l9 c HISTORIAE 
Hic de Manni arborei generatione, gene- 
Htionifque modo, quanti potuimus diligentia 
ex Altomaridoffifs.mis fcr.ptis coljedaapprobat 
«tiamdoctrina mf.gn,s Medicus ‘? P r 
Goropiustquiinfuo Nilolcopio itaictibit.In re¬ 
gno Neapolitano,incollib.plurim.s Si cl.v.smo- 
fium Ornusmulta lu*u,ut,quivulncrata,Man- 
nam noftram.quam Calabram vocamus, exfudae, 
qda Mellis actci&Manr.ie vere locovn fere o- 
lemus,eo oiuid huius incerta,ill.us certa copia,Si 
arbores quotannis, a« non quotannis idem red¬ 
dat. Huic tamen Altomari Goropu Si noftrolane 
C«r«- indicio probabili ac vctifimili fele obuciunt Mat- 
,. M «.»""» t h. Calai p:& alij quidam. 
-”1" ' & siccum Macth.infic.Mann* alterum genusa 
Calabris defertur .plurimi penditur quarltirpium 
frondibus incidens colligitur: pcoinde foliorum 
Manna cognominata , minutis granulis con- 
foliorum cranllucida , gravis , Maftichcs granulis 
'', fimilis , candida , guftu dulcis atque luavis. Se- 
eundas partes f.b. adlcifcit , qu* ramis .niidct 
Ternas vera,qui lapidibusmlolo inhxrct. Hic 
granulis conitar craffionbus , & calore longe m - 
nus lincero. Ex ea , qui nodte perafta e c«lo 
deciderat Co flentia, qua eftCalabnicivitas,mi¬ 
hi fadiafmtc.piafupcr Fraxineis frondibus , qui 
julapn perfecte cotti guttas prorfus referebat. 
Accepi ib. ab incolis, qubd hic mane legitur, 
nriulquam Sol exortus admodum excalfaciat. 
Namque poftea Sole liquefacto abforbtaquefaci¬ 
li evaneicit. [ Hoc plane negat Altomarus & 
a,t.Fraxineam ScOrneatn Mannam (olam a calore 
concrcfccrc & indurari. ] Quapropter plenquc 
( ut a nom,ullis audivi) ubi in magna decident 
copia,fummo mane arborum ramps prilcindiin , 
dem opaciscollocant,ubiconcretam maiori cora- 
modo legunt. Non parum aberrat A tornatus, 
cum contendit Mannam qui m Apulia & Ca 
labria e Fraxineis legitur foliis , e coelo hau 
quaquam decidere led ex ipfa planta ex uda. 
te. Explodenda'autemomnino videtm (enten- 
Altomuru4 
nor. 
rtfn 
tia Morvacnorum , eum , ( 
no ardente Mannam non folumronsmodoiu- 
per arboium & herbarum folia reperin aeris 
Lli clementia ,fed etiam arboribus.Fraxino fcil. 
& Orno abfqnc aliquo calirore .gummiummo¬ 
do , incilo earum cortice, in lachtymas concre- 
fcerc. siquidem ea Manna , qui indo harum 
1 ,-r*anir.nulluS qui- 
fraxirmm icere. biquiacm m — 
cr oarborum corticecollachrymare erepit,nullus qui- 
• dem pianti liquor eft.fed ipfa eadem Manna,qu* 
M*™** diebus fuperioribus eafdem in arbores ab acie 
deciderat. Nam cum.llis reg.omb.ufuveniar, q, 
pn citeris pradiftx arbores eo mellifluo «ore 
affatim abundeque madefeant, fitq; coutx S 
ardore nimio linens ac rimofiis, magnam hqu - 
ris quantitatem intra fe abforbet.Quo fit,ut pol - 
modum exurente canicula, incifoeo em cor i 
ce.dem liquor ex.liat, fle in grumos concreta., 
qui tamen cum leves fungos.que (unt ob arboris 
luccimiflionem, infeliciter operantur, ntca t,- 
tiusManni viribus coirefponldcnt. Quod au 
tem id tantum Fraxino Orneoglofsoquc eveniat, 
cum melleus ille reis in univerfum omnes occu¬ 
pet plantas, in caufa eft harum arborum nobis 
occulta potatos, ut magnetis ad ferrum, & <ucc>- 
niad paleas. Quippe omnibus clarum elt.apu 
Calabros Si Apulos folam Fraxinum fli conge¬ 
nerem Orneogloffum Mannam tn fe contrahere, 
rctineie, denlare ac cohibete: ex alns veib arbo¬ 
ribus eandem flarim defluere, &m fub.eaas her¬ 
bas netras , foliimque diffundi. Quare ab his 
duntlxatarboribusinafocortice, non fane pn- 
? LANTARVM, 
mb, fecundum nacuram, fed ex accidenti defluit 
Manna. Verflm optimi iUi patres [Monachi] con¬ 
tenti ( m fallor) cortice, internas illatum arboru 
partes penecrare neglexerunt. Ac incoli qui ex 
maiore huius liquoris proventu plus auri refe¬ 
runt , rei nacuram diligentius mvcftigarunt. Mo¬ 
nachorum fentent.x adftipulatur Altomarus, 
cumipfe fibiperfuadeat, communis uius Man¬ 
nam, nihil rolcidicmleftifvc liquoris concinere, 
fed ramum [ ex arbore effe :] quod etli mulus 
conarunpfe comprobare ,cum tamen p ura in 
qui non confenuunt, id ego examinandum b- 
pientioribas relinquo. HxcMatlh. contra Mo¬ 
nachos &Altomarum. 
