionis opera , vix fub- i 
duplo cfficaciffima : quum prxfertim Orientalis 
Calabrensifque interdum rancidae amarefeant, & 
impofturis imbutx minus valeant. Si autem A- 
nollo eandem intelhgit Mannam, quam nos, mi¬ 
ramur non oblervaite foliola Laricis elfe admix¬ 
ta. 
QbJcrStno Lob.&Pcna tradunt, ut ante monitum, Lan¬ 
cis ramos in vinariam cellam afportatos , Man¬ 
nam poftera die demonflrare. Iidcm etiam co¬ 
nantur demonflrare , Mannam potius iuccum 
pl.intx quam aereum rorem elfe. Adduntquc 
non fpernendam Brianfonenlcm ad Gallopro- 
vincix & Allobrogum Alpes provenire folitam, 
Dcltttu!. qua univerfa fere utatur Gallia , modo delceius 
purioris , candidioris Sc reccntioris grani habea¬ 
tur, qualem illic effradtis e Larice furculis copio- 
iam (e habuilfe feribunt: qux nec doli, nec gu- 
V* ? ur - ftu, nec puigandi effcfhi quicquam cedfere illi 
rjtfuc. videretur exoticae. Eam que nnilio minoris emi, 
. minorique [quAm Mallicliina, vel Granata] man¬ 
goni} fufpicione. Blande autem educit biliola e 
primis venis &iecore,eque pulmonibus pitui- 
tofa veluti Lariceus liquor,Terebinthina Veneta 
vocata. . 
DoJIs. Hacfi Syriacx purx copia defit, aut Calabrien- 
fis, utendum ab uncia (emis ad unc.tres. Sylvius 
vcr6,ut antea monuimus, huius dofin tradere vi¬ 
detur ab unc.i j.ad unc.uj. 
Cxtcrdinmiramur Altomarum,qui tcim curio¬ 
se de m irina fcripfit, nihil tradere de MannaLa- 
ricea, qua tamen, uti di£tum,in multis Gallix 
Sc Germanix partibus utuntur, cui femper ad¬ 
mixta folia Laricis. 
Rauvolff. Mannx noftrx Laricex foima&fa- 
Mxrm* porc f lul ilem dicit Mannam Trnnchibil. 
Trxndihl. 1 
MANNA 
CALABRINA FRAXINI 
ET ORNI. 
Defcnptio. f^Ro Calabrina nobis demonflrata Manna 
P W,---. . . , . 
purior efl, quimBrianfbna. Grumi multo 
maiores, figura vari j, colore flavefeentes, fapo- 
re dulci, feci minus grato , quam prxdi&x, cum 
quadam acrimonia. Nec ira facile liquefeit. Vita 
etiam mimis confumitur. Loco humido pofita, 
minus videtur liquefeere quani Brianiona. Con- 
lcrvanda, ut illa, loco ficco. Hxc hodiernis tem¬ 
poribus notiffima efl , ut in Italia,autaribus mo- 
_ . , nachis , pluribus colligitur locis : fed copiofior 
]n Calabria,' qux&Calabrenfis ubique vocatur: 
& particulariter in Fraxino & Orno colligitur, 
quam certe fpecialiteripfx arbores ex fe prouu- 
cunt, ficut Gummi exterx arbores : ac huiuimo- 
di cft C.alabrenfis. Ratio eit, quia in caudicibus 
j n Ki. ^ trunc | s p ive ram j s arborum copiofior, quikm in 
foliis repetitur. Nam qux de aere, ficut ros,dc- 
fcendic , abundantius recipitur in foliis, quam in 
trunco. Hoc ratio, hoc experientia docuit plu¬ 
rimos. Nam quis audeat dicere pluvjam aut ro¬ 
rem, dum cadit, prius infidere truncis, quam ma¬ 
defaciat folia? Et quemadmodum aqua xquali- 
ter pluit fu per arbores fk plantas, ita Sc Manna 
defeendit rorando univerfaliter & arbores & 
plantas, & petras, & ipfum adeo purum putum 
folum. t . 
lam quare in unapotiusarbore ,quim in alia 
non multum di flante reperitut ? Nonne quia illa 
arbor exfe producit, & illa non ? Item li ficut 
ros^defcendjt femper, quare in extremitatibus & 
foliis fupenoribus, qux coelum fpcdlant, ipfarum 
arborum non invenitur , fed in ramis & foliis in¬ 
ferioribus ? Sed revera, nos (inquiunt idem Mo¬ 
nachi ) curiose ac fludiose hoc obfervarc iufll- 
mus:&icainvenerunt , nempe exle illas arbo- 
| res producere illam rem, quam Mannam voca- yt generi 
| mus: qux liquida fluit ex trunco, & ramis fupe- tur. 
