txperi- 
’ntum a. 
adit & 
AUtid 
itiud. 
animalcula fe infpcxille, qu ? ex dldbis arboribus, 
Ornis prafertun, cortice perforato.hanclachry- 
mam exugebantmuibus deinde fugatis,e* ufdem 
fcBnnmul» fcu Ari,, l,quorem°hunc dulcem 
profluxi de,htfneq-, fe poftmodu i Solis calore co- 
cretu_Ieg,!l C) ta n qu 5 in optima MannacoVerfom. 
Obieraatum pr ? terea relatiimq; a fide dignis, fe 
plures fecuiffle Ornos,vtex eis P ro vini doliis 
circulos pararcntiquos ciim fidiffint/oliq; expo- 
(uiflent , non parva in eis huius Manne copia in¬ 
venerat: eamque non in cortice, fed ex']ienoih ac 
veluti emfdem Orni medullofa flrbftanda mte- 
non emanantem. 
Teftatus item quidam Faberferrarius, vir pro- 
bus.cumsnomen Ca:rardeRuod.,fe,ci.mm qua¬ 
dam fylvaflrufto igne carbones pararer, vidiffle 
ex orno vicina MannamrefudaHe,3cab eodem i- 
gne paullo poli coagulatam fuiffe. 
y. CaterumSc difficultas hic excutienda. Nam 
Cllm didarum arborum cortex & folia amaro 
em e 
& 
L1 B E R V111 i 
f ts,t M. ** pote,; „„„„ , m ,„ * 
cfleiaut faltem propterea , qubd inagna ex parte 
Vt colledores referunt, ,n FraSinis Manna ema! 
nat ex ramis, ea po tiffimihn parte, qui foliorum 
pedied, eifdem auncauntmvatquein eifdemnier 
pediculis & ramis coialefccntem inueniunt.Pote- 
ritobidmuatmfoins repetitur per eofdcm pedi¬ 
culos ad folia cffluxiiTe, cdm tam minuta fit, vt 
vixfemunciamvnaallerave die ex foliis colligar. 
Nec alienum i ratione cuipiam videri debet, 
quod >n Fraxini foliis & iuxta pediculos eorum 
repenatur, nlm id eveniat propter Fraxini hurni- 
ditare fuperfluam, qui non tantu per caudice & 
ramos diffundi.fpargi atque trafmitd qucat,fed & 
ad foliorum exortu atq ; ipfaadebfolia.pei quoa 
rum potos trailadet, fcaSolis caloreconcrefcat 
A.untetiam,nutaillagrana,qui mana fuprafol 
ha repenunt, eode etiam die Sole fuperveniente, 
augeri maioraque reddi,qua: pofteavefoen colli- 
gunt. Quod fien haudquaquam pofflet, fi ex aere 
ftllffetdelapfa: naaSolis calore potili* liqucfadfa 
ac abfumptafuiffctquimconcreta &adaufta. 
Quapropter valeant, qui Manna in Fraxinis ic 
Orms folis reperta.aere.m feu roridam.ac £ ccelo 
delapfam eile contendunt. Ditftum autem non 
abs re , folis : Nam contingere poteft.vt eide afc 
boiesin quibufdam locis,m quibus aerea Manna 
decidit,repcnanturi&ita fupracafdcmctiamde- 
c.dere potent. At no fupra eas frias, & quoad,£ 
P multos dies, fed fupra ceteras quoque oes, vt & 
heibas,&frutices,&lapides ciufde loci. Ac que ih 
Fraxinis & Orms foldm generatur &reperitur, 
non tantum fpome certis temporibus ex i,s pro¬ 
fluit, fed & incilione fada copiofitli. 
Veniin non vnus eftduntaxac earu incifionis 
modusmaquidi.faSis nonnullis mciiuris in toto 
caudice,fequenti demudie ea colligunt. Quida 
veto aliquot d.eb.ante eafde arbores incidfidnfe- 
rionb.tancum partibus,& deinde eadem collecta 
quxpnmo efHuit.dcmu&aliam effluere finunr! 
ac denuo colligut.Alij vero, pratermiffa omnino 
ea , qiii per primas effluit inrifuras , poit pauco* 
dies alus ,n locis fuperionb. eafdem arbores inci- 
dentes colligunt:qua? quide pr? oetens dulcior.ac 
non paru fuauior exiftic,purgata,vt aiun t,per pri- 
masinanoncsarbore,h.e.excreco co humore qui 
impurior , & propterea amarior & crudior erat. 
Id vero m Ornis potidsqutm Fraxinis no abs re 
machinati (unt: na Fraxini humidiores cilm fint 
vt. didfu,rpont£ magis.no tantdm £ caudicibus & 
ramis.vcrum etia e foliis eoruque pediculis,&qui 
iuxta eos fiunt oculis, talem emittuntlicfirymam 
At Orm, vt qua: licciores natura fint, b.e. minus 
quam Fraxini humidi",corticiq;duri6res &fcabri- 
ores,locisq ; faxofis,montofis acficcis degant ta 
tam in f c humid,tatiscopu non continge: nec'ad¬ 
eo dilutus Aitenuis efteoruhumor,vtadramos&: 
foiacufponte emittere valeant :fed,n caudicem 
fol, m,& tuHffime in ramos.Quapropter vt copi- 
oluls effluat ex eis humor. eiffte K. 
