JM 
lib.u.c»p.?. vbipollquam dt Ebeno tradidiffet, 
!ic ait :lbi (in India videlicet ) 3 c fpina fimilis - 
(Ebeno didi) led dcpcthenfa vel lucernis &c. 
HISTORIAE PLANTARVMi 
PAI.MA Y R. I. 
C a p. cxcv. 
I N Bralilia, vt fctibtt Lerius.Palraarum quatuor 
•uic quinque fpccies confpiciuntur: inter com- 
. muniores lunt.quas Sylu.homines vocant Geraii , 
rn fruttus & qux dicuntur Iri,fed in nulla earum Da£lyluin 
1 vidit, exi (limat etiam non proferre. Yri quidem 
fruftus eft rotundus,Prunellorum feu Pruni fylu. 
dide (pecie, fedin magnum racemum congeftus, 
tantx magnitudinis, ac ponderis quantum homo 
vna manu attollere queat: fed men funt nuclei, 
neccerafi nucleis maiores , quorum quidem iit 
vius. Sed & teneram quandam gerit fummitatem 
inter folia illarum ied iuniorum, quam in cibum 
exdebat cum focus: teftaturque nobilem a Pon- 
Ff.tmor- te hxmorrhoidibus vexatum , dixitfe eas fibi re- 
rbtiiies. medio fui fle. Antea egimus de Palma Latitor di- 
da frudu ceraii, fed ab hac diueria. 
E B E N V S. 
Cap. CXCV 1 . 
E Benum vtiungamus Palmis anfam prxbet 
Plinius, qui Ebenum Palmarum generis facit. 
Hairi quoque modo deferipta, qux a quibufdam 
Ebenus exiftimatur, Palmeo eft folio. Cxtcrum 
Ebeni lignum quale ailnos Europxosimporta- 
tur ,(Hoc etiam teftantc Hen. Schickart , indu- 
Du ,„ ftrio&peritiffimo Ill.E.C Wirtemb.Axchitedo) 
mrum ^ duum eft generum : Verum feu genuinum : [ (Butt 
iHbert Germ. ] Scfylueftre: >Ebcn] Vtriuf- 
que frudum egregium & perpolitum dono ab 
eo accepimus. K 
Verum. Eftqueillud quod Verum appellatur fylueftri 
pondetohus, nigrum, alicubi interdum colore li¬ 
gni nucis Iuglandis,aut etiam pallidius, quam co¬ 
loris varietatemin bonitatis notis habent.Palum 
ceu minutis quibufdam fegmentis fcarificatum, 
longe frequentibus aliis fplendicantibus nec im- 
prcfTis refertum. Idem Architedus aliquando,fed 
rarius, hominis craftitudine truncos vidille tefta- 
tur,fed nullum vnquamquod non putredinis ali¬ 
qua labe alicubi fuerit infedum : quale & nos a- 
liud habemus , ac (uberis quodammodo fungofx 
fubftantixin parte quadam,quodxtati &corru- 
ptelx tribuiftemus, ni is monuiftct aliter. 
Syiutflre. Sylueftre ab eo vocatum, prxdido nigredine 
ac pondere cedit, fed vix elegantia atque fplen- 
doreipaflim quoque lineis ceu (carificationis qui- 
bufdam veftigiis, verum nonvt in priori.pro¬ 
fundis autincifis, nihilominus tamen fplendenti- 
bus,confpicuum. Veri portio adolefcens flamma, 
non iniucundumfpirat odorem ,vtnobis quide 
videtur, no tamen fine odoris quadam grauitate 
peculiari. Vtrumqj aqueiniedum protinus fidit: 
vixaliud e lignisinuenias ponderofius. Vide¬ 
tur tamen fylueftris natura nonnihil pinguior & 
oleaginofiorefle. Sed quid Antores de hac tradi¬ 
derint audiamus. 
ferenti a Theophraft.de arboribus Indicis tradens,Ebe- 
nws (*C hn : Gaza Hebenum vertit: ^quoque, in¬ 
quit, eius regionis propria eft: Cmus duo gene¬ 
ra : alterum prxftanti pulchroque ligno :alterum 
vile acignobile. Rarum eft id quod prxftantius: 
aliud copiose habetur. Coloris gratiam recondi- 
ca & alTeruata non acquirit, fed natura ftatim. Ip- ^ 
(a arbor fruticofa eft, veluti Cytifus. (Siccum 
Plin. & Gazatantifperlegamus, donec prodeat 
quinos doceat quid fitjuwwwV ,vt in vulg.exem- 
pl. legitur) Eius lignum Buxo [avxv ] afpeftu fi- 
mile eft, (ed decorticatum,nigrum apparet: mul- 
txdurationiseft, ac naturx quodammodo per- 
petux-.nam nc arefactum quidem leuius redditur. 