| noribus in folia inferiora, poftea congelatur. Et Qh , r ^ 
I ad maiorem certitudinem plures obfervatores {lt J 
propriis oculis pluries viderunt fluentem Man¬ 
nam fcAturirc ex quibufdam tuberculis ipfius ar¬ 
boris : quia non undiq-, per totam arborem fluit, 
fed in quibufdam fpecialibus locis generatur : ex 
quibus cum profluit efl aulciffima. Si autem 
quis locum illum (unde videt exire Mannam, in¬ 
ciderit, exit abundantius, fed fit amara propter 
percuflionem & corticis incifionem, ut ipfi ob¬ 
fervatores experti funt. Etiam prxeifus ramus, 
& domum virens portatus , produxit Man¬ 
nam. 
Quare concludendum efl, arbores,ut Fraxinus 
& Ornus , hifquclimiles, exfcgenerare, Man- 
nam,five mauis,GummidiilcifTunum,quod Man- ^ 
na dicitur. Nam & Gal. etiam quandoque utitur 
luccoFraxini:pro quo forfitan intelhgenda ifta 
Manna, qux fcaturit e Fraxino & fimilibus arbo¬ 
ribus. Exdcm arbores & Mannam ctrleflem fu- Succus 
fcipiunt (cum cadit) ficut & ahx plantx. Et quid Fraxir!, i 
mirum arbores gummi illud dulcifiimum pro¬ 
ducere , quod ai an nam arboream vocamus? M/r „„s 
Nonne Sc arbores & plantx generant, fla< 5 len, arboreti 
Myrrham , floracem , Balfamum , Maflichen, 
Picem, Relinam ,& fimilia plura? Nonne & 
apes fimihter cx floribus quarundam arborum & 
herbarum mei dc ceram colligunt. Ergo &c. 
Colligunt etiam & ipfi Calabri quandoque mei Mel ^ 
aereum , ideft , Mannam ccelellem fuper va- cttAm n 
rias plantas Sc fuper lapides , ficut & aluegeft- Q*lubrf, 
tes. Sed hoc fit raro non ita denfatur. 
Arboream Mannam autem fingulis annis, circa 
j caniculares dies ance textiles pluvias colligunt. Tem . UJ 
| Cum autem pluit, celfat fluere. Sed & genus (0 u,g em 
j hoc Mannx arborexdupliciter colligitur: fcilicet Modus 
‘ una in caudicibus & ramis , quam vocant Man- • 
nam erodam,& Mannam de corpore : alia verb f tx ‘ 
fuper folia, quam Mannam hnam,feu Mannam £ro jf a _ 
fubtilem,& Mannam foliorum nominant. Medici 
autem noftri temporis, laudant potius eam , qux Mann* 
colligitur fuper foha. Sed revera viribus non Jubnlu 
differunt , & unum eundemque ortum habent. 
Nam qux colligi tur in foliis, non ibi generatur, 
fed e truncis & ramis fluens, cadit fuperfoha illa, 
qux ex dire&o habentur fubter. Non enim in 
cumflis (uti diximus) foliis ipfius arboribus re- 
p eri tur, fed in illis duntaxat,qux ex trunco vel ra¬ 
mis fufceperunt.Hrfc?r«.'« Monachi. 
Eiufdem fententix efl &Alcoraarus, qui con¬ 
cretam Sigranulofam Man nam,femini aut Gum¬ 
mi fimilcm, (vt ille inquic) cuius frequens eft v- 
fus,quotannis colligi folitam feribit t^m ^ Cala¬ 
bris qn^m^ Samnitibus & Veflinis , qui Garga¬ 
num incolunt montem, & plera c qtie Apulixpar» 
tes, vtCallellanetam: aliisque etiam in locis i- 
pf*m aolligi folerc. Eam tamen non nifi ex 
Fraxino & Orno colligi, uno ore fateri omnes. LocuK 
Haneq',eamipfameflc Mannam, qua communi¬ 
ter ad molliendam alvum Medici omnes utan¬ 
tur , ac ufi fint quotquot per Centum annos Sc 
ultra , medici ante fefuennr. 
InquL 
