L I B E R I X 
5?» 
impone pofte occidere 8 c cucurbitam auferre , 
fortuna nimirum id illis [ut aiunt ] clargiente. 
*d»henit cx Curneo ad fertur, plerumque admifta ha- 
cb.uierros bet minutiffima lapidum fragmenta, aut gummi 
oumnu quoddam Chamderros illis vocatum , Succino cru- 
Ligntjcobs. perlimilc , aut ligni cuiufdam fcobem. Sed fa¬ 
cile malcficiu deprehenditur. Nullam prarterhac 
adulterandi rationem novi. Nam fi interdum 
rubentibus, aut nigricantibus maculis confperfi 
videtur: id vitium ex fordidarum impurarum 
manuum contre£batione,aut ex madore contrahi 
affirmant.Sed facile a Baneambus id vitium emen- 
Modus de- datur: Siquidem in panno lineo colligatam , in 
'fbontm*' ca kdam aquam cliim demittunt, addito fapone 3 c 
Limonumfucco , deinde probe elotam in umbra 
/iccant: fic multo candidior redditur , pondere 
multum imminuto. Id ab amico quodam Banea- 
ne fieri vidi, qui hoc arcanum mihi credidit. 
*r*£cn~ti Vtriufque generis ineminifle videtur Serapio, 
6 »/s tym. ^ oco bipr^ citato : fed obfcure admodum, cum ait 
tefyretatio maiorem quantitatem cllc de ihiriz ,, minorem ta¬ 
men elfe,qtiilmqua:aS im adfertur. Quodficin- 
telligendum puto,maiorem quantitatem ex Cbin- 
(eo adferri , maiorique forma elfe , quam qua: ex 
Burneo advehitur : quan do quidem eius quantitas 
drachma maior non invenitur: panes vero , five 
orbiculi ex Qinnceo allati quatuor funt unciarum 
Jrborfolus aut ampliores. A viris fide dignismihi relatum 
•Saltatus. ^ a j-jj 0r( g m elfe Nuci Iuglandi fimilcm, foliis ta¬ 
men candicantibus, Salignis fimilibus ,fru£tum, 
vero aut florem haudquaquam fevidifle , fieri ta- 
nien polle , ut utrumque ferat. Illud autem cer¬ 
to fcio , materiam elle cinerei coloris, fagina: fe¬ 
re fimilcm, interdum nigriorem, nec eam quide 
yi^icenns. levem , aut-fungofam, ut retulit Avicenna ( nifi 
enor. forte xtate iam caducam & emortuam viderit)fed 
mediocriter (olidam. Addunt plerique valtam & 
pra’altam elle arborem, latiflime fele fundentem, 
& afpeelu perpulchram. 
F^buU de FaBuIofum eft, quod ad eius umbram omne 
uvtbnt. animandum genus confugere aiunt, ut ferociora 
fubuU de animalia evitent. Nec minus fabulofum, quod 
tomtru- quida, Serapionem fecuti, fcribunt,huius largio¬ 
ris proventus augurium elle , cum frequentibus 
fulgetris coelum corufcat, aut crebro tonitru per- 
flrepit. Nam ciim Infula Samatra.[ quam nonnul¬ 
li Taprobanam putant]& circumiacentia loca Li¬ 
nea: xquinodiali vicina fint : multis tonitrubus 
lubiecba fint necelfe eft,e 4 mque ob caufam Ungu¬ 
lis diebus imbres aut leves pluvias habent. Sin¬ 
gulis i taqueannis Caphura abundare debebat Ex 
quibus perfpicuum eft, tonitru largioris Caphu¬ 
ra: provenitils caufam , aut indicium non elle. 
Nonnullis Caphura de China 3 com^oC\r 3 L videtur, ex 
panes orbi- ei u s partc, qu x ex Bttrneo ad vehi tu r. Affirmarunt 
mlarej co- prxterea mihi, panes illos orbiculares , qui ex 
'fojiti. Cinna advehuntur, compofitos elfe , quoniam 
Caphura de Burneo in Chinceo deferatur , ideo 
incolis expetita,ut eam alted viliori permifeeant. 
Cui opinioni fuftragatur Baneanes de Cambaya, 
qui pro arcano dicunt, deficiente Caphura de Bur- 
rieo ,folere fe eius exiguam quantitatem cum mul- 
C hara taChinenficornmifcere,eamque falso de Burneo 
chtnenfis nuncupare. Addunt iremifti Baneanes, c binen- 
CompofirZ fem Chaphuram compotitum elfe medicamentum, 
medicante, quod tenlporis lapfu evaporet , &corrumpatur, 
Caphuram vero de Burneo minime. 
hlihi fane compotitum medicamentum non vi¬ 
detur, taraetfi Manard.in comp.Mef dift. 8.con- 
tra fentire videatur. Sin vero fit, ex duobus Ca¬ 
phura: generibus conflari necelfe eft. Nan ta- 
metfi evapbret, non eft tamen admodum co tru- 
Tona. t 
Contra 
M anard. 
