554. HISTORIAE P LANTARVM. 
c orttcaftt. 
vl»*- 
M** 
Xu/ntn/t. 
V linit tum 
rt. .u qtuim 
ftp?mnx 
fruttifcrd. 
Ofitculi dc- 
Jcrtptio. 
V liH.re* 
f>reh 
Languide 
dulces. 
D/duljt. 
Yamtnxm 
Mifrufti- 
ficare fine 
cedcrtiarfterilernTiunc, aliubi & ipfum fertilem, 
brcuique ramorum orbe foliofum. Tcdfcorii vi¬ 
cem hic parietibus plenfquein loris piiftat con¬ 
tra alpcrgines. Procerioribus lylu» arbore ex ip- 
fa,foirorum aculeo fruticante circa totas pedti- 
natim, quas fyluelhcs intelligi necelfe eft.Incerta 
tamen libidine etiam mitioribus fe mifcent. Reli¬ 
qua teretes atque procera: , denfis gradatifquc 
conicum pollicibus , vt orbibus, faciles fe ad 
fcandcndumOricntis populis pribcnt,vtilem fi- 
bi arborifque induuiis [ arboremque induitis. 
CH.] circulurn mira pernicitate tum homine fu- 
beunte. Coma omnis in cacumine : & pomum 
eft, non inter folia , vt in citeris,led fuis [luos al.] 
inter ramos palmitibus racemofum , vtraque na¬ 
tura vux atque pomi. Folia cultrato mucrone, la 
teribus in fele bifidatis , bellas primum demon- 
ftraueregemmas : [Ieg.bullas cum primum de- 
monftraueregemmeas Dal.Aln,nouellasdcmon- 
ftraueregemmas: qua: le&io ex Theophraft.pro 
batur.] r.unc ad funes vicil umque nexus & capi¬ 
tum leuia vmbraculafinduntur. Arboribus,imb 
'potius omnibus quae terra gignit, herbifq - , etiam, 
vtrumque fexum cfie diligent fiimi natura: tra¬ 
dunt, Quod in plenum fatis fit dixi (Te ho< in lo¬ 
co. Nullis tamen arboribus mar.ifeftius. Mas in 
Palmite floret,fermina citra florem g. rminat an- 
tumlpinx (fpicx : vet.) modo. Vtrdqne autem 
prima nafeiturpomi Cua : pnftea lignum intus, 
hoc eft. femen cius. [Nota Plinio tam marem, 
quam fceminam frugiferam , contra Theophra 
flum. Vocat autem lignum , quod alibi Gncos 
imitatus olleumdixit.] Argumentum, quodpar- 
ua: fine hocreperiunturin eodem Palmite. Elt 
aurem oblongum, non ,vt Oliuis, orbiculatum. 
Praeterea cilum, ^ dorfo puluinata filfura, & in 
aluo media plerifque vmbilicatum,vnde priwiihn 
fpargitur radix. Multis candidifquelignum hoc a 
carnibus dilcernitur tunicis, alis corpori ad bi¬ 
remibus: laxeqnediftans,tancfim cacumini filo 
adhxret. Caromaturelcit anno. Qu>bu r dam ta¬ 
men in locis s vtin Cypro,quanquam ad maturita¬ 
tem non perueniat, grato lapore dulcis eft: & fo¬ 
lium ibi latius,frulhilque reliquis rotundior:[for- 
teiniucundior ] ncc vtdeuoretur corpus , verum 
vt expuatur, lucco modo exprclfo.( Hxc \ Theo- 
phraft. de duobus generibus di&a, male in vnum 
confunduntur.)Etm Arabia languide dulces tra¬ 
duntur cfle Palma:-.quanquam Iuba apudSceni- 
tas Arabas praefert omnibus faporibus, quam vo¬ 
cant Dabulan. [ Dablan M.&CH. ] Caeterdm 
non fine maribus gignere fceminasfponte edito 
nemore confirmant: circaque fingulos plurcs nu¬ 
tare in eum pronas blandioribus comis. [ Idem 
prolixiusFlorentinusin Georgicis] Illum erectis 
hifpidum, afflatu visuque ipfo , & puluere etiam 
reliquas maritare.f illis maritari. D. ] Huius arbo¬ 
re excila viduapoft fterilelcere foeminas. Adeo- 
que eft veneris intelle&us, vt coitus etiam exco¬ 
gitatus fit ab homine, cx maribus flore aclanugi- 
ne, interim vero tantum puluere inlperfo fccrni- 
nis. Idem & Theophraft.lcribit, & modum Ipecia- 
Iius docet , quem infri trademus in Cultura 
eius. 
Porro quodPhn.ait, non fine maribus gigne¬ 
re fceminas ,id prxtcrTheophraft. etiam alii tc- 
ftantur. Guiland. in Aegypto & Oricnt. oblerua- 
uit. Item Fontanus,vt dicetur poftea. 
