44 ° 
HI STO R IAE PLANTARVM» 
Ootimatibus conuenire volunt : ita ! retinent, tarnetfi neque eam mandant,nequs de 
aliquem ex - 
enim bonum odorem halitus comparant, abfque 
ea qui fermonemfacit, probro fe\t£ excipitur. I- 
deo omnes diam etiam poft prandium fumunt, 
quod cibi aliter feftidium [vth.bi pecluadent]pa¬ 
terentur : & qui comedere fueei pMlabltincnt, 
eos corrupto halitu oris laborare demae exifti- 
Quando mant. A Bctclla tamen'abftinent certis tc.npoii- 
ku S , in funere alicuius propinqui, & auibuida n 
* BetclU. jgjuijio de (linatis diebus,vt & quidam Arabes fa¬ 
ciunt ,acfequaces Ah Machoin jti Soceri, in fius 
abltineniix dicatis diebus. 
Errat, [inquitPaludanus, &ante iplumGxr- 
Aun no.. j Autc.ciim folia haec primo gradu frigida po¬ 
nit , & ficca fecundo : idque vel interpretis vel 
certe ipfius authoiis errato commillum : aut ex¬ 
emplar vitiofum eft , quod eruditi Arabes arbi¬ 
trantur. Nam folia hxc calida (unt & Cicca in fine 
fecundi gradus, vtGircias ipfe experimento di¬ 
cit, quam notam odor guftufque approbant. Vc 
mirum litMaffeum in lua Hi Horia feribere Prin¬ 
cipes Indos hxc folia affidue manderelcuandx 
fitis gratia. Nam qua ratione calida & ficca iitim 
leuarc queant,equidem nefeimus. 
Sed nimirum bonus ille vir, medicina: ignarus 
in hoc vulgi errorem fecucus videtur, vtpote cui, 
vt annotat idem Garcias, Piper, Cardamomum, 
Gepa,fint frigida. 
COCA INDORVM FOLIIS MYRTI. 
ludant. Percontati cur eamaflidue in oreha- 
f-imtm 
beant, refpondent cius vfu neque famem aut ii- 'y*** 
’tr. 
Tcpcram. 
Maffau 
tnn fibi mole Idam, Se vires roburque libi confir- 
mari. Eft autem hxc pumila arbor, folio [ quod Arbtr, 
Coca vocant ] Myrti, vel vt alii volunt, Rhois co¬ 
riariorum. Eius arbufculas folia Sole deficcata ob¬ 
longis angullifque caniftris circiter libras 15. con¬ 
tinentibus reponuntur in vfumquotidianum.Se- 
ricurhxc arbufcula magna cura, plerifque locis 
inconuallibus montium , quos incola: Audes di¬ 
cunt, ^ciuitatc Guamanga, vlque adeainqux ab 
argento ,Piata , Hifpanis nomen mutuata eft. 
Cxtcrum tanto in pretio efl apud eosifta coca , vc PrfUl 
illam auro, argento, panique prxferant, 8e anno ,„ in 
Domini 114^. Se aliquot fubfequentibus,fingula- c 
mmh.xrcditatum ,in quibus feritur pretia, aha 
oCtoginta , alia fexaginta , alia quadraginta, aha 
viginti ducatorum millibus fingulis annis xfti- 
mata lint. Podea vero adeo cius culturx ftudue- 
runt, vt nunc vilior iit, nunquam tamen definit 
fummo in pretio elle: imo plcrique iam in Hifua- 
’ fjni 
niis viuunt, oui folius coca mercimonio ditifl 
euaserc. 
Vuigaris eft Coca: vfus interlndos ad multas Y ,,c 
res, tum ad eas qux ad iter necclfarix funt , tum 
ad eas que ad voluptatem in fuis xdibus feruiunt, 
hoc modo : Conchylia aut odreorum conchas,v- 
& calcis modo comminuunt: fc> 1 i a deinde 
Cap. XI. 
D E Coca Icquentia feribuntur a Monarde 
iUxtaClufii interpretationem : Cum tam 
muitis annis celebrem illam apud Indos plancam, 
quam C<?txmincupant, & tanta cum diligentia 
CocxdcMitibus atterunt , bcfubindc pulucrcm il¬ 
lum conchyliorumvdorumadmifccnt , & fimul 
quali fermentant, vt tamen minor lit calcis quam 
foliorum quantitas : ex hac malla trochifcos , leu 
orbiculos conficiunt , & ficcandos exponunt. 
