433 
LIBER IV. 
I /impliciterdidlo hifloriam narrabo, quam alioru 
| iudicio fubiiciam. Referiuntur duo Foliorum 
|' genera, qux incola: folent tenere in ore, & mafti- 
3 care boni halitus ergo : Vnum prouenicin India: 
R alterum in Perlia. Indicum in India dicnuxBetel: 
1 Perficunr», a Pcrfis Tembul. Fcrtu t-Bctel proueni- 
I re in Malabari locis potius humidis quamficcis: 
ex eo parantur Pergulae: cuius folia Indi in ore tc- 
i nent & mafticant, vt concilient oris gratum odo¬ 
rem. Hoc multis in Italia: locis vtuntur pro Folio 
h Indo: repetitur St cum ramis Venedis. Tembul, 
vt tcftatus eft Ecccll. Michael de Muti,arbor e/l 
I fimilis Piperi nigro, foliis Tilia: &c: Polfet affir¬ 
mari hxc duo foliorum genera ellc duo Folia a 
1 nobis dida: aliorum tamen iudicio relinquo. 
I Nobis fane non placet Aflguil.recitacaFoliorum 
1 hifloria, dubiorum fane plena,qux omnia hic ex¬ 
plicare non elt locus. In eo autem nobispotifi 
j mum lapfus videtur, quod Betel cumfojio Indo 
vulgari confundit. Si Tembul eflfoliisTilix, cur 
I Folii fpeciem faciar, non videmus. Confule ca- 
putde Betre CiaeBctele. 
Audiamus Matthiolum. Malabathrum, quod 
ii plerique faltum Indicum vocant, ait ille, qui h«cx- 
l tate vident,habeo neminem. Non defunt, qui 
‘ Indici folii loco Cafix odoratx vel Cinnamomi 
. folia fuppeditent, qux elfe Caiyophylli cxiflimat 
Bralfiiuolus. Nonnulli prxterea quxdamarbo- 
1 rum folia ex Alexandria adueda , qux Lauri vel 
Arbuti frondes referunt,in M. labathri vfumve- 
ditant. Hxc Hermol.Ruell. pariterque Braflauo- 
, lus eos fecucus, nulla automate, quod Teiam,Ni- 
! gritarum Tembul e/fe arbitrantur: verum cum ad- 
! huc eorum, qui Tembuli hifloriam St notas feri- 
: bantjinucnerim neminem, quamijisde eo Auic. 
i breuiter feripferit: iccirco illa potius afferam a - 
I horum folia c(Te penitus ignoti,'qu^m illorum fe- 
quar opinionem. Nullo itaque modo hxc ad v- 
fum veniunt admittenda. Nam cum eorum facul¬ 
tates nos lateant, non cfl, cur ea comprobare va¬ 
leamus. Plinius prxter Diofc.fentcntiam p re¬ 
flandus Malabathrum dixit, quod fi i fu m eft [Pii- 
mi Iedionem mutatam antea dedimus. ] Vnum 
- tantum fuit Folium apud A ntiquos. Vnguentum 
* Malabathrinum apud Gale. non differt a Foliato, 
qubdFolium & Malabathrum diuerfa fine medi¬ 
camenta , fed quod diuerfa fuerit parandi eiufmo- 
di vnguenta ratio. Non negauerim trium 
: Foliorum ^ Iurifconfultis fieri mentionem,nempe 
• Malabathrini,Barbarici,&Pcntafphxri. Atqui il- 
' le titulus Digeflorum pluribus fcatet mendis. Pe- 
tafphxri nullus Antiquorum meminit. Et agme 
iflud errorum [Nam Callainum , itaibi legitur, 
Turiana, Aroma Indicum, Alchclufia, Sargogalla, 
Omerabicum,Carpafum,opus Buflicum , ferrum 
' Indicum, Folium pentafphxrum,barbara, meher- 
cle,& magna ex parte inaudita vocabula , quoru 
que explicationem ne ex Tripode quidem hau¬ 
rias^ alia nonnulla qux ibi deprauate leguntur, 
Et legi debebat, Cancamum,Thymiama, Ammo- 
niacum , Agallochum,Sarcocolla, Gummi Arabi¬ 
cum, Carpefium ,opus Byfltnum,Ebenum Indi¬ 
cum.] Satis fuperque arguit, nihil folidi, verique, 
de Folio Pentafphxro ibi haberi: quin ctia n nec 
I fortaffe de Barbarico de quibus nihil apud Theo- 
phrafl.Diofcor.Gal.PIinium pofleritatis memorie 
traditum eft. Quapropter non pentafphxrum le- 
jjj gi debere cenfeo, fed potius Hadro/phxrum,aut 
8 Mefofphxrum,aut Microfphxrum. N. m trium 
horum,vt ex prxcedentibus liquet, St Plin.& Ar- 
v 1 rianus meminit, non quod fpecie aut genere dif- 
h Ferant, fed amplitudine tantum, vt ex ipfis eoru 
Tom. I. 
