lS6 
HISTORIAE PL’A r NTARVM. 
ARBOR VIT/E , SIVE PARADISIACA 
WLGO DICTA, ODORATA AD 
Sabinam accccdcns. 
C a p. XX. 
Defcriptio 
C) Vl 
W noi 
Caudex. 
Vanquam 
* non inqui¬ 
lina elegans hxc 
arbor , Facile ta¬ 
men ccclo, folc- 
que noftro af- 
fuefeit, iic ut in 
luftx proceritatis 
arborem excre- 
fcat, caudice re¬ 
do, noHofo^cor- 
. tice cinereo aut 
rubente , mate¬ 
rie Abiegna refi- 
nosa: ramis per¬ 
petua conia vi¬ 
rentibus , & a- 
larum modo ex- 
i 
TollA 
panlis, qui ina- 
lios ramulos pla¬ 
nos alternatim I 
e latere fuccrcf- 
centesdivifi, abeuntdemio in multa , oblonga 
folia,numerofis foliolis compreflis, quaterna me¬ 
dium gibbofum compledeniia ex ramulorum ex - 
Flores tremis , aut paulo citri. Vere oriuntur flores P u_ 
lilli, flavefeentes, quorum nonnulli deinde in 
Squama, conos parvos fublongos ,Pinei nuclei magnitu- 
tudine cfTormantur , e fex tenellis fquamulis 
compados, initio virides, deinde pallefcentes, 
poftremo ubi plane maturuerunt nigricantes,qui 
in quatuor carinas dehifcentes , femina oftentant 
Semm.1. Elonga } quaterna, plerumque paleacca,medio 
paululiim extuberante , in quo medulla acris & 
Coni. amariufculi faporis.Coni hi non nifi detradi fere, 
aut tabidi pediculo excidunt. Huius autem 
plantx odor nobis non eft gratus, de quo haec 
° a ' r ‘ Clufius : Tota arbor graviter odorata eft reliquas 
congeneres longe fuperans odore , quem,fi quis 
folium digitis nonnihil duntaxat confricaverit, 
facile eluere non poffit. Hunc autem non modo 
viridis ex fe exhalat,fed etiam multis in annis ex- 
cifa & rcficcata retinet. 
Arbor porrb de qua nunc agimus, & quam 
Arbor $ir*. icone exhibemus , paflim Arbor vita dicitur, qua¬ 
vis hic titulus aliis pluribus arboribus conveniat. 
Ni multiVm labat memoria, huius meminit Bello- 
nius, nomine arboris vitae, qux provenit Lute¬ 
tia*, & aliis locis. Sed obfcure admodum,vti co- 
piofuisdemonftrabiinuscap.de Sabina , de hac 
tradavit Bellonius, eum fccutus Cardanus de 
varietate rerumlib. 6 . cap. 10. ubi meminit Sabi¬ 
na- Lutetiam Bellonii,& arboris vita;. Illud mo¬ 
do notandum hanc arborem a quamplurimis 
cum aliis confundi. Confiderandum tamen 
an hxc arbor non tradatur i Francifco Loupez,& 
M. Foumee, cum feribunt : In India provenit 
arbor valde alta, odorata , Cedrumque referens. 
An etiam a Iacobo le Moinc de Florida agente , 
qui meminit Infulx , in qua erant tantum celfil- 
fima; Cedri , quapropter ea Cedrorum Infula 
cognominata? An vero ab Oviedo cum de Filici 
Hifpanicx limili arbore ? 
Thevetus etiam videtur eam agno vi fle in fua 
America, quando ait: In Canadia filveftres ho- 
Sabina 
Lutet mna. 
Qedrt lo¬ 
dix ulnfi- 
minesedm nives fune fatis profunda:, explorata 
via cervorum, figunt in ea Cedri ramos [qui per- Cedruj. 
petub virent J retium modo: fub quibus fe oc¬ 
cultant armati. Cervi autem alledi viriditate & 
trita via eo veniunt, ubi excipiuntur a filueftri- 
b'.:shominibus. Et: Hocfilveftribus fingularc, 
quum laborant febribus, aut aliis interioribus 
morbis, eosafliimerefblia arboris*valde firfiilis 
Cedris que rcperiuncur in monte Lugdunenfi,& cedruGali 
ius exprimere , ac bibere: nec dubitandum intra /ufimiUs. 
