5?s 
HISTORIAE PLANTARVM; 
nobis noft placet: eo quod filiquas Scnnx tumi¬ 
das fuilfe aut e lfe,animaduertcre hadenus nobis 
non licuerit. 
Candido in faftigiis & violx adfimili emi¬ 
cante eft flore qui in nigras abit, & incuruas m- 
ftar Geniftx filiquas: Semine aliquantum lato,ac 
incano, quod ii me,inquit Tragus , aliquando fa- 
tum,pUntulas Senx protulit. 
Lccus. Sena alioquin ex Italia in Germaniam magna 
in copia deportatur, nam in illis regionibus iicut 
& in Gallia fponte fua gignitur,prcltantiffima ve¬ 
ro ex Alexandriadefercur. Ea luteos profert flo¬ 
res, altera: vulgari flmiles. A Theophralto deferi- 
ptaeft, Liparx peculiarem fpeciem afferente. 
DtlfbmiH- Qii 0( i vero quidam Senam Delphinium, feti Aly- 
^epUtM* pu-aut Peplium Diofcori. efle diditent, nihil me 
mouet, quominus Senna cumRuellio Coluteam 
Theophrafti cumEuchar. Rccilin. elfe ftatuam. 
Galli hanc Bagitenandier vocant.Serap. Habohamfa , 
Mefue Alba^emer , A Quarius frudum (iliquofiim 
fr*b' ' f appellat. E\ his autem Tragi verbis latis apparet 
eu.n mifcuifle Coluteam cum Senna. In Gallia an 
proueniat nefeio, nec in eadem aliud nomen ha¬ 
bet quifcm Senx. Prxterca Italicam ab Orientali 
diitinguit floris colore:vni namque candidum, al¬ 
teri luteum florem tribuit, qux diftin&io an lit 
veraconliderandum. 
Non dcefle autem qui Senam Mauritanis vo- 
ep "**' catam Delphinium elle credant atteftatur Matth, 
quorum grauis error cuidens.Conflat enim Sena: 
Mauritanicx folia lapore Fabarum efle prxdita: 
flores ei emicant aurei,veluti Braflicx, purpureis 
intercurfantibus venulis : quibus fucceduntfolli- 
culi falcati in quibus femen continetur in nigro 
fubuircfcens. 
Ruell. Senam eam arborem efle exiftimauit 
quam Theophraft. Coluteam appellat Sc magno 
errore putante Senam n,n herbam ejfe, fed arborem. 
S en* Ale- Cxterum e Sena, ca magis prxftat, qux ex A- 
xandnna-l lexandria /Egypti vel ex Syria affertur:q> de Sena 
comuni & viliori fentire,qux minor & eflicacior 
efl Alexandrina , Gclner. hort. Marantha dicit. 
Si Diofcor.vultDelphinii folia Delphinorum effi- 
Sen* non giem reprxfentare , reprehendendi funt,quia Sc- 
tjl Dt/pbt- nam Arabum Delphinium efle credunt,quiafolli¬ 
culos , habet contortos Delphinorum effigie: 
quaquam miniis culpandi funt,qui eundem Del¬ 
phinium plantam elfe volunt ,qux Confolida re¬ 
galis vulgo dicitur: quxquc^ Fuchfio pro Eran- 
themone depingitur : hi enim contextum tan- 
quam deprauatum ita emendant, vt Similitudo 
[Delphinii ad flores referatur:] delphini ad flores 
refcrant,non ad folia. Verum illi nullo pado con¬ 
textum immutantes, quod foliis tribuendum efl, 
folliculis tribuunt, nequeaduertunt florum co¬ 
lorem non purpureum , fed luteum Senam habe¬ 
re , nullamque ex aliis notis adefle, neque facul¬ 
tates refpondere. Senam ergo Arabum, qui vo¬ 
lunt elfe Delphinium , Delphinorum effigiem 
ad folliculos non ad folia, vtDiofcorides dedu¬ 
cunt. 
Manifeftus error volentium Senam elfe Theo¬ 
phraft. Coluteam, qux arbor efl, cumSena her¬ 
ba lit, qux feritur, non vitra annum reftibilis. 
Senam nonnulli apud Io. Agricolam Ahpon 
Diofcoridis,quidam Empetron , Marce 11 . Del¬ 
phinium iudicat,Sefondron a quibufdam cogno- 
s^ondro/. m inatum qu6d hominem fofpitet. Verilm nec 
Alypon , nec Empetron,nec Delphinium efl. 
Sena ab antiquis nulquTundefcripta efl , nam 
& Auerrhoes nouam herbam efleadftruit , & 
prifdsignotam. Si apud Diofcor.lib.j. capite de 
Androface legedum efl iu.cpvM.iy , nihil aliud mon 
ftrate polle exiftimat Anguill. pro Androface 
qu^rn Senam vulgarem Lob. &: Penx Adu.&pla- Andro/. -, v 
cetab Arabum Alba femer, Senx detortam efle 
, o Jidal 
dictionem. 