Cur in Tra 
xiHifoliis 
potius yud 
Orm con- 
crejeat . 
c r , U1U1 “ o. roua amari 
imtfapore.non abs re qusret quilpiam, qur fieri 
poffit vt tam dulcis liquor ex ufdem arboribus, fi 
carum iuccus fitproprms, exftidare poffit; Di- 
cendunijhunc humorem non ex cortice ,/edipfa 
i.gn, inte-norisfcbftantia^utefaporedulc.sfer£ 
eit.aut laltem non amara, oriri, & per corticis fif- 
luras promanare. 
Sed,cur corticisamaror contadfu continuo e- 
andem non inficit fuo amarore l nimiru eiuldim 
corticis humor,exiguus cum fit, b Solis calore c6- 
coaus .tandem & ipie dulcis redditur. Et quia 
maior fucci ligni qtfom lucci corticis copia, illius 
fapor.non huius prxvalet. Adde quod cdm per 
tenues ac angullos corticis meatus idem excerna¬ 
tur ac crimiiudet humor,quod eius craffurn cit.in 
, ? „a “™ ntl)m corticis,mpingirur, ita vt per eos ex- 
ar.o pelh nequeat.niii quod dulce & tenue exiftir. Id 
quod contingit etiam in ftparatione aqua: dulcis 
i lalla &amara pet vas cereum ac tcnue.per quod 
tenues dulcesqu e aquas partes refudant:reliqu* 
tranliudareineptx.obhierent. 
Certum aut eiufiuodi Mannam quam in Fraxi¬ 
no admodu copiofam provenire diximus.inOrm 
foliis nunquam vel colligi v£lreperiri;imo necin 
ramis aut (urculis.nifi perquim rarifsim£:& forte 
quas neutiquamin iisfitgenira : Scdquai ex cau¬ 
dice aut ranusipfi proximis defluxerit. Eam vero 
j nCa “ d ' Clbu ,p ftu cru(lc ’ s , aut craffioribus ramis 
duntaratcolligunt. Caufaauteefflepotell.qubd 
cum ,n laxis magis montofisq ia cficcisiocis pro¬ 
veniat Ornus, ficcmus etiam nature, h.e. mimis 
hmmdxficquiSmFraxinus, qux.vtuficium locis 
niimidioribus.concavisqimagis gaudet.vel The 
oph.&Plm.auaoilbus. Quapropter Ornus tan 
tam in ie non continet humiditatem luperfluam 
nec adeo dilutam ac tenuem vt ad folia vfque exi 
guosque ramulos perueniat. Eft item fcabrofa ar¬ 
bos,, ta vt fac,l£ pnufquim adfolia vfque aut for- 
culos promanet, in caudicis craffiorfimque ra¬ 
morum corticem abfumatur. Quod vel ex eo pro- 
batunquod qu. eam colligunt,a,unt huius arbo¬ 
ris Mannam perfefhorem eife, fi mani & vefperi 
legatur,qu^mmeridiefub ardente Sole.Quiaex 
immodico Solis calore aridior ficciorque reddi¬ 
tur, &propterea imperfectior. Contraqgimin 
Fiaxin, folns fiat: m quibus nonman£nec ve- 
Ipen.fed meridie, ac calidiffimis diei horis, vti di 
«Sum i colligitur Manna. Man£ enim humidior 
ciim fit j colligi nequit. 
Satis autem exigua eft ea, quam in foliis tepe- 
r.unt. St veluti milium parva cius grana; ita vt fe. 
ali eanuci poffit ex citffidcni arboris ramis fuper 
Incifionis 
modt. 
Fraxini 
p/us nnit- 
tunt Mang 
n& cju.tm 
Orm: 
cur ? 
Mills eftluat ex eishumor, eifdb vulnera inujf 
ita.n.fit promptius efflu,t,& >| Solis etia calore.nG 
paru arbores mcifx ad cxptdfioiieiuuantur, eun- 
d ™ f “l-bumorem ad corticem trahen te. 
I n fs .?; s ‘ ta< J’ rationib -«qi«perientiapro- 
batu efl.eaManna qua hoc tepore in Italia vtutur, 
quaque etia pr ? decelfores eoru vfi fuetep plures 
annos.ad alvu molliend'a,n6 effle eam.qus eiufde 
generis curore exiftit, & de qua Arabeifcnpsere, 
M Fraxini _acOrm fuccu proprifi atque cScretum, 
que ex ei de duntaxat in regno Neapol. plarisque 
m locis,prelertim Calabrae colligun r ,& per plu¬ 
res annos fecollegiffe fatentur^ imnccolligcfldi 
modum a maiores habentes, 1^, x 