Graue eft,quia denfum. 
Ariftoteles Ebenum aquas fubircait propter 
denfitatem in hb.de miftorum affeftibus. Non 
autem fluitare ait, quia JieiTttw dj/.ty 0 avp- Quo C 
ex loco &idobferuandum,quod ait : ifa y* £ 
■i psKeurvf' Quali etiam non nigra quxpiam fit E- 
beni (pecies , vt neid quidem latuerit Virgilium, 
qui epitheton adiccerit, tanquam neceflarium, 
cum dicebat: Sola India nigrum fete Ebenum. 
Hxrodotus tamen ex Aethiopia poft expeditio¬ 
nem Cambyfx vedtigales Aethiopas fa« 5 tos, cen¬ 
tenas Ebeni phalangas tributi nomine Pcrfarum 
Regibus pendere folitos, feribit, vt mox quoque 
fpecialius dicetur ex Plinio. Id quod adegit vi¬ 
ros do£tos(vt annotat Seal.) fufpicari, Guaiacum ( 
iam vfu Venerex luisfadtum nobis popuiarc, ni- ^ 
hil clfe aliud, quam Ebenum decolorem. Qux li¬ 
gna fi fune aftinia,potius hominum opinione, 
qukm fpecie , meminerimus,ab autoribus prodi, 
frondesEbeni Buxo fimiles : G-iiacinas vidimus 
allatas. Comari, Laurufiiefacic.DePaufanixhac t 
quoque in hiftoria [inquitidem] mendaciisnon > 
clt hic locus: Ebenum radicem clTe opertam line ^ 
ftipite. [Sed ex alterius fen tertia illud tradit , vt - 
dicetur mox. ] Contra, impoftores phalasad , 
pedeftres lanceas venditant e Terebintho, & in- ! 
coftasatramentoPopulnasalTulas ad fpeculorum \ 
capfulas : & ad tellellatum emblemmatis opus 
Roboris frtiftilla, quod diu fub aquis nackum 
i fuerit nigredinem commendabilem. 
Plin. de Ebeno fic tradit: Vn*m e peculiaribus i 
1 InHix arboribus Virgilius cejebrauic Ebenum, 
1 nufquain alibi nafei profclTbfi. Herodotus eam 
I Aethiopix intelligi maluit, ac in tributi vicem re- 
| gibus Perfidis e materie cius centenas phalangas 
1 tertio quoque anno penfttafTe Aethiopas cum au- 
j ro &ebore, prodendo &c. Romx eam Magnus 1 
Pompciusin triumpho Miihridatico oftenfJit.Ac- 
■ cendi eam Fabianus negat : vritur tamefj odore 
; lucundo. Duo genera eius : rarum, id quo.dmr- 
lius , arboreum, trunco enodi, materie nigri 
3 fplendori$,ac vel fine arteprotinusiucundi;altc- 
, rumfruticofum Cytifi modo, & tota India difi- 
5 perfum. [ De vtroqucidThcophraft. non tantum 
i de viliore :vbi videas aliter hxc tradita loco pau- 
j 16 ante citato. ] Spifliflima ex omni materie , 
ideo & grauiflima iudicatur Ebenus & Buxus 
■ gracilis natura: ( magis placet hxc le£tio, pro 
j Vulgata illa , Ebenus & Buxus, graciles.nam pau- 
: 16 ante arboreum dicit : &vifi funt trunci arboris : 
iuftx magnitudinis. AtTheopfiraft. Buxum qui- 
I dem totam gracilem dicit,Ebenum medulla.) neu- 
; train aquis fluitat. Cytifus proxime accedere ad 
. Ebenum videtur. Quanquam non defint , . 
1 [ vtTheoph.jqui Syriacas Terebiathos nigrio- 
I res affirment. 
Porro quod antea de Paufania difhim neuti- 
. quam fabulofum exiftimat Matthiol. Ergo vt res 
proprius cognofcatur, verba eius producenda. 
Is Graeam defcnbens fic ait:Audiui Cyprium ho- 