Senam Officinx potilis e fundo vernaculo,nc- SenA j-jr cm 
pe Orientis emporiis,petunt,eamq«e pluris fi- ,enn*. 
ciunt, quikm Italicam, duas autem foliorum dif- 
ferentiasaut varietates habent inftitores e diuer- 
fis plantis Senx:probatius & laudatius ad purga- 
tiones(Fi»;iw> vocant)eft o.blongius,acutius,Myr- Tlrnm 
ci maioris effigie : alterum rotundius , breuius, 
quod vilius habetur : non iecus atq-, Myrtus ma¬ 
ior & minor, foliis videntur hxc duo inter fedi- 
ftare , vt prxftantius fit folium domefticx: alte¬ 
rum fyueftris Senx. Ad perfuadendum autem al¬ 
terutram earum efle fylu. multilm fpinlla fterco- 
ris caprini aut ouini faciunt,qux frequenterin- 
ter Senx Orientalis,folia,folliculos & quifquihas Scn *One» 
paflim ad nos allata reperiuntur , vbi empturis 
proflant: feritur namque & adolefcit probatior 
in fimeto ouillo inibi.Flores ex pallido lutei funt, 
rubellis vefligiis venofi, graciles caules pedem <Sc 
fefquipedemalti. Arabum & ACtuarii Senafati- 
ua &fylu. Nefcimus qua de re Anguillara Se- Anguilla- 
nam&Caflitham hariolatur &<i. Obfcuriorvi- ra natatur. 
detur Lobelius in diftinCtione Senx: nobis vero Cafptha. 
fit verifimile Senamdomefticammaiore elle fyl- 
ueftridaudat tamen eam qux acutiori folio,quasa 
crediderimus minorem Florentina , quantflme- 
quidemanimaduertere potuimus. Tab.& Gerar- 
do Sena Orientalis , Item Sena alica femine pau- / 
16 nigriore quam Alexandrinx , facultate etiam sena itali- 
imbecilliori. Senam Italicam annuam efle plan- ca. 
camCamer.hort.fcribic, ac folia noCte contrahe¬ 
re, ficuc multa alia eius generis leguminofa: Ale- AlexAndr ^ 
xandrinam nequidcin Italia vitra annum dura- nu 
re, ideoqueprp frutice haberi non polfe. De Se¬ 
na item quxdafn Galeno Mefiicn adlcnbere, qux m ejue 
ille ne fomniauerit quidem. nuat. 
Porrb apud Matthiol. Germ. Duas efle Jpccies 
Sena tradit, atque vnam dici Orientalem aut Ale- 
xandrinam , folio longiufculo Myrto fere iimili: matres for 
Siliqua craffiufcula,femine mulco albidiore quim pones exes • 
in aliis: qux torfiones minus excitat qukm Itali- tat ' 
ca-.Eamque rurfus duplicem Mechinam ,ex Mecha 
delatam, prxftantiffimam folio longiufculo, an- 
gufto nonnihil acuto & craffiufculo colore ex lu¬ 
teo virenti : Alteram denominatam a loco vbi 
proueniac^rr^,quxpaulo viliori pretio ven- 
datur, nec prxccdentis bonitatem affequatur, ef ‘°' 
melior tamen fit Italica , folio latiore &rotundio- 
re,ac femine nigricante: Sena fi fimpliciter feri- 
baturalfumcndafolia & filiquas. Is duas habet S enapmpl. 
figuras: prior cft qualis noftra Fuchfiana foliis ro¬ 
tundioribus , quam vocat Senam vulgarem, al¬ 
tera, cui titulus efl Sena Alexandrina, cui folia fune 
acuta: verum differt ab omnibus figuris, quas ha¬ 
ctenus vidimus , aciplius Tabcrn.in fine enim 
pediculorum folia Angularia pinguntur qux Cor¬ 
dus Senx denegat: Nos ramum pingimus Senx 
exlv bicx pro Orientali, & folium ditturapro Se- 
naFlorentina. 
C.Bauh. apud Matthiol. Sena duplex efl,vna 
rotundifolia, altera acutioribus foliis. 
Planta,autore Matthiolo efl frigoris impatien- Iocus ^ 
tifflina: ob ldq; feri vult Maionec vitra Aucum- tempus, 
num oerdurat,fiquidem(ut pluries expertus fum) 
prius fata facile frigore deperdicur, ferius verb 
Hyemem fimiliter non tolerat. Seritur vt vulc 
Dodon.in Syria & Aegypto ntemin Italia, Pro- 
uincia, ac Narbonenli Gallia. Apud Germanos & 
Belgas 