Anguill. 
Betel quid. 
verbis patet non obfcurd. Exi/limandum itaque 
cenfet Matthibi. Pentafphxrum non effe perfe 
genus, fed ita deprauate legi in Iurifconfukorum 
Digeftis : exiftimatque vnicum tantum e 11 « Fo- s J r,act t m 
Iium nempeMalabathrum:EtSyriacum Plinii Ma- 
labathrum potius fabulo/um efte, qukm verum. 
Errant prxterea ( addit idem) Recentiorum 
nonnulli, in cenfendo Tembul [ nam quidam St Tembul. 
hoc quoque Folii genus faciunt, vt didum.]quod 
putant hoc differre ab Indorum Betel. Nihil e- BettL 
n ’ m inter fe differunt. Siquidem, quod Indi Betel 
vocant, Arabes St Pcrfx Tembul St Tember appel- 
nnr. Idilli continue mandunt, quod putent fe- 
cundx valetudini multum conferre , corporibus 
vires addere , Venerem augere. Cor & cerebrum 
roborare. Vbi autem cop’ofius edatur, mentem In d»rum 
mouere.lccirco mulieres Tarnafariin defudi ma- 
riti rogum feipfas iniedurc, tantiimilhuk vorant mos , 
vt amentes efficiantur. Id aqua a/pergunt, qua 
ioi uta fit calx e conchis parata , aerum demum 
vehuntur eo. Sed hxc perperam trafcripfit nouus 
quidam reiherbanx indagator.[AnguilIara]quip- 
pe qui hxefolia calce velcinere circumuoluta ab 
Indis deuorari /cribic: fed umfuaue obfomuin 
nobis non vendet. Eft Betel folium plantxqu^ 
HedcrxSmilacifue modo arbores fcandic, neque 
per fe confiflete potclfabfque pedimcnto.Florec 
nunquam, nunquam frudum profert : filiis efl 
hxc planta Citnoxmulis, ncruis quibufdam fe¬ 
cundum longitudinem di(currentibus,vtin Plan¬ 
tagine. Hxc Alcxandria Aegypti ad nos pluribus 
ante annis comportatur. Nec defunt, qui loco 
Malabathri iisvtantur. Sed videant illi an rede: 
mihi vero (infitMatth.) Malabathri vicem nun¬ 
quam prxftabunt. 
Aequi, mehercle,ip(c etiam Matthiol. parum 
fibi conflatin tradendo vulgari Malabathro , fiue 
foliolndico , &pleraquein poflremis commenr. 
omittit, quafi prius prxter veritatem /ciipfilfct: 
olim quippe ipfi duplicia Folia aduehebancur pro 
folio Indico , nempe alia, qux folia Cinnamomi 
dicit, aha ex Alcxandria folio Lauri vel Arbuti: 
qux nunc nefeio an dodior fadus an cautior, fo¬ 
lio plantaginis comparat. Enimuero fane valde 
veremur verfutum illum plantarum Metaolajten M - itr 
[ vt ita dicamus ] de plantis fibi ignotis commen- 
tatum. Nec obfeure fliam vel in eo prodic igno- jj eji 
rantiam , quod cum Malabathro fiue Folic Indi¬ 
co vulgari, arbore, plantam (candentem Betre vel 
Betele plurimis Neoterici.' didlarn [ de qua (uo lo¬ 
co] confundit. Is prxterea in poflremis Comrri. 
St Epitome, ni multum fallimur Caryoph. iconi 
appingit Folia Indica vulgaria , quafi eorundem 
edent Folia, id quodiam c. de Caryophyllis mo¬ 
nuimus. In Hifl. Germ.didr e Lufitania fibiad- 
ucdla, quod ante filuerat, nunc forte de nouo 
cxcogitauit. Sed nimis profcdb cralfa , St vcllu- 
(co animaduertenda illa contradidio , qux in 
vltimaeiuseditione, Illudi ata per Cafp.Bauhin. 
vno eodemque capite,'nec ita multis interiedis 
| lineis legitur in hunc modumricribit Arrianus an- 
ti qui (fi mus audor, (c magnam Malabathri copia fu 0 crajf* 
rcperilTe in quibufdam Rubri marisinfuhs , qua- m^lt e- 
nim oras Sdittora legebat. Ecpbfl aitfalfifli- dtt-Matt. 
mum extare apud Arrianum (e rcperifFe Malaba¬ 
thri copiam. Quam contradidionem mirum vel 
Typographicos Ledores adeo ofeitanter prxte- 
riide , quam vel tyro quilquiam fimplici ledione 
deprehendillet,&: vel ipfi Matthiolo, vel eius edi- 
i tionem collatoribus ac interpolatoribus (ecurx # 
hunc inconfiderantixnxuuminuffilfet.Quid fibi ” ores ? Mut- 
j volunt tales Scriptores poflhac a nobis credi? thtol.nas. 
O m 