Quando iis vti volunt, vnum orbiculum in ore 
fumunt, ciimque exugunt, fubinde in ore nunc 
hac, nunc illae verlantes, & quamdiu poliunt re¬ 
tinentes: vno ablumpto alium fumunt , deinde 
tertium :fic pergentes toto tempore quo 11 in 
; , uuiu:<> .ut uutuiu.3 ivmi iuijimiiv viuvj ii t: 
ferunt atque colunt , quoniam omnes eam in . 1 & e 1 1 > t 
. t , r o 11 n I loncis itineribus conficiendis opus habent, prx- 
ouotidianos (uos vius oc oblectationesconuer- , 0 , r . 1 , 1 
quotidianos fuos vfus & oble&ationcsconuer- 
tunt, videre cuperem,ad me perlata eft. Eft verb 
ea vlnx magnitudine, foliis Myrti paulb maiori¬ 
bus [qux veluti aliud folium limili forma in me¬ 
ditullio delineatum habent] mollibus , dilutius 
virentibus : fruCtu racematim cohxrente vti 
Myrti fruttas,rubente quando maturefeit , eiuf- 
demque magni trinis, quando verb plenam ma¬ 
turitatem adeptus eft, nigricante: tum vero ber- 
bxeftmeflIs,quxcolle£tain caniftris , ahifque 
rebus ad exficcandum reponitur, vt mclidscon- 
feruari & in alias partes transferri queat: nam e 
montibus in alios montes defertur mercimonii 
gratia, proque aliis mercibus commutatur, vefti- 
bus, gregibus,fale,& aliisrebus,quia illis pro pe¬ 
cunia eft. 
Benzo huius quoque meminit, cum dicit, Pe- 
ruuani peregre profedluri rubro quodam Bitu¬ 
mine faciem oblinunt, aduerfus ventos: herbam- 
CocA que ore claufam [ Coeam illi appellant ] vcltit pan- 
chreftum quoddam Pharmacum circumferunt. 
Tro aba y Quippe eiua prxfidio freti, integrum diem, nul¬ 
lius nec cibi nec potus egentes, iter faciunt. At¬ 
que hoc quidem herbx genus earum rerum , qui¬ 
bus mercaturam exercent, prxeipuum eft. 
Cxterum , inquit Clufius, quotquot Peruua- 
nam Hiftoriamfcripferunt , referunt earum re¬ 
gionum incolas, admodum deleCtan quarundam 
radicum ramufculorum , aut herbarum geftatio- 
neinore, vt Orientales fuo b etre deleCtantur: 
prxfertim verb familiarem efle [ Petri Ciecx tefti- 
monio ] quandam herbam Coca illis diCtam,quam 
ii (urmo mane ad no&em vfque perpetuo in ore 
feram fi per loca fiant, vbi nulla auteibi aut aqua: 
copia.tft: quoniam horum orbiculorum foibitio- 
ne,famem,luimque Ebi lcuari, viresfuftentari 
allerunt. Si duntaxat voluptatis gratia vti volunt, 
folamCocam mandunt, eamq^e in orevcrfanc, 
denec omnis facultas abfumpta fit, deindcaliam 
fumunt. At fi inebriari, autaliquantuluracxtrafe T 
rapi, & veluti mente alienari, Cocx Tabaci iolia ^ UJt 
adnr.lccnt,atque fimul mandunt&lorber.t : ca r*u. 
ratione extra fc feruntur veiuri homines ebrii, 
magnam voluptatem inde capientes. Et profefto 
res admiratione non caret, confpicere quamifti 
Indi oblectentur mente ^ fcnfu quafi priuari, 
quandoquidem eius rei gratia cccam cumTabaco 
fumant,aut foluin Tabacum. 
DE CINNAMOMO ET CASIA EX 
CITIS ANTICQfORVM. 
Cap. 
PLA- 
XII. 
N 
Jhil lubet aut licet alTerere de Cinnamomo 
numentis tam confufam habeamus hiftoriam , vt 
fatiiisducamus tantifpcr hxlicare , aut etiam nos 
nelcire fateri, donec certiora rimemur, quamde 
Prifcis miniis bene fentire , aut ab erudita pofte- 
ritate parum gratix inire. Illi namque adeb laxa 
notione rem lignarunt, vt quid capias, nefcias: 
quos, antequam de noftro Cinnamomo trada¬ 
mus, prius de fuo vel differentes vel narrantes, 
[&v- 
