} <M- 
HISTORIjE PLANTA RVM> 
! um, cum tamenreuera herba iit annua, idcoquc 
duplici ratione ^frutice vel arbore diftant. Plin. 
vero nofi herbam, fcd arborem intellexit, quam¬ 
uis fiiiticcm nominer,quod conftat.quiaiua ver¬ 
ba ex Thcoph. tranfcripftc, qui dc arboreo tradit 
non dehcibaceo Gofhpio, quamuisfubalio no- 
m. nc,vt patebit poftea. 
Maith.camcn &ipfg de herbaceo tradens , de 
hoc , inquit Plin. a:t-.Paruuluscft , limilimque 
MA)t net. Barbatx nuci defert frudum : exquo patet Mat- 
tiiiolo',vtplcrifquealiis,non fuifle cognitum,Gof- 
Dijfc-rcnftt [jpjj diuerlas futile plantas,herb aceam fdlicet & 
arboream , eique cantum herbaceam cognitam 
fuiile,qu«e nonconcnu cum J\vS?ui&ieq>o^ThQo- 
phraft. vt Matthiol.fufpicari videtur, quamuis ne- 
getprifes Gra-CLScognitum Geffipionfeu Bom- 
baccm, licut & Fuclif Lacun. At non fuit 
Thcophr.ifto, ncc Suidar, neque Polluci , falcem 
arboreum:&iam antea monuimus Diofc.cogni¬ 
tam Bombacem. Apud Plin. vero ncc fruticem 
exiguum, neque fruticulum,neque fruticem fim- 
plicitcrlegmnis ,vtex cius verbis quauisa Ruel- 
lio(plantam nonfibi cognitam, fed candemmet 
cum Plin. dcfcnbente , ) licentiose nonnihil 
commutatis liquet : neque vero etiam par- 
uulum apud eundem legitur, vt Matthiol.citat, 
Mxtth. Z? Ii C eccompilator Hift.Lugdunenfeandcm vocem 
]!cf L rctinuent,manifefto argumento ex Matthiol. po¬ 
ti uscommentis,quim exipfo Plinio, Plinii tran- 
lcripfilfc verba. 
A mali Cotonei fimilitudinc id quod in hoc 
ttymon. frudu gigniiur,aut a pocilli forma , vulgo Cote- 
ncuvi vocatum Ruell. exiftimat: aliqui Gitbonem i 
Cir en. , cui fimiletn fere gerit in capite folliculum. 
appellant. Videtur tamen Ruellius fufpicatus, 
( fi ingenue fateri velimus quod res eft) nec ob- 
lcure , GoJTipium in diuerfis nnfei plantis, quam¬ 
uis arboreum non agnouerit Nampoftquam a- 
hquotiesfruticem dixiflet, f’bditpoftea,gigni e- 
liam in quadam arbore &c*de qua mox: .ddit: 
Theophrail. lanigeras Indix arbores demonftra- 
re Mori folio, corpore aotem Cynorrhodi. 
Cxterlim meretur faneMonachoru diligctia hoc 
loco Celebrari, qui Bambacem feu Cotconem v- 
tivocant: ita feriptis tradiderunt. Lanugo ipfa 
[f.ita dici libet) ab omnibus cognofcitur,quiain 
mullos habetur vfus. Eft enim fimillima bomby¬ 
cis ferico albiffipio. Planta autem ipfius non ita 
cognofcitur,quia non vbiqueprouenit, fed in re¬ 
gno Apulia: copiose. Bicubitalis herba eft,&ra- 
neferiptio mofa, cftigiein parui arbufti ferens. Radix do- 
Mon*<ko- drantalis, alba atque lignofa. Folia vt vitis habet, 
rum. minora Valde. Flores fert mellinos, c quibus fca- 
piadinftarNucis vfualis (IugUndis) trifedi pro¬ 
deunt: &in eis femen vti femen Citrii, minus ta- 
Citrii fe- men & ordinate pofitum,lanugine dida vndiq-, 
m,ne obdudum.Qui fcapi maturationis tepore,lanugi¬ 
ne dida intumefcete,tripcrtitediuidutur, [nos &c 
quadripartitos habem 9 ^ tanqiu flos niueus,la¬ 
nugo ipfa Eajjtbxx, feu Bmbax , quafi Bombyx dida 
vnacum fuis granis fiue feminibus fcatet, ac inter 
defluendum colligitur. Et licet ipfa Bombax fital- 
Seme l * biflima, vt nix : femen tamen ipfum exterius ver- 
git ad nigredinem potius, qu^m ad albedinem : 
interius vero eft album, vnduofum, guftufque 
non ingrati. Hallucinantur autem nonnulli pu¬ 
tantes Bambacem arte dealbari. Sed fcitote,ipfain 
leticne a- a natura ita candidiflirnam nafei: in quo quidem 
mtttere «l- diffidet ^ exteris Lini generibus. Namcumlaua- 
ktdtntm tur, non accipit, (quod nec poteft accipere)ali- 
r.tHtAm. quid albedinis: fed £ contra amittit magnam par¬ 
tem fui niuei candoris,vt experientia teftatur.Sci- 
mus mulierculas quasfdam lepide deceptas, cum, 
nimia: albedinis ornamentorum capitis illicio 
perculfe,exbobace telam texere curarent,ac eam 
multa lotione ruffeIcere, &priftir.um nitorem a^- 
mifilfe aduercences, ad Lini ordinarii textura tan¬ 
dem redierunt. Hanc enim, quo fxpius laueris, 
eb'candidiorem efficies. Cxtcrum arte feparan- 
tur granaabipfabombace,hacad lanificia ,illis 
ad vfum medicum referuatis , quamuis multa etia 
in ca refidua inucniantur, nondum depexa : in 
qua, quiiisindiget ,femperinueniet. 