Cui aditipulari videtur Ciblp- hc fcnbehs. 
Difquirendum utrum Manna, qua utimur (it in¬ 
ter genera mellis aerei, an prorlus luccus Fraxini 
& Orni, ut contendere nituntur quidam ex r- 
centioribus. Si Mannam noftram,a genere mci- 
lis S; Manna Arabum explodunt. Ac eo modo 
r quo . 11 . de Fraxino Si Orno ] cavillari etiam de 
Quercu licebit, cuius foliis maxime inlidct mei 
aereum. Si enim ros non magis fuper unam plan- 
tam quam aliam decidit 0 cur maxime ioc genus 
repemur m Quetcui Quod fi id tribuatur natu¬ 
riQuercus, ut liquorem illam codeflam confer¬ 
vet,alix autem pianti magis Si minus abflimant, 
cur eadem non liceat Si Fraxinis Si Ornis alilgna- 
re> Quum enim incimi haurianthunc rorem, 
totumautem non abfumancin nutrimentum,aut 
ob multitudinem , auc obaliam caufmi, nece c 
e ft,ut reliquum tanquam excrementum expuant, 
alterarum tamen Si magis addenfatum , quimm 
Quercu,ob aliquameius conco£tionem , o ■ 
non in foliis folitm repentur,ut in multis alus 
arboribus, fed undique ex intimis corporis exit. 
In foliis autem Quercus maxime reperm mel¬ 
leum liquorem dicemus, quia ea arbormurn c 
omnium bibat cius homorem : l > Jc,rco . , 
melleafubftantia cxi.s.nonmultum addenla , 
Si Sole adventante ficilc evaneflit , utc S 
fubftanti* aerei facie in fpiritum xefolubto Iu 
quibus autem pauciffima.aut nullareper.turhu- 
jufmod. concretio , cum tamen locus eo humor 
fcateat, ut quibufdam Fraxinis Si Ornis contin¬ 
gere amnt.abfumitur avidifls eiufmodi humor.u 
carum nutrimentum , ideo nc . c . r0S ^ u,d " S 
mance in foliis, necexpu.tur adden&tus. Neque 
illud omnino verum a fngorc noftis addeniar 
rorem. n melicam fubftantiatn, ut modo concre- 
fcat adflmilitudinempru.mob vebemenuorem 
frigiditatem, modb in liquidiorem fubftantiam 
ad roris flmilitudinem i minori frigiditate. Non 
enim hic corpora aquea tantum funt, ut tos Sc 
pruina, fed terramhabentaetimixtam,ut tradit 
Arifl. a.Meceo.c.- de meile. Nam & mei quod a- 
pes codunt in luis alveolis.ex huiufmodi rore co- 
&at tquodque fuper diverfas plancas colligitur, 
non fuccus earum, neque ftu£tus, neque pars, 
(cd eiufdem eft cum rore genens, ut teftatur Gal. 
• d-Alim fac. c.59. non tamen omnino ros, lim- 
plexlcilicer aqua, fed ob iftivamcaUd.tatem tet- 
ra; in halitumdigeftr commixta,Siincraflatama- 
nis Si miniis in melleam fubftantiam. Eget tamen 
Salitus aqueus frigiditate noctis ,uc confler, hm* 
plex quidem in rorem & pruinam , commixtus 
autem in melleam fuftannam, qui non amplius» 
folo calido liquatur, fed ab humido , uc fales. Ali¬ 
qua tamen ex parte icalido ficcoliquati huiuf- 
modi corpora , quatenus a frigore candenfat» 
fune, noneft abfurdum,utcommgitNicro, Alu¬ 
mini , Calcantho , Sacchara : In igne enim prius 
