.1 5 >S 
M annet 
Haleft. 
/in omnt 
J\f anna 
M edi as It 
e e At V/ 1 ? 
H I STORIAE 
Et Acofta ei Gmilem dicit adulterinam auar.- 
dam in Ormuz , & tertiam Indicam , de qua 
& aliis Indicis mox. Idem etiam tellauir vul¬ 
gatiorem Mannam in Hifpania effe Catabrmam, 
verum meliorem qua: ex Oriente Venetias ad- 
fertur. , 
Rauvolff. quoque Mannam quandam Halepi 
haberi fcrlbit.limilemCal ibnnx. D-- Manna tra¬ 
dentes confuleetiam ColtlumS: quinqueianu, 
quotum neuter nunc nobis laxe commcncanci- 
buseft ad manus. 
Tande vt .ad vires tranfeamus, placer mcunda d 
vtilcm Medicis hoc loco quxftioni primictere. 
Nam cum conflet ,falrC ex probati flimorii autoru 
placitis duplicc effeManni origincialcera ex acre 
fcu roretalteta ex Fraxino &Otno:harumq .varias 
eiVe differentias :qiliricuran Medicis indiffeveter 
ateue innoxie eilde mirvtix fpcciebus , altcraquc 
pro altera vti l:ceac& nam vna ciufdem fpeciei fit 
altera perfedior: & qux imperfedior quodam¬ 
modo earum eft.nunquid omnino vitanda & ex¬ 
plodenda? 
Alto mari diligentiffimi de Manna fcriptorisiu- 
dicio.JirM Manna, ex rore genita, ab Arabibusq: 
defcripta,pot}fsimilm concreta ,Sc quam Mefues 
comcndat.ad cos vfiis quos ipfc ac Serap.8- Avie, 
probarunt, eftvtiliflima. Eius vires antepofui- 
muspoft generalem Manni hiftoria. At eius de- 
feftu,nuin arborea (eu Fraxinea & Cal/tbritta dida 
liceat vti; Cftm.vt oftenfiim, ex Fraxino, 8; Orno 
PLANTARVM. 
fymptoma alTumpta excitat, aut excitavit vlla, 
live ex foliis, ramis aut caudice tuent cqllefta. 
Omnino emm feprxdidlosvfus omnes lelicifii- 
me expertum effe Deum immortalem teflem ad- 
vocatidem Altomarus .omnesque medicos po- 
fteros ad eius vfiim inuirat Sc hortatur. Aoea ttav-iiy 
veto qux incifione proficitur , cauet abftinen- 
dum in ardentibus febribus, alvi fluoribus,dy- 
fenteriis, aliisque calidioribus morbis, fimilisque 
naturx corporibus : ac etiam xftate , legionibus, 
annique conllitutionibus valde calidis moli ta¬ 
men atleb , vt extera pharmaca alvum folven- 
tia.qux calidiora funt,didis temporibus, locis at¬ 
que perfonis prohibendam cenfet. Eius tamen 
vfum, qua ex fSiit c.ruinque pediculis ac oculis pro¬ 
fluit, quolibet anni tempore, quauis corporis 
cenftitutione ac morbo exhiberi tutius pofTe. 
Denique vbi Arabum Manna haberi nequeat, ea 
vtendum fuadet, qux fponte cx didtis arboribus 
emanat: nam eofdera fere prxftare vfus.quos 
Arabes fux Mannx tribuerunt , & longe piurcs, 
I prxfertim eam,qux ex foliis & pediculis eorum 
colligitur: quod finccrior.dilurioractenuiorfit 
cxtciis , quippe magis concodta ,ule6quc dulci- 
OU: ac de foliorum viribus nonnihil participet, 
quorum fuccus , vti fuo loco didlum , ierpentum 
idibus valde opitulatur,Diofc. Si Plin. autoll- 
bus. Hancque non folilm ferpentum idibus, 
fed & eadem ratione malignis peflilentibusque 
febribus auxiliari. Huic proximam effe , qux ubnn, 
liceat vti ? Cum,vt oltenfum, cx t-raxmo, oruino ... * ,t 
qui Fraxinus fylveftris c ft,pro fluat, vtiq:caru vi- ex ramis & caudice fponte proflui ^ 
? . - . J.Ni fi mei rofeidu bonitate effe eam, qux non cxpntt 
Tertiam in hg**- 
Viret fr- 
temperam. 
M anns, 
Calabr. 
djlruclto - 
nes. 
Mcrtfes. 
Tettoria 
infarci tu. 
/i risi, dicis* 
eofitra Ze— 
n»nem. 
