LIBER 'III- 
*75 
l cw- ad rem intcreft, redta fit, ar. in aliam figuram for- quidem nouerint) vel mala imbutos exiftima- 
h u ' mata: non enim valet virgulq figura/ed incanta¬ 
menta carminum 3 qux mihi commemorare non 
^ licet neque libet. Veteres autem, non ea modo 
qux ad vidum& cultum attinent, virgula diui- 
ra na conquifiucrunt, fed rerum etiam formas ver- 
,p/ex, terunt : etenim incantatores vEgyptivorum vir- 
f lts,m gas,, vt Hxbreorum littcrx narrant,in /erpentes 
,tur mutarunt: tk apud Homerum Minerua Tenem V- 
lyffem virgula diuina repente in iuuenem con- 
uertit, ac ruidus reftituitinfernum. Circe quo¬ 
que focios Vlyffis mutat in beltias, eifque reddit 
liominis effigiem : quinetiam Mercurius virga, 
qux caduceus appellatur, vigilantibus fomnium 
dat,ac afonino excitat dormietes Itaque virgula 
diuina primo ex incantatorum impuris fontibus 
dcfluxiife videtur in metalla : deinde cum viri 
boni abhorrerent ab incantamentis carminum 
caque reficerent , virgula k fimplici metallico¬ 
rum vulgo eft retenta, &c in quqrendis venis ve- 
ftigia antiqui vfusremanferunc. 
o)ntda Quoniam vero metallicorum virgulx moucn- 
tur}eciam {i eas incantare non folent, alii dicunt, 
motionis earum caufim effe vim venarum , alii 
otion/s iadationem , alii vtramque. Verum qux vi ad fe 
attrahendi prxdita funt, ea omnia in orbem non 
^ y torquent res, fed eas ad fe alliciunt, verbi gratia: 
’ magnes feirum non volvit, fed id ad fe trahit: & 
fuccinum attritu concahfadum non vertit pa- 
K wo» leas ,Ied fimpliciter eas ad fc allicit. Similiter vis 
ne venarum, fi eandem cum Magnete aut fuccino 
mdo naturam haberet , virgulam toties non verfaret, 
fed femel tantummodo ad fpatium femicirculi 
verfatum reda ad fe traheret, &, nili compreffio 
hominis qui virgulam teneret in manibus ipli 
venarum vi rcfilteret & repugnaret , virgulam 
mus. Sed ex mera quadam finpoftura, ac fpe lu¬ 
crandi, hoc eft, decipiendi Magnates acPrinci- 
pes , quibus perfuadeant hoc fuco vt nummos 
fuppeduent ad perquirenda metalla. Sunt enim 
&hi, nodux ad aucupia crumenarum, e quibus 
aurum, quod pollicentur ipfis , fibi effodiant 
prius. Talem aliquando vidimus &deprchendi- 
musin infigni quodam & extra pudorem impo- 
flore, qui Ill.Exc.C. VVirt.Principi noftro ac Pa¬ 
trono clementiffimo multa vanitatis plena per» 
fuadere conatus fuerat,vt fuppcditaretargenium 
Scaurum,ad veftiganda effodiendaque illa. Vidi¬ 
mus, didicimus Se probe fcimus : Solent ilb ma¬ 
nu vtraqueinpugnumcontrada , furcamhanc 
Colurnaiu prxhendere, angulo furfum fpedan- 
te, & vtroque radio ex apprehenfione reflexo. 
(eamautem prxferunt quidam, cuius aberramus y- ^ 
cum capite &c angulo eiufdem anni, bimulus, al- co)l j ltlo 
ter vero flatim pofl- angulum nouit us & proximi meuoris 
anni.folus, & integer fit fcetus.) Ita vagantes 
per loca, metallis (fi credere fis efl) vel oppor- imfotlur* 
tuna v Iprxgnantia , vehit in xquihbrio , ficu 'j^ 
prxdido , virgulam continent vbi volunt, nullo ^ ete g, tur% 
mamfeffo motu premunt vel laxant, vtroque e- 
nim fere modo declinare folet fi vafre tradetur, 
tam i metallis tradam infigr.i impudentia men¬ 
tiuntur. Tencmus& ipii modum: (nam vtim- 
pofluram detegas,impofluram difeas licet, quod 
nemo temeje fraudem detegat, nifi qui candein 
prius nouerit) fed inter noftras manus nullus mo¬ 
tus aut tradio inuoluntaria, vel fubicdo auro & 
argento, confecuta. Ita dextre polfumus tenere, 
vel potius regere virgulam , vt in xquihbrio ma¬ 
neat, nec tamen vi teneaturvlla, fi adlitvis ali¬ 
qua, vel lcuiflima, quominu» attrahat. Poffu- 
musetiani, nemine id deprehendente , ficere. 
