Vires. 
Sp*rtj fe¬ 
men. 
VtTmtus. 
Smctit. 
jfehiat. 
Purp.it. 
Dofs. 
Strangu¬ 
ria. 
Tempera. 
S.eme». 
Purgat. 
flores. 
Struma. 
Gxymsl. 
Lien, 
LIBER XI- 
E 
teJLrtur Matthiolus, vt Maio & Iunio menfibus 
magnum & jucundum fpe&aculum praffieant 
viatoribus, quoniam tam copiose fuis fpeciofis Ac 
fulgentibus floribus ornentur, & velliantur col¬ 
les, vt procul aurei videantur. Hifpaniis &Nar- 
boncnfibus,pra:fertim maritimis, vel non procul 
a littoribus , vt in Grammuntia /yhia Monfpelii 
& vicinis collibus , paflim obuia fuit Lobelio, 
etiam Taurino finitimis , & in Prouincia vi/am 
meminit Virgil.Georg. 
Spenrefua veniunt,renent campofque Genijhs. 
Lent£. 
ftipite eadem maiore lignofiore adolefcit in An- 
glux, Belgii,& Gallia: hortis. Genifta iunceaficpe 
mihi prouenit ex femine, floruicque, verum cre¬ 
bro gelu abfumpta, fi non in totum,partes faltem 
fuperiores.Lugduni crebra in hortis flores Maio , 
vbi Genet d’Efpagnevocint. Geneuz magnos fili- 
tices,qui anno 15^8. ad radices fere congelati: fe- 
quenp anno tota liyeme virides permanferunt 
cum foliis. Bafilea: arboream vidi. Patauii in hor¬ 
tis &in montibus Euganiis in ter montem Gemu¬ 
lam & Arqua , alufque in locis : Verona; in horto 
Nobilis Alexandri Galeard, Ferraria; a U monta- 
gne, colle quem arte extruendum curauitDux , &c 
in horto S.Dominici al’Angeli. Adnotaui florere 
mcnfe Aprili, fponteque proucnire Monfpelii in 
monte circa C tijielneuf: Item mcnfe Iunio inter 
Monfpelium &Lunel. 
Spartii femen , referente Diofloridc, & flores 
bibuntur cum aqua mulla , obolorum quinque 
pondere, & purgant furfum cum interitio ne’, ve- 
ut Veratrum citra periculum. Semen mouet 
etiam infernam purgationem: Sed &ipfisramis 
in aqua maceratis, deinde contufis,Scc;:preffis, 
fuccus Cyathi vnius menfurapotusiciunis, auxi¬ 
lium affert, in coxendicum affc&ione & anginis. 
Nonnulli autemipfos macerant muria vel aqua 
marina > quamClyflere infundunt Ifchiadicis. 
Educit enim crudum quendam humorem 8 c velu- 
ti inteftinorum ramenta. Sparti,ait Galenus,quo 
& vites alligant, tum fru&us , tum virgarum fuc¬ 
cus non inltrenue trahentis eft: facultatis.Semcn 
Sparti, vt monet Plinius, quod Graici eodem no¬ 
mine appellant, in folliculis, Phafcolorum modo 
nafccns , purgat Ellebori vice, drachma &dimi- 
dia pota, in aqua; mulfx Cyathis quatuor,ieiunis. 
Rami fimilitercumftondc in aceto macerati plu¬ 
ribus diebus, & tuli, fuccum dant Ifchiadicis vti- 
lem cyathi vniuspotu. 
Quidam marina aqua macerare malunt ^infun¬ 
dere Clyflere. Peruguntur eodem fuccolfchiadi- 
ci addito oleo. Quidam adftranguriam vtumur 
femine.Genifta tufa cum axungia, genua dolen¬ 
tia fanat. Alucorum , cum mei eximitur, illini 
oportet exitus MelifTophyllo aut Genifta tritis. 