Pergit Plinias.Quidam in Syria & Aegypto in 
binasdruidunt fe truncos: in Creta &in "ternos: 
quaedam & in quinos. In Cypro verb, Syria, Ae¬ 
gypto , quadrima; Aix, ali* quinquennes, altitu¬ 
dine hominis, nullo intus Pomi ligno , quamdiu 
funtnoucllijob idfpadonum accepto nomine- tyy 
Genera eorum multa.Sterilibus ad materias, opo- 
rumque lautiora vtitur Aflyria , ik tota Pcrfis. 
Sunt iSccxdux Palmarum quoque fylux , germi¬ 
nantes rurfus ac radice fuccifx.Dulcis medulla ea- Pi 
rumin cacumine , quod cerebrum appellant, ex- r* 
emptaque viuunt, quod non alii. Vocantur au- Gi 
temChamcropes. Frudtiferarum aliis breu us li- 
gnumin pomo,aliis longius : his mollius, illis du- ^ 
i rus: quibuldam ofleum Lunatumquc, [limatum- 
queCH.] dente contra falcinantes religione po- 
itum. Aliud pluribus veftitum paucionbufqi tu- ^ 
nicis, aliud crafli-ribus tenuioribulue. Ita fiunt 
undequinquaginta genera, fi quis omnium per- J 
fequi velit nomina,etiam barbara,vinorumque ex ^ 
iisdffferemias. Clanffimas omnium, quas Regias ^1 
ippellauere ab honore, quoniam regibus tantum i 
Perfidis feruabatur, Babylone naex vno in horto | 
■iff-jii. Ita enim vocant fpadones : qui apud cos I 
etiam regnauere. Hortus ille nunquam mfi domi- I 
antis in aula fuit. At in meridiano orbe prxei- I 
puam obtinent nobilitatem Syagri, proximamq-, 
' i jgandes. (Magarilides alii. Ex brcues,candi- 
ix,rotundx.acinis,quam balanis firnihores.Qua- I 
re & nomen b margaritis accepere.Vna earum ar- J 
h.n in Chora cllc traditur,vna & Syagrorum.Mi- 
itimque de ea accepimus, cumpheemee auc,qux ** 
putatur ex huius Palma: argumento nomen acce- 
pilTc*,emori ac rcnalciex fc-ipla :eratque cum hec 
nroderem fertilis. Ipfum pomum grande, 
durum , horridum , & a citeris generibus diftans 
lapore ferino , quem ferme in apris nouimus:cui- 
dentiflimequeindec.uilanominis. Quartaauto- 
ritas Sandalidum , ii limilitudine appellatarum, s 
Iam in Aethiopia: tine quinque earum nec plurcs ! 
arbores tradunt, non raritate magis quiim fuaui- 
tate mirabiles. Ab bis Caryota: maxime celebran- c[ 
tur ,&cibo quidem,fcd Sc fucco vberiim.x. Ex 
quibus prxcipii3 vina Orienti, ( E Chydcis matu- ^ 
ns fieri llribitidem Plin. alibi vt & Diolcor.) ini- ^ 
qua capiti, vndePomo nomen ( nempe arn'? *J.- 
?&.) Sed vt copia ibi atque fertilitas, ita nobilitas L 
in Iudqa, nec in tota , led Hierichunte trntime. 
Quanquam laudatx & Archelaide , & Phalclide 
atque Liuiade, gentis ciuldem conuallibus. Dos a 
his pric ; pualucco pingui lacientibus , quodam- / 
que vini lapore , ut in meile prcdulci.Siccioiesm 1 
hoc genere Nicolai, led amplitudinis pricipuac, ( 
quaterni cubitorum longitudinem efficiunt. Mi- f 
nus Ipeciofi, led lapore Caryotarum lorores di- ^ 
<fii, proximam luauicatera habent, non Limen 
eandem- Tertium ex his genasPateton,[Pate- f 
te CH. alibi ait fieri & e Palmis,quo Partbi Scin¬ 
di vtuntur, Sc Orienstotus,maturarumquas vo- 
cantChydias modio in aqua: congiis tribus ma- p | 
cerato exprelsoque ] nimio liquore abundat: ru- A 
pitque fe pomi ipfius,etiam in fua matre , ebrie- • 
tas,caleatisfimilis. Suumgcnuse ficciore turba ; 
d.idlylis , prilonga gracd.tate curuatis interim. L 
‘ Nam quos cx his honori Deorum dicamus , j 
; Chydcos (viles,exigui pretii D.) appelLuit Iu- c- 
J dia, Gens contumelia Sturninum infigms. In totum * 
, arentes Thebaides [ fic didi i Thebis Aegypti. ” 
1 Papinio in fyluisThebaicx. Cbart& } Tbebaic£ue J T 
Cunctue. Rhod. 1 atque Arabici, macrbque cor- a 
pore exiles , & afliduo vapore torrentes, cruflam 
uerius,qtiam cutem obducunt. In ipla quidem 
Aethiopiafiiatur,[tantaeft ficcitas ] & farini mo- P- 
do fpi (faturi n panem. Gignitur autem in frutice 
ramis cubitalibus, folio latiore, pomo rotundo, 
fed mv^re/iu^m Mafisamphtudine,triennio ma- 
turefeunt 