- ~ vir § 
ferret ad terram I quod cum non fiat, neceffarib 
fequitur tradfcationem effecaufam motionis vir- | q-jodilli faciunt, vt allici aut trahi a quodam fub 
lf U e gulx. Id vero hinc etiam perfpicuum efl quod i iedo metallo videatur. Sed male forte nobifeum 
[* m callidi illi tradatores redam virgulam non ca- ; a & um ex iftimabunt,qii6d vel Magica arte , (qui 
‘•ull piunt, fed furcatam, atque eam colurnaiTijaut ali- j eam hanc rem pollulant ) vel fympathia illa 
rfnrc.t- quam aliamita flexibdem, vt fi fic tenetur in ma- i nietallifica deflituamur. Quibus confutandis, & 
fumat nibus,vt eam tenere folent, omni homini, quo- a d turpitudinem, fi verecundiam n effiant, redi- 
mum cunque in loco llcterit, in otbem vertatur : nec 
mirum li virgula non verfitur cfim inertes eam 
tenent. Etenim eius cornua acriter comprimunt, 
aut leniter ilringunt : hoc autem ipfum vulgo 
metallicorum fidem facit, virgula venas inueniri, 
qubd eavtcntescafu aliquas inueniunt , fed ii 
gcndis.vel hx fufficiant rationes. Aut vis trahen¬ 
di primaria efl in metallis, aut in virgula acceden¬ 
di. Vbicunquc fit, ibi certum efl, primum effe 
motionis principium: mouens feu agens , in 
mouente : patiens in moto. Rurfus eadem vel 
j_ fufliciens,vel non. Si fulficiens, quid opus ho- ; 
dem multo fxpius perdunt operam , & vt venas minis fy m pathia,autMagica arte’? Quamuis , vt ** 
inuenirepoffint, nihilo minus in foflisagendis j n jr enn 3 fateamur, confenfum adeife oporteat, 
defatigantur, qu&m aduerfx partis metallici. Me- ta fii ad laxandam virgulam , quam adaucupan- 
tallicus igitur,quia cum virum bonum &grauem j dum f umpms non neceffarios , quod paucis me- 
effe volumus, virgula incantata non vtitur, quia J hfts dixeris, ad decipiendum. Si non fufficiens: 
rerum naturx peritus & prudens , furcatam j p j am inter hominem & metallum cognatio 
intelhgit fibi vfui non effe, fed habet naturalia ; xdam> Efl,efl, proh dolor, & maximus inter v- 
venarum figna,qux obferuat. Itaque ca fi natura 
ob* CJUA- vel cafus, aliquo in loco, ad fodiendum apto , pa- 
ndi mi - tefecit,ibi Metallicus agit folias, li non offendit, 
ta *r * 110 refotis foffionibus vfque eo ferutatur locum, 
quoad venam crudariam reperit. 
'Schuvvenckfeldius rem paucis comprehendit: 
Vulgus,inquiens, Metallicorum ad virgulam Di¬ 
urnam , vt vocant, qua venas Metallorum inqui¬ 
rit , preexteris furcam eligit colurnam, verum 
cum ex impuris fontibus incantatorum primo in 
-\ r bo„ us Metalla defluxerit,Metallicus, vtpote vir bonus, 
a non %/-&grauisac naturx peritus, ea non vtitur,fed alia 
ur . naturalia figua venarum obferuat. Vere ac re- 
6 le, & per omnia Agricolx iudicio confentiens. 
Enim nero (ane plerofque vti virgula , nulla qui¬ 
dem Magica arte , vei bona > (cuius ne nomen 
trumque confenfus, quo nifi fafeinataeffentma¬ 
ximorum & ingeniofiffimorum alioqui Princi- 
pum ingenia, eiufmodi nebulonum,patibulo di¬ 
gnorum,arte aut experimento fero vel nunquam 
§ecipcrentur:docerentque tandem iftos lucripe¬ 
tas nequitias fuas exuere , quibus fine opprobrio 
furti, interim‘etiam fine virtute .honores 
atque diuitias licet indagare atque 
confequi. 
( 
