Ji8i 
Cit'ias in¬ 
terioris 
/*»■ 
Caro'. 
HISTORIAE 
'tritie a vel operis firmitate, quam viriditate ipfa, St 
'lentitia quadam ad inftarCorii: vt (e(e vel m al¬ 
tum elato nauigio miram in tenuitatem exten¬ 
dat : vel reddente rutius in craffitudinem contra¬ 
hat, quod lecusin noftris eucnit rudentibus,qui 
nimirum ipfa vi ac pertinacia fxpe rumpuntur. 
Oportet igitur neruofas admodum illas corticis 
venas elTc. Interior autem calix, rufo colore, St 
globosa rotunditate prxdurus,add.to auro vel ar¬ 
gento,in pocula figuratur : ipfa vero pomi caro 
Amygdali m modum , pinguedine quadam , St 
grato fapore ladelccns, non per fe tantum in ci¬ 
bo gratacft,ac (alpbns: verum etiam vbi vifum 
fuerit, cxluufto hde, paulatimin oleum eliqua¬ 
tur: totus autem racemus, dum exeo tener ad¬ 
huc emicat frudus, modo conftridus, ac leuiter 
incifus,in obditaoris angufti vafculaopimum in- 
ftillat (ucviim , cx quo variis artibus, codioni- 
buique, veteri,vt Strabo ipfe teftatur , inuento, 
mei, vel Succarum, vinum,acetiimque, perficitur. 
Iam folia, cum St Librariis pro Papyro funtttum 
etiam in veftes forma facili, fimul acfpillb con¬ 
textu, neduntur. Denique vna eadt^mque ar¬ 
bor , omnia prorfus ad rem nauticam inftrumen- 
ta, ac materiem praebet: quippe truncum & ra¬ 
mos ,in malum , aliamenta, clauolque: comam 
m vela; Oairum,in funes [vt didum eft ] omnium 
optimos,filaque ad laterum futuras : poftremo 
Cocum ipfiim, quique ex eo conficiuntur, in o- 
ncra : ita non fine miraculo quodam , omnibus 
plane rebus cx femet apta , &inftrudanauigat 
Palma. 
Incola: importato Lino , fericoque , talares tu- 
n icas quoq,eleganti opere texunt, quibus hone- 
ftiiis multo quam exteri Indi velant corpora. Na 
&Congi‘R.ex y£thiops, (vtiteftatur idem Maf- 
feusin Hili. Ind.) munere midtloanni Regi Lu- 
fitanii , magnaeboris vim , vcftemque permulta 
( hxc Aethiopum gaza eft ) e Palmarum foliis 
inCnlxPal- admodum (cite atque artificiole contextam. Idem 
eburnex felix infidens mitratus erat infula e Pal- 
PLANT ARVM> 
i modum. Singulis autem diebus , duarum fepti- 
manarum (patio,mouent liquorem, eo tranlado, 
lipfa Vraca rubrum colorem pulcherrimum nan- 
cifcitur,xmulum vini rubri Lulitanix, ^quo fa¬ 
pore parum diftat, nifi quod dulcis St calidus lit. 
]'intmimicmpaJfx,Cmerofint)rnm vocatur : fre- y Lni \ 
quenti negotiatione in Bengali,Malacci,& Chi--**' 
nx loca tranllatum Gox communiter triginta 
Pardauuis xftimatur. Sacchari Iagra ex fucco pa¬ 
rati,apud eos parux xftimationis eft, ob nigredi¬ 
nem,cum alias in India candidi facchari vfus pro¬ 
mi fcuus fit. 
Medulla arboris flue trunci Paltmro nomina- Me: 
qux magno in pretio loco muneris ad opu- Ar ^' 
poliorum 
Lignum. 
OllA 
V eft es. 
mxfoliis opere fubtilt & eleganti perfeda. Sed rimis mojbis prodefte. 
lentiores potentiorefque mittitur. Chartx autem ^ 
tenuitate & candore , forma plicabili cre(cit,ita vt 
fubinde quinquaginta* aut fbecaginta plicas ha¬ 
beat togx muliebris inftar.Ex hac Indi chartam St 
libros inftaurant. Ex ea etenim charta tenuis du- Ch.i 
citur.Virentibus inferibunt plicis, qux tum ficca- fi* 1 ' 
tx litcras indelebiles habent, ftimulo ferreo ante 
notatas. 
Indis ollam vocari fupra didum, conflantque 
ex eadem materia omnes gentis annales , libri. St 
volumina, quam St (ignare norunt in epiftola- 
rum vfus. Chartamhuiufmodi, vt prids monui¬ 
mus,ac liceras apud D.Paludanum ciufdem Linf- 
chottani munere videas. 
