LIBE R 
ofcW- Carpobalfamo cubebas fiibftituit Cordus, & 
'■ Matthiol.quiplerofquc rei medicar ftudiofosfe- 
^ cumfcntireconfirmat:addit praeterea rationis lo¬ 
co ,quod fi e* mandantur,dentibufueconfician¬ 
tur,mordent guftum/eruehtes in ore percipiun¬ 
tur, & aromatis non \modicum refipiunt , quas 
nimirum qualitates Balfami frti<^ui inelle Diofc. 
teftatur. Eiufdem lententia: funt Borgarucus.PIa- 
Cr cotomus tk Adolphus in multis locis, &-quidam 
alii. Fuchfius Galeno vtique illo tributo tradato, 
t Quid pro quo,dicio,deceptus nimiumue tribues, 
, ra - Carpobalfami loco Leucoii radicem fubftituen- 
dam cenlet. Sed ad rem lpfi relpicicndum fuit, 
non ad putati autoris teftimonium,&deprehen- 
dillet nullis qualitatibus prxditam cam radicem, 
qua’vel minimo ad Carpobalfamum legitimum 
accedere pofllt, fuamque illam opinionem nec 
Gal.genuinis libris,nec vilius probati autoris cal- 
hy. cnlo comprobari. Garyophyllos recipiunt, A-dol- 
phus ,Cord.Phcot.Borg.& CoIleg.Flor. Carda 
mt ' momum Cord.Borg. Placot. GranaParadifi,Col- 
Pu. l c ^ Plm* Prudlum Hedera*,Trad. quid pro quo. 
Xylobalfamum aquali pondere,idem. Grana Iu- 
* niperi, Medici Veneti,vt teftatur Alpinus, quos 
mo ' tixat Sc reprehenfionc dignos ccnfet. Pena & 
t Lob.quiin ca funt opinione, Carpobalfimum 
quodin Offic.proftat neutiquaelfefirudus Bdfa- 
/». mijimocuiufnam planta:, incertum clle.rancidu, 
victum,exolctu,i nodorum,minime Capoballarm 
" loco vfurpatidebere: quin potilis huius penuria 
Tc- femen Terebinthi vel Lentifci immaturi eximias 
vircs,omnesCarpobalfami£icultates,&:dotes, vi 
<rf - fi quod aliud,explere ipfis videtur. ProfperAlp 
tamen vulgaria femina pro vulgarifilfoCarpo- 
ballimo a multis recepta , quorum ad nos fingu- 
lis annis magnacopia aduehitur,veium ellc Ant-- 
quorum Carpobalfimum (c iudice affirmandum 
d‘,f- fuadet. Idem traditPfeudocarpobalfamum,Cai- 
/'*- pobailamo admodum magnitudine , colore,figu 
raque fimile elle: differre tamen b vero,quia co fit 
um oblongius&cx medietarc tantum folliculo con 
Jf, teduna fit : Illiidque elTe fufpicatur quod olirr 
Diofcor. tempore ex Petra oppido Arabixprc 
Carpobalfamo afportabatur , & quo verum Car- 
poballamum adulterabatur, fi Piperis faporem 
prarfe ferret. 
f* Campefiusin luo fpcculo pharmaceutico aper 
‘ te dicit nec Carpobalfamum nec Xylobalfitmum 
inuenin Lugduni, Antucrpix,Mcdinx campi,au 
Francofurti. Quod fi ita cll, & quis co vti velit, 
vtique de antiballomcno follicituselle debet bo- 
i no,& viribus quam proxime accedente. Tefta¬ 
tur tamen Alpinus virgas apud le adferuatas, cum 
iis qus apud Venetos Pharmocopolas fiint, eaf 
dem cflfe, modico tamen tempore omni odore & 
faporeexui, vt&liacde caufa fucccdanco opus 
• fit. Perperam autem quidam Nerio Alpino pro 
eo vtuntur, vt tradit Gefn.Et Fuchfius nihilo pru- 
eu ^ dentius radice Leucoii ex tradatu Quid pro quo, 
' qui & eidem lignum Hederx fuppomr. Acorum 
• verum Collcg. Colon. Macim Colleg. Florent. 
Maecrcm Fcrncl.quiaXyloballamum , vt apud 
eundem annotat Piandus, Gallis minime fiippe- 
*. tit. Maceris 6c Cypri ana part.xq. Adol.Occotqui 
hu. & alibi Cyperum folam fufficit, ficut & Collcg. 
• Flor. Agailochum Matth. Cubebas Adol. Occo 
(JW '&Bapt. Montanus, vt teftatur Croncmb. Cy- 
perum rotundum maiorem & minorem in Itali 
ii r 305 
dic fuffici pollent. Curaque ex ilbiriim fententia. 