Lacuna de eadem Plin. tradidilfe fcnbit:fed L acu. 
frilituncxiftimamus enim Plin.de arbore fcnbcre, not - 1 
quam tn Arabia nafei tradit. 
Eodem errore decepti, Matthiol. Rob. Conft. 
& alii. Dod.GofTipion arborem lanigeram Theo- 
phraft. vocat, quamuis ei arbor ncutiquam cogni- Arb <j 
ta fuerit,cuius ignorantia cffecicvt etiam Theo- 
phraft. tacite carpere voluille videatur, quamuis 
lntempeftiue , quando inquit: ncc mirum videri 
debet,fi flirpem incognitam & in remoris regio¬ 
nibus nafccntcmarborem e fle putauerit,cum& 
hacxtate,qua plurima in cognitionem venit, la¬ 
nugo huius i^wUinivoll/ ici eft, arborea lanati 
Germ. appelletur:quafi infinuarc vclicincognitu 
fui fle Theophrafto, efle herbairreum ipfcmet po¬ 
tius Dod.ignotum fnerit, elFe etiam aiborcm. 
Pena & Lob. lubenter Goflipium herbaceum 
voluiflcnt Diofcor. facere Gnapbalium,aut eius ^ I 
fpeciem, per deferiptionem licere putabant. i 
VerumTheophraft. poftea loco moniti, ad illius 
lanigeras vites rcfcredamelle cenfucrunt, Theo- vn*\ 
phraftique ledionem ibi corrigendam monue- & ert \ 
runt ,fimulque Matthiol. reprehendunt , exifti- ' 
mantem, nulla:-’huius a Grarcis antiquis fa&am 
mentionem. An vero Tlieophraft.vei Plin.hanc 
intellexerit alicubi herbaceam Bombacem, non¬ 
dum nobis ir notuit. 
idem Pcn. & L. b. ieiotc&v Guilandini Lob c, 
dicuntjftd veihic vclilli,vel vtrique dccepti.non C 7 * 0 ! 
enim hxc arbor eft. 
Cxtcrumplanramiftam Veteribus Grxcis in>- 
cognitam fuilfe multi arbitrantur: fcd illi,ex len¬ 
tentia Hift. Ltigd.orranc: qua: vult ad laniger.as 
Tbcophraft. uites plane referendam , vbi per ftu- 
iftum ,non vefcum intclligendumputat. At nu& H -A 
piam apud Thcophraft. inuenimus mentionem not.. 
fadam Vitium lanatarum, fed arborum. Ait qui¬ 
dem folio effe vitis* Videtur Hift.Lugd. in hoc 
imitata Lob. & Penam. 
Sed & ipfc quoque Hon.B&llus vocis Bomba- 
cis feu GofDpii homonymia deceptus videtur, 
quando ait: Gofllpium in Arabia 8 c Aigypto ar- “ ' 
borefcit& mulios annos durat: fcdrnCreta hye- 
me perit. Nobis verbdux diucrfx funt plar.tir, 
qux non folum variant loco & duratione,fed fpe- 
cie ipG.llla enim Arabia: & AEgyptiarboreft.Qu? 
in Creta perit,herba. 
Carialp.in eundem impingit fcopulum :fice- c a 
nim feribit : Quamuis Serapio CotoeemCea Bomba- tKr \ 
cetu arborem tradat cftc , non tamen putandum 
aliud genus Bombacis oftendere, quam id quod 
fuperusdefcripfi , [delcribitautem herbaceum] 
cum refletur eodem anno, quo fata eft, Bomba¬ 
cem ferre, ac magis prxferedam:fcd apud nos ad- 
uentantehyemepereunt exteto eiusp!ant^,ob 
frigoris impatientiam. Forte apud Plin. [addit ] 
exdemfuntarbores , quas Goffipinos vociiri tra- not.. 
dit. Aft differt Goflipium Cxfalpini ab arbore di- In '■ 
uerfimode: illud annuum Scherba videtur: alte- 
rum arborum modo durat. Figura etiam immo 
fpccieipfadiuerfa,vti didlum:funtquefoliaarbo- 
reo 