Blande 
furgat. 
quxruxumi i/ivt uiu *-**->^- - - - . 
rc $ quodammodo imitabitur. Naiimcl lolciciu 
aerelqiManna cadens fufeipit aliquid de virtute 
plantarum fupra quascadic,vt Mefvolunt, 
quanto magis proprius carundcm plantarum lue- 
cus, ealdemcnntinebicfacultates,qua: lpfis arbo¬ 
ribus proprix funt? 
Ciim itaque ManaCalabrica Fraxinea,feu lachry- 
ma Fraxini,quam Manna vocant, dulcis fit cu ob- 
fcuro quodam amatore, nec milito cratiri Idoque 
humore plena , confequenseft moderate calidam 
effe,gratam Se natuix noflrx amicam.Et ob didas 
facukates.vt difrimus cx 4.fimpl. vim habebit co T 
coquendi,laxandi &rarefacicndi,quemad.reliqua 
dulcia: nec non fundendi,lxvigandi ac molliedi, 
ex q ,£e ..de fimpl.Gal. Et vt_ fumarim dicamus, 
eundas etiam piiftabic vtilitates, quas Arabes 
aerea Manna tribuerunt,quatenus dulcis e 11 , qua¬ 
vis non cantxhnmiditatis fit parciceps,neque ad- 
cb temperate calida exiftat. Amaritudo .n. vix 
fenfu perceptibilis , talis non eft, qux dulcedinis 
vim obfufeate aut Impedire poffit. Eius tamen 
ratione etiam magis abflergendi vim habebit, ex¬ 
tenuabit ,humorescraffos incidec,acinfardusli¬ 
berabit. Quapropter fcmctifcs movebit,pitui¬ 
tam & puse pedore exterminabit,tanto cfhca- 
cius quanto magis i dulcedrnead amarorem in¬ 
clinabit. Quapropter non folum probandus 
Fraxmex , & Orni Mannxvfus,fed propter bunp 
vel maxime prx aliis deligendg. Sed quid opus 
multis lationibus,vbi fenfus Sc experientia in a- 
perto funt - s.un rationes quarere earum rerum qua 
patent fenfm,infirmitas quadam intellectu ejl , vt me¬ 
lico Arift.dixit in S.phyf.concra zenonem omnia 
quSefcere dicentem. 
Neque.n.ipfe folusfinquitidem Altomarus,fed 
oes ante me & ruxta me in hac regione medici 
hac Manna bono ac felici (uccellii,citra vllam no¬ 
xam eorum, qui fumpfcrunt, vfi funt, prxlcr- 
tim ad alvum molliendam. Nam necinquietu- 
dinesf: faftidia , neque tormina , colliquatio- 
fiiperpurgarioncm aut eiufmodi malum 
ex ramis cx cauu.ce , £ m „.t. 
bonitate effe eam, qux non exprimis illatis cx- ^ 
luris colligitur, vide!, qux ex eifdcm pnmb pro- im 
fluit, ledex aliis vulneribus poft afiquocdies fa- 
dis. Nam quod piimo effluit,impuium .incon- 
fcdum , ac excrementofum valde effe : & proin- 
dcpuriorem, perfediorem dulcioremqueex fe¬ 
cundis exfuris. Neque tamen penitus Scillam 
refpllendam fetibit qux primo primis illis inci lu¬ 
ris profluit. Nam & hanc quoquejicer amaritu¬ 
dinis cuiuldam fit particeps, dulcedinem tamen 
magis prx fe ferre, qux perpetui m ea prxvalcat 
necalicct drffcire i prioribus , nifl quid calidior 
fit,quapropter etiam valentius operetur, hbique 
ita longa experientia confirmatum effe. Ac Ii 
noxaqmdam ex cius v(u,vt tormina,calores,Scc. 
fupcruenerinc.id Kcdicr culpa,minus redeae 
incempeftive ca vtentis, aut morbisyclcorpo¬ 
ribus, quibus non competebat, exhibentis, ta- 
dum effe: auc quid plus xquo dedent,vel Man¬ 
nam aeream putant: aut ceite quod pro hac ipla 
aliam vitiofam aut adulteratam ptxbuent, con- 
ftanceraffeverar. , 
Suadectamenfemperrecentiflimam,quantum BeUS, 
fien poffit, delige nuam ,hlimidiorcmque :vctu- 
ftam Sc aridam omnino vitandam. 
Oux fi ita fe habeant ,quis Mannx Calabrinx, 
qux ex Fraxino & Orno eft, vfum deinceps aufit 
repudiare. Sed iam Sc exteras Mannx difteren- 
das perlequamur. 
MANNA ORIENTALIS MA- 
STICH1NA. 
pem ; 
M Anna etiam exparubus Orientalibus ad a /f ' t 
nos defertur , & prxfertim ex momx Li- 
bano. Venctiis magna copia habetur, 
volus fcubit ex Orientalibus Sc Meridionali- 