Theuetusin fuis Singularibus.Gallix Antardi- 
cx nihil peculiare habet de hoc frudu , nifi quod 
totum bonum & edulem dicit, edamque carnem 
fuperfidalem , quam vocat : deinde ait: hunc 
fructum ea elfe odoris fragrantia , vt etiam pocu¬ 
la ex tefta eius confeda ad odorem nucis mofcha- | 
jtx accedant, eofdemque qui communiter ex iis 
bibant , [ vt libi a Iudxo primario in Cairo 
coram relatum aiTeuerat] a capitis & nephriticis D jt 
doloribus immunes elfe, edamque prouocare v- ^„,1 
linas , fibiquehoc experientia cognitum aderit. 
Quod nec Plinium fubticuifle ait, tradentem om¬ 
nes Palmx fpecicselTe cordialcs, &inquamplu- 
rudentes & funes prxdtctos aqua falfa confcrua 
ri debere fuadet Linfchotr. dulci quippe fi tum 
& putredinem contrahere, quod picis illitu ca- 
Sed duo in Theued verbis animaduerfione di¬ 
gna videntur. Primo qubd totum frudum edu- 
lcm facit, nam nec ftuppeum St cordcofum illud 
reant. Eius nauis,qua ipfe ex India in Lufitaniam j operimentum efifi apturn. Quando vero huic 
ehebatur, rudentes eiufinodi poft dies quatuor- 
decim (emel fuiffe marinis fludibus immergen¬ 
dos , vt ^ putredine feruarentur,eoque modo ru 
nuci odoris fragrantiam tribuit,'cuius nullus ex¬ 
terorum Authorum ne verbulo quidem menu- 
| nit,docet,vel fibi emundioresfuilTe nares, vel 
palmea 
gerricula. 
Concha 
dentum e cannabi vicem facile fupplcre. Pifcan- ‘ non probe cognitam habuilfe hanc Nucem eiuf- 
UCIUUUl c CilllWUl yU.UHWk.UC lliv.au- -»11 j/iui/l. .■••■v . .... - 
tur etiam palmeis verriculis minuta conchylia j ve arborem. Nucis mofchatx odorem, quem ille J 
(funt qui venerex conchx genus putent) miro | fortein vno aut altero poculo ex eo fenfit, afei- 
Wnerea.( fplcndore A: colorum varietate. 
Sei relatione dignum quoque quod Linfchot- 
C anarino- 
objt 
tanus annotat ambulantem viatorem fici corre¬ 
ptum,Canarinum aliquem compellare, qui illicb 
jui.* erg* cu!troaccindusarborerna(cendit,/<*«/;.//</«<?(fru- 
Simtorts. 
Pretium 
\ titiumexiftimamus, nempe ex affridu nucis fflo£ i 
j chatx, vtfere vulgo fieri folet : alioqui in no- ‘i 
1 ftris, Sc aliis Reccntioribus, edamque integris 
| nihil tale deprehendimus. 
Porca Neapol. noluit committere , quin St Pal 
dus immaturos) pro arbitrio pofcentis numero- i circa hunc frudum noux fux Philofophix fpe- 
fruduttm. fas sbCcinditBaJaruci vnius[idmonet^ exigui pretii j cimen ederet , inquiens , huius Nucis fuccum 
fpecies] aut duorum pretio,ac ad potum perite \ biliofis interdici, quod Nux ipfa ex rubro fla- 
prxparat. Aqux huius potus, licet multus, non J uefcat. Hic nxuus elfe (olet nouitads Philofo- 
nocet, quod amoenus fit, St naturx commodus. j phicx, vt vtrobique impingat. Nam fi lecons 
Secunda ex 5«r4deftillatio (quam Vracam vo- j! renumque nimios calores emendat file liquor, 
eant ) vinum totius Indix vnicum eft, calidum f vt teftantur Cofta St Paludanus, quo iudicio is 
fane, & efficax, quod tamen Indi aqux inftar po- ; biliofos ab cius vfu arcebit ? Deinde fi vel ex 
tant. Colore albo eft. Lufitanis hoc modo tem. rubro flauefceret eaNux , quod tamen apud ne- 
Vmt tem- 
peram. 
domm W peratur. In dolium Vracx tres manipulos ex vuis j minem hadenus legimus , & in iis quas vidi- ' 
Lufit ani 
temperent. 
paflis purgatis coniiciunt, qux in Indiam ex Or- j mus non verum eft, non ideo fequeretur biliolis 
mutio vehuntur. Manipulus ibi n pondo haber. 'interdicendam, quod tales plures fint frudus. 
Epiftomium apertum permittunt, ipfumque do¬ 
lium non ex toto implent. Vi enim caloris mox 
rumpemur, feruefcit quippe ad bullientis aqux 
biliofis conuenienti/Iimi. 
Ergo fi vtilitates omnes , qux ex hac arbore &t 
frudu redundant infpicias, vtique naturx non in¬ 
fimum 
