LIBER 
capiti vnoconfenfu tradidiffc,quemadmodum Sc 
vim earum potu, vnicum tamen Aret^um [quan- 
tOm hadtcnus quidem nobis conflat] fcribere au- 
fum, omnia bellaria caput dolore infeflare , prx 
'tuus ter p a ] mu ] as 3 Fi cus & vuas ; q U @d fi ipii loli &c 
probe cognitum fuit, habet pofleritas ius fcnten- 
tiameius confirmandi : fin minds , temeritatem 
ma- rifu,fcriptafpongia calligandi. Inter Saturnalia 
>»■*■ dona olim palmulx mittebantur, vt celiatur Oui- 
dius: 
Quid vult Palma fibl^ngofaque carica dixi.' 
Et Martialis: 
Aurea porrigitur larti Caryota Calendis, 
npat- Vini e Palmulis in luperioribus aliquoties men- 
<,guo- tio fadta: quod vt conficias , tradente Diofc. Pal- 
mulas, quas Chydxas quali vulgares vocant, be- 
* nc in doliolum in fundo perforatum & 
arundine picata obflrudtum mittes , ita vt fora¬ 
men etiam lino fit obturatum. Tum denis Choe¬ 
nicibus ternos aqua: congios affundes : quod fi 
non admodum dulce idelfe libeat, quinos con¬ 
gios infundes , & ad dies decem macerari lines. 
Exadto eo fpatio, hoc efl, die vndecima,detra< 5 fco 
ab arundine linteo, vinum cralfum ac dulce exci¬ 
pito, atque reponito. Suaue illud quidem,fedea- 
e f“*' piti noxium.Contra fluxiones, propter adflridto- 
nam vim,cfficax: eandem ob caufam ltomachicis, 
coaliacis, &fimguinem excreantibus conuenit. 
Tamen qui eo non funt aflueti, &: primum bibere 
ccepcrint, ventris fluxum cient, inquitM.Paul. 
Vcnet.Qui vero attueri fuerint,mirum in modum 
pinguefeunc. Incolx ciuitatis Cormofx pane tri¬ 
ticeo non vcfcuniur , fed comedunt dadylos. 
Sunt qui additarurlum pari aqux mefilura , ma¬ 
nantem deinde liquorem excipiunt: id quod ter¬ 
tio, quarto,& quinto ficiunt, non item amplius : 
quando quod reliquum ab his efl,acefcit. Memi 
nit & Xenophon loco fuperius citato viniepal- 
mo -mulis optimi.Plinius vero Iib.i-f.c.irT. in vini prx 
paratione a Diofc.difcrepac, tum quod Palmula¬ 
rum minorem quantitatem ffimit, fcilicet mo¬ 
dium, qui, te (le Paulo, choenices duntaxat odio 
continet, cum quia poli macerationem palmulas 
ipfas exprimit : fle ait : Fit & vinum c Palmis, 
quo Parthi & Indi vtuntur, &: Oriens totus , ma¬ 
turarum [ mitiorum Vet. ] quas vocant Chydxas 
modio in aquq congiis tribus macerato,exprelld- 
Cjue.Atidemlib.ij.c.^ ECaryotis fieri tradit, non 
eChydaris. Diofcoridi etiam in eo contrariatur 
Plinius quod Palmeum vinum ventri molliendo 
t non inutile prardicat, quemadmodum&fangui- 
us nem excreantibus.Sed Librariorum potius,quam 
Plinii errerem lmnc putant: idcb Corn. pro mol¬ 
liendo, morando : Sarrae, molliori legit , eodem 
pene fenfu. Ex Recentioribus Theuetus vinum 
Palmeum excellens efle prxdicat, ftd cerebrum 
J™* lacdcre.Fit& Vnguentum ex palmae Elate leu fpa- 
*"~thaapud Diofc. Sic:Tufam ddeerptamque Ela¬ 
tem m labrum conficito, & Omph irinum oleum 
affundito : in quo tridui '.patio eam macerari fi 
k v- nito.Mox flfcella exceptam exprimito. Sint vero 
vtraquepariapondere. Tandemvbi vafemundo 
repofueris vtitor. Vim habet rofaceo proportio- 
nr ne rc Jp on dentem: fed aluum minime mollit. Fal- 
' liturPlmius,quando inquit : Effl'prxterea arbor 
ad eadem vnguenta pertinens, quam alii Elatem 
vocant, quod nos Abietem : alii palmam,alii fpa- 
tham. NamvociSjElate, homonymia ei impofuit. 
I (h Exuleuit hodie huius vngucnri parandi modus 
vfus.Extat Sc compofltio DiacalcttheosapudGal. 
quam palmeo baccillo c-'mmifcendam praecipit: 
\ de caufa , vt quidam volunt , quam 
Tom. I. 