ptioni obnoxia : quod indicium eft,minimi com- 
politam,autfi&itiam elfe,quandoqindem copo- 
litalongefacilius corrumpi fole.ant. SienimRha- 
barbarum vix quadrimeftreillud , quoinhacre- 
gione pluit, ferre poteft, multum lan£ eft Chi- 
nenfem Caphuram incorruptam hic in India ma¬ 
nere. Caphura 
Avenrois 5. Coli. cap. 5 6. aliud Caphura ^enus A^enroit. 
facit, longe & luperioribus diverfum , fcribicque 
Ambarum , eius Caphura genus elfe. Cum autem 
eius opinionem cap. de Ambaro fatis abunde Ambarum. 
confutaverimus , plura de his agere fupervaca- 
neum elfciudico. 
Scribit Andrcas Bellunenfis in fuo Dicriona- 4 ^ ^ 
rio fecundum Arabes , aquam Caphuratam ex ar -furata. 
bore Caphura: ftillare, eamqueeum arbore cali¬ 
dam elfe tertio ordine.De hac aqua ^ multis cum 
Medicis , tum mercatoribus fcifcitatus lum , ne¬ 
minem tamen invenire licuit, qui eam fe vidi fle Be u, itten r 
allereret. Quare facile adducor,ut credam Bcllu- re pr e h. ’ 
nenfem cum in hac aqua dclaibenda, tum in eius 
| temperamento,lapfum elle. 
| Scribae Rt/e!l/us lib. i.cap. hunc per omnia Ruell & 
I fecutus Matthiolus in lib. r. Diofc. cap. 75. uter- Matth re* 
que vero cx 5 .-rapione , hanc Caphuram ceteris f reheniHn ' 
bonitate prxlcare , qusk Rege quodam Rthah 
( qui primus dealbanda: Caphura: ratione adin- 
venit) Riachina lit denominata. Ego vero , ut id 
credam , adduci non polium , quandoquidem 
India: Reges potentiores funt,quam ut tali man¬ 
gonio operam dare opus habeant. Hadtenus 
Garcias. 
Nos vero confideranditm proponimus, an M. Copei. 
Fumee in hift. gener. India: iStcid; lib. 3. capit. «,5- 
Copei in Bercfly Infula arbor ferens Camphoram, 
ab arbore Papyracea Copei differens , vel eadem 
fit, eum Caphura arbore ,qux a Garcia folio Sa¬ 
licis exhibetur. 
Port. Hilt. Gal. I. 13. part.8. Omnes Infulx 
MolucenfesproducuntJC4/«/>/;or^w, gummi 11 il- 
Ians, Infulanis dicftam Capar. Arbor pulchra,fro- Limum. 
dofa,proveniens in montibus mari vicinis, ligno C amphora 
levi,ramis tenuibus : Campho.rz autem quatuor 4 -foedes. 
fpecies : una inter ligni fibras, fimilis iquami-s 1,z * 
parvis alicuius metalli : altera extra corticem re¬ 
tina: inftar, Gummi modo adherens, notata par¬ 
vis maculis rubris, poftea omnino albelcit,melior 
& purior prxcedenti. Tertia', nigrior, minoris 
pretij. Quarta, viliffima, quia ford/da ligni fra- ^ 
gmentis,quibus adha:rec,magnitudine Amygda¬ 
la:, aut Fabx. 
Ltnfihot. Camphor, alias Caftir appellatum repe- ^ 
ritur in Bantam Indi? Orientalis, ad querfl locum l 0C us. 
ex Baros advehitur,informa placentarum parva- placenta. 
rum, coloris albi:Alportatur etiam ex Burneo^Ban- 
dar?nacben 3 &CLaue , magnitudine feminis Milii, 
1 r 0 r 1 nundine, 
aut ad lummum ovorum formicarum, quod carte- 
ris bonitate praiftat. Chincnfesin di diis locis co¬ 
piose emunt, & in Ghinam vehitur. Emitur 
autem ponderis quodam genere,iplis Cate diefto. 
In genere [Populi] videntur eflearbores,qmj 
Camphoram ferunt (ait Cxfalp. in India Orientali: populi ge- 
nam & noftris bituminoliis quidam liquor nafei- mu. 
tur ,quem in Eletftrumdenfari , Diolcondes te- 
ftatus eft:& Pii nius de Betula bitumen in Gallia E ectrHM * 
excoqui Icripfit. Videtur autem Camphora e ge¬ 
nere Bituminis elTe , qupniam rapaci.flime ignem Camphora. 
excipit ,&ardetin aqua fubfbantiagummi fimilis, c crI ^‘ 
candidiflima & translucida : odore valido, non 
ingrato, facillime euanefeit in auram,nifi in loco 
frigido & conclufo fervetur. Arabes Caphur vo¬ 
cant; & rccentiores Grsci Qaphoram ., 
•* ff 3, 