>4.. horas ,quemcunque morbum etiam inuete- Vn-es mft- 
ratum hoc potu curari, prout fxpius Chriftiani.?'*"* 
experti funt, &in has regiones [nempe Galliam] 
plantam attulerunt. Item alio in loco : In infulis 
Effores abundat (pecies Cedri arboris, qux filuc- 
ftribus hominibus nominatur Oracatin , ex cuius 
ligho varia pulcherrima vtenfilia paranf.eo quod 
fit Valde odoriferum putredini non obnoxium 
five in aqua, live in terra. HxcTheuetus qui no- Thevetus 
ftro iudicio de vna&.eadem plantaferibie,quam- n ^ atur » 
visfeparet. Quxnamenim obfecro Cedrus,que . . 
provenit in Lugdunenli territorio? Provenire ft ns ^ (nut ^ 
quidem audimus Pini filv. genus. 
An porrb , quod fufpicamur , Cedrus Tho- 
mx Hariot cuius in hiftor. Virginex,mentionem 
fecit? 
Celebratur Arbor vitx i Libavio quando di- citr$u%el 
cic: Citrus vel Cedrus Atlantica aliis cognomen- cedrus At* 
tis nuncupatur Aethiopica , Maura, Maurnfiaca.Ly- 
bica , Uefperis , Cyrenaica 3 Hammoni a : vnde Mar- MA „ ra . r 
tial^S. Lybic*. 
Gemmantes prima fulgent teftitdine ledi 
Er Maurujiaca pondera rara Citri. 
Lucanus fcribit Cleopatram mentas exhibuitfe, Magnifi- ^ 
quarum pedamenta fuerint eburnea , orbes ey ‘ C ^”^ Cet ’ 
prxftantiffima Citro , qux Trogetes & Thya 
dicebatu r. 
Dent ibus hic ni veis feiios Atlantide fylva 
Impf .ers orbes , quales ad Cafaris ora 
Nec capto venere luba. . 
Quia autem nafccbatur olim in finibtisCyrenai- Cyrenascal 
exiuxta Hammonem & in Atlante, lamaiCta no- A j rlcitnt ^ 
iruna fibi afeiv t. Africa mcola etiam a nonnullis ^ e jp erlJ . 
dida : &■ Hcfperis ab occatu non ab hortis filia- 
rum Atlantis. 
Eft alia arbor Medica, inquit Lemn. in con»j 
dura de lignis Sethim, etiam vocata Cirrus , kd 
qux Mala aurea non profert, filveftri Cupreiio, ^ 
aut Cedro non abfimilis ,vt nonnulli exiftiment 
e fle Sethim. Lignum eft a carie, teredine, vermi- Setbtm. 
culifque alienum , necvlloxuo corruptioni ob¬ 
noxium. Hxc de ifta Thya feu Citro. Si ex ar¬ 
gumento cognationis naturalis iudicandum eft, 
ad hanc referendx funt Cuprellus mas 8 c femi¬ 
na & Citrus Atlantica minor, vt Arbor vitx. Sed 7 " J"*- - ■ 
arborem vitx tefteCJufio , plurimiTheo- 
phrafti exiftimant. Quamvis nondefint (inquit Pru{4 , 
hift. lib.5. cap.5 .) qui ad arborem Brutam Plini j 
referant,CuprelFo fufx fimilem. Hxc quidem ar¬ 
bor [vitxnimirum] adCuprelFum nonnihil ac¬ 
cedit : verum ramos fuvfum non attollit , quem¬ 
admodum illa, fed in planas velutialas expan- 
los, in latitudinem diffundit : Huius item folia 
cametfi ex foliolis fquammatim compada, omni¬ 
no plana funt, non rotunda, uti Cupreiio, Iuni- 
pero maiori , Sabinx *. nec rotunditatem contra¬ 
hunt, ante quim in ramos excrefcant. Galli ar~ 
bre de vte,, hoc eft, arborem vitx nuncupant, ne- Arboreta 
fcio qua ratione dudi, nifi forte ob immprtalem 
cius comam , quam habet, aut odoris eius vehe¬ 
mentiam, quam falubrem eflcexiftimayt , hoc 
nomen indiderint. Vulgus Herbariorum &c 
Thuiara 
4 