I I- 3^7 
vt adfhidliorus aliquid inde capiat. - 
QuibusdeeAPalma recens, pro Spathula ad 
empl.diachal.fetidiapalmes - teile Ioub. fuadet 
Mefiies radices Arundinis illnd obire Veriim 
non eff fimilis horum facultas , vc alterum alteri SubftitHti*. 
poflit fubflitui: quum radix prardida eucllat /pi¬ 
cula ex alto, vt dicit Dio/c. fuftragante experien¬ 
tia. Palma vero potius cOiiirnr gendo repellat. 
Quam ob rem malim ego huic/ubrogare arundi¬ 
nis cannam f.u calamum , vel fpathamfadtam ex 
querno, mefpilino aut alio ciufmodi adilringen- 
te ligno. Guido pineam fubiiituir, Chirurg.par- 
ux d. i. cap.j. cdm antea lpatulam de canna cite 
voluiflet. 
Ingrediuntur&dadlyli optimam & feledtifli- 
mam illam compofitionem Mefuei, Diaphosni- D,a ^ anu 
con h. Palmulis didtam. Vulgb officinis a Palma 
dicitur Diapalrna emplaftrum. Paulus Aegin. in 
Epithemate ex vinaceis tpo/vixcis .'/noxa** conii- 
cereiubet. 
Ad vulgaris Palma: naturam illa quoque perti¬ 
net hifloria. Ex palmarum cinere, & oleo fieri 
aiunt Saponem, omnium prxflantiffimum , ad Sapo ex 
manuum candorem,notante Scaligero. Eft apud p alrNii 
Americanos,refcrente Stadio,natio quxdam Ka- 
raya aomine , qua* ex Palmis filem conficere fo- 
letin condimentum ciborum. Vcrtim qui co li¬ 
beralius vtuntur, vita:funtbreuioris.Parandi .m- ^ tl 
tem huius falis modum, quem & : d: lfe,& i n pa- 
rando femcliuuilfe tcffcaiiu,hu -edocet.Palmam 
prxgrandem incidunt, quam fcindunt nr.aunm. 
Hinc ftrucm ex hgrds aridis conficiu<u,cui palme 
legmina fuperimponunt, dc omnu.iirnul ignibus 
lubiedtis cremant.Hinc cx cineribus illis lixiuium 
parant, quod coctum cogitur, & lal illud produ¬ 
cit. Ego quidem mcium arbitrabar , fed ignis ex/ 
ploratione fecus /erem habere deprehendi. Sal 
(apiebat,6c eoiore erat emereo. 
Reflaret geminus palime honos, ac vterque 
prxcipux nobilitatis dicendus , alter literarius: 
militaris alter. Palmarum quippe foliis primo 
fcriptitatuin fuiHe Plin.ex Varrone prodidit. Ve¬ 
rum quuRecentiorum quidam eamglon.-mpe¬ 
culiari tribuuntpalmx ipeciei, huic quoque rei 
caput proprium paulo poli dicandum foit/Nunc 
militarem atque adeb triumphalem celebremus-. 
Ecquis vero virtutis alumnus nefcic palmam or.i- 
nibuspeneprifcis 6c anteactis feculis,, excepto 
vltimo hoc propemodum fordido ) vincentium - 
in certaminibus fui-Jle prxmium ? Quod far.e d- 
luftnffimi quique , immb Reges & Imperatores 
ipfi, non modo non detredtarunt, fed omni nila 
& conamine, atque adeo vel cum vitx diferitnine 
quqfiuerunf.vt qui maiorem apud.luos cxterolq; 
gloriam fpedlarent, ac pluris arboream , quam 
auream facerent. Qua non fcmel pluricfve con¬ 
tenti, ni iterum ac lxpius iila infigr.irentur, vt 
tanto plus fe accepi Ile decoris exiitunances, quo 
frequentids in ludis facris certaminibus vicif. 
fent. Ita vel etiamnum hodie plurimorum trium¬ 
phales ftatux pal^nx ramum manu geilantes, 
Noti funt triumphi Grxcorum : noti Roraano- 
rum Cofulum&Imptratorum.L.Papyrio,&Sp> 
Garuilio Coofulibus, deuiclis Samnitibus,captif- 
que illorum oppidis , Aqiuionia videlicet <k Cor- 
ui no, Palma victoribus data; more tuncprimdm 
e Grxciaad Romanos tranflato. Poftea autem 
inoleuit, vt qui certaturi forent, fpadiccm habe- 
rent.Claudianus. 
Nutant ad mutua Palma fce&era. 
Cxfar in Hifpania contra Pompeii liberos decet- 
taiut, eofque deuicit. Ergo in eo campo, vbi bel-* 
1 Hh 