Lignum quod Xyloballamutn dicunt officinae, 
Lenttfci fint furculi,plerumque cariofi , tamen Ltutifd 
ncutiquam concemnendi.modbrecentesfintjnec/*™^' 
odorem amiferint: grati/Iimus namque puluis in- 
tus & foris, ftomacho, propter naturae amicum 
temperamentum: cuius argumentum faciunt de- 
tifcalpia, qua: aromatica & moderata aftrnftione 
& calcfadtione dentes , gingiuafque perpur¬ 
gant, roborant & mulcent. Idcircoque eorum 
multa: myriades parantur a miferis mancipiis.qui 
in triremibus Ligurum fub neruo vitam aegunt. 
Pfeudoxyloballimi huius magna copia pauco xre 
parari poteft ex Italia & Gallia Narboncnfi. 
Efhcaciffima liquori v«incft,vt qui maxime ca- Ballanfr 
Icfacit. Qyxpupullis tenebras offundunt exter- v ‘ res & u * 
get: itemque vulux perfrictionibus medetur.cum 
cerato rofaceo adpolitus. Menfcs qitoque.fecun- Oculi*'’ 
d.;s,& foetus cxtrahit:rigoresillitu foluit,fordida- v*lu*. 
que vlccra expurgat. Quin &c potus conco6lio- 
nemiuuat, vrinalquc ciet: xgre fpirantibuscon- y'f* r ' 
ucnit, nec non & iis qui aconitum hauferunt,fi cu rnna 
U&ecxhibcatur,itemque b vipera demorfis. Mi- Afthm*. 
feccur tk acopis, malagmatis tk antidotis. Ac in r f u * 
Vniuerfum efficaciffimam vim habet Ballamili- Acon,tum 
quor:proximam hmcfruvtus : minimam vero Li- 
gnum. Friltftus potui datus conuemt Pleuriticis, Frudus 
peripneumonicis, tu(Iientibus,ifthiadicis,corni- vires 
tialibus, vertiginofis, Orthopnokis, tormirofis, p ^ rur,tu 
d fficulter meientibus , &: b vipera, venenatilquc 
diis animalibus demorfis. Porio&ad muliebres 
fuffitus accommodatur: itemque decod:us:nleftu 
vuluam anent, humiditaicmque exhaurit. Li- Ligni vfus 
gnum ealdemcnm frudht vires lambet , attamen 
minores ; ex aqua decoCVum & potum cruditati- 
bus,torminibus, virulentorummoifibus conuul- 
dlqueopitulatur. Vrinasquoquccit, & capitis 
vulneribus cura Iride ficcaconucnit: fquamas e- 
tiam paffitn extrahit. Denique ad vnguentorum 
etiam fpillamenta editur. Ad caricis dolores, & 
fuffufiones oculorum incipientes , Sc habitudine 
nirffic^ conferre tradit Strabo, eoque pretiofius 
ire, quod in Hierocontio foldrn tiaiftu nafcatur. 
Plin. Balfami vires tradens incerolea Balfami- pl 
^um oleum vocat obliuiosc , quod apertiffimi ^ °** 
prius in cius hiftoriafuccum elle fcripferat, vt rc- 
ucra eft, vel Dalechamp. quoque tcfte. Sic autem 
Plin.traditdc viribus. Balfaminumlonge pretio- 
lifTimum omnium,(oleorum) vt in vngucntxs di¬ 
ximus contra omnes ferpentes efficax. Oculo- 
rum claritati plurimum confert, caliginem difeu- clkf, 
tit. Item difpnmas, collcdliones omnes,dmitiaf- c*t. 
que lenit. Sanguinem denfari prohibet, ulcera D yfP n **■ 
pergat: auribus, capitis doloribus, trcmulis/pa- Tum9rei 
fticis ruptis perquam vtilc. Aduerfatur Aconito ^ 
cxlaiftepotum. Febres cum horrore venientes vlcera&d 
perun&is leuiores facit. Vcendum tamen modi- 
ce,quoniam adurit, aug^tque vicia non feruato n J tu ™ 
temperamento. c 
Balfamum, au tore Gal. dcficcat & excalefacit Tempera; 
fecundo excclfu : cft autem &: tenuium partium, mentum, 
adeo vtodoratum fit. Sed liquor eius fubtilioru 
etiam partium eft quam ipla planta, non tamen 
adeo calidus veluti quidam exiftiraant, tenuitate 
partium falfi. Porro fru&us eius perfimilis facul¬ 
tatis eft, exterum longe in fubtijitatepfartium in¬ 
ferior. Videtur autem his verbis Galenus Diof- 
cor. tacit^rcprehenderc.qui crcd.dit Balfamum 
ferunt ad Thcriacxcompofitioncm. Apt>/fiinum ! prxfentiftimas & primarias facultates ad calfa- 
enimXylobalfami luccedaneum iam diu Pataui- ciendum habere,deceptus partium tenuitate , vt 
na Sc Veneta Gdlegia fanxerunt & vfiirparunt, euidenter Gal.teftatur. Diolc. tamen Plin ouoa; 
...n.. «.T _1. / ___ J I / /11 n» 
i a, nctfi cx Pe^.&Lob.lententii coaimcdiou bo- 
T°‘»i k 
Itcutus cft.vt liquet ex vtriufij; v«tbis adJudis. 
Cc j 