Genifta: temperamentumadferibit MefueiVltra- 
marina inquit & Orientalis Genifta eft melior, 
calida, ficca ordine fecundo. Semen vero cali¬ 
dius: floribus & ramulis humiditasineft incidens,; 
fed excrementofa, & ob id vomitoria. Quin plan¬ 
ta hxc omnibus filis partibus conturbat , prouo- 
cat, incidit, tenuat.Pituitam & materia e iun&u- 
ris violenter purgat. Vomitu & deie&ione re¬ 
nes omnibus excrementis perpurgat, vtinas va¬ 
lenter mouet, calculum frangit in renibus, atque 
adeo in vefica, nec in his materias figi ac in cal¬ 
culum durefeere finit. Flores quoque huius cum 
meile rofato aut ouo , ftriunas refolvunt. Oxy- 
meljex his vel feminibus, tumores Lienis refoluit. 
397 
cho & Cordi: ob id cum meile rofato fumi vult 
Philagrius , vt his partibus nocere definat, & ea- Cerrifen- 
dem ratione cum rofis & Maftichc. Semen ve-"*’ 
10 eius cum aqua mellis rofati fumendum eft: A- 
nilum quoque & Fceniculi, vel Dauci femen eius emen ' 
noxas caft gant : flos modicum coqui poteft , fe¬ 
men diutius. Daturprzfertim flore, ^ drachmis 
duabus ad drachmas quatuor. Videntur Dodo- - 
n^o qui Mcfues de vomitoria vi flribit,non de ° H ' 
Genifta, fed de Sparto ftripta, videlicet Clulii Lo¬ 
bis rotundis. Gaudent Geniftarum floribus apes, 
proinde alueariis circumferuntur. Genifta nobis, 
inquitMatth. ligandis vitibus Salicis vicem ex¬ 
plet, maceraturque etiam Cannabis modo,fiiint- 
queinde funes , & rudia linteamina, qua: confi- Viwn*. 
ciendis faecis aptiflima funt. Expetitur Genifta 
lignum etiam figulis, qui in Italia id vaforum fi-f^V ’ 
«Sliluimgeniis conficiunt,quod vulgo de tnaidtut 
vocant: quippe quod [ vt ipfi affirmant ] nullo 
alterius arboris ligno fornax fuccendi poffit, quo 
aureus ille color, conferuatur in opere. Valet ad 
vrinrc difficultatem aqua diftillata e floribus Ge¬ 
nifta:. E Genifta quidam vnguentum faciunt, ad trinam 
ouium fcabiem utile. Spartii Hifpanici & Narbo- 
nenfis filiqua,femen, Sc flores,prorfum funt Gc- 
niftx, fed maiora &. efficaciora : cuiufmodi vult 
Diofc. & Mefue, qui iduabus ad quinque drach¬ 
mas florum dandas vomituris imperat: Seminis 
verb,& duabus ad quatuor. Cum tamen Genifta: 
vulgaris flores, plenos diflos multi in acetariis 
ex multo oleo vorent , necquicquam naufeent, 
3 c feminis tripla aut quadrupla dofi, opus lit vo¬ 
mituro etiam puero. Oleum genifta: conficitur 
ficut Oleum Chamsmelinum , ex floribus eius, 
quod in fplenis obllrudionibus, referente Villa- 
novano vtiliter adhibetur,- fi in fimo ad quinde¬ 
cim aut viginti dies fermentetur. 
SPARTIVM HISPANICVM,LOBIS 
ROIVNDIVSCVUS , FLORE 
L V T E 0. 
S Tipifc cubi- Deflriptio 
tali plerum¬ 
que pollicem 
erado , cortice 
flabro & ftriato 
tcdo,quiin plu- 
res ramos cubi- Rjtmsl 
tales virefeentes 
& ftriatos diui- 
ditur,& hi dein¬ 
de in virgulas V ,r i H ^ 
iunccas, virides 
etiam & ftriatas, 
qus nouellz ad¬ 
huc & primdra 
germinant , &C 
aliquot foliis ex- Folia, 
ornantur, ftatim 
atque planta flo¬ 
rere incipit deci¬ 
duis , vt tota 
deinde 
confpiciatuj, e virgularum lateribus prodeunt 
oblongi pediculi, ex quibus dependent flores a- 
Vomitus quoque cum his frequens Ifchiadi , Po- j liquot exigui , Glycyrrhiza: vulgari aut trifolio 
pratenti , floribus pene fimiles,lutei, inodori; 
dagr*,& renum doloribus prodeft.Nocet ftoma- 
Tom. I. 
