45 ° 
HISTORIAE 
alio'fque,vel in eo faltem, fux felicitatis participes 
facere. 
Coudcbergus,doctifl.Pharmacopceus Antucr- 
pianus ad i)i.icinamomum Mefux , in Ddpenf 
Cordi, vb: Cinnam, tenuis,&cinnam.cr.iffibonr> 
DxrchtM p.m.xq.ponuncur, annotat. Per Darfcm vel po¬ 
tius Durebitt' lignum Chinenfe ceu lignum odora¬ 
tum hoc eft ,chinanomu:n, tanquam Chinx A- 
, Cfe/- muniu u, luic cina nomumintelligunt Perix at- 
Mmomu. que Scrptorcs A; abes, cortices quandoque ligna 
Xylo a»*- appellantes, vtX/locinamomum Graeci- Quoi 
ztiomum i ntct inicrafli corticis eft,cmnairium vocant. Per 
D.uhit cinamt igitur, cm amomum ira Ili corticis, 
tanquamligneum fignificare volunt: eft enim & 
in genere crjflioris cinamomi, quod & valde bo¬ 
num eft , hoc eft, acre, odoratu.n ac aromati- 
i^tnncnj, 
C htnamo- 
mum. 
c./?. 
Lobelio , 
Dnfc.fpe- 
t7'o;;tpo- 
»«■ 
gradus. 
Scipio Mazzella de Antiquit. Puteol. verum 
cm a nomu n incognitum perhibet ex relatione 
eoiu n, qui aromata ex Onente accerfunt.Ac pro 
eo alluunt cafliam odoratam , quam c Anellum vo¬ 
cat. 
Pena& St Lob tradunt,iam non ambigi , an 
vera exteteaflla, fed difeeptari,quid ab hac cin¬ 
namomum diftet. Iftud autem hodiernum.cin¬ 
namomum, neque idem calfix, neque tamen 
mulco diuerfum e fle , pro certo allerunt : nec 
Diolc.defcriptioni magnopere attendendum" ef- 
le : nam cum dicit vanas fpccies elTe , intelligere 
gradus potius & varietates etiam vnius fpeciei. 
Non modo [addunt iidem ] non deeft nobiscin¬ 
namomum verum,quod conqueruntur,ex G’al. 
dJcriptione, led etiam adfunc plura quim ille 
memorat: nempe illud graciliore fiftulu, colore 
fulco , fapore & odore vegetiflimis , quod pluri¬ 
mi hodie fit Venetus, St Theriacis,vt verum , ad¬ 
ditur Cinnamomum : deinde noftra cantila vul¬ 
gatior: poftremo cortex cralfus. Denique vt Cc- 
iulp. fcril it, qui noftra xtace Indicas oras perlti- 
ftrarunt, referunt vnanimi confenfu ,Cinaini ar¬ 
borem Lauro haud abiimilem, prxferrim folii s[ni 
minora eflcnt,Cronemb.] baccas quoque Lauro 
Ctnnamo- fimiles, fed minutiores, albicantes: incidi abin- 
m- jtiundt j g cn j s eius ramos fingulis ternis annis, caudi¬ 
cem nequaquam: alteruari enim vt nonos ftolo- 
nes ferat: ramos prxeifos delibrari: corticem eo 
modo dotradum cinnamomum vocari. At proti¬ 
nus cftm colleftum eft , non inefle faauitatem, 
led poft tres demum menfes odoratiflimum red¬ 
di. 
Theophraftus hiftoriam non abfimilem refert, 
inquit Cxfalp.fcd duos e fle frutices , vnum cina¬ 
momum, alterum cafiam. Si noftri cinnamomi fiftu- 
las contempleris, illas vero St legitimo cinnamo¬ 
mo , vt hic cenfet, relpondere inueniemus, qux 
ex toto abfolutx a ligno fiint, quarum prxftan- 
tiores comperimus, quo magis prope germina 
fuerint. Quibus autem adhxret aliquid ligni, 
craiTam fiftulam vocant, ad cafiam pertinere pu¬ 
tandum eft : argumentum certiffimum non cx 
furculis, fed cx craflioribus ramis exfas fuille,liue 
ciufdemplantx , a qua Cinnamomum exditur, 
flue alterius. Profecfto Galeni teftimonio 
PLANTARVM» 
nis adftrnftionem habet. Quidam ex Recentio- 
nbus ob fiftulofam cafix formam , putauerunt 
omnes cinamomi appellati fiftulas ad cafiam per¬ 
tinere, St Cinamomum legitimum deelte. At exi¬ 
mia illa odoris fragrantia, St (aporis dulcedo, 
qualis repentur in filtulis quibuldam , nequa¬ 
quam calix conuenit. Nuper ex India Occid.li- 
gnum afferri ccepit cortice odore calix fimili : ap¬ 
pella itSaflafras.Hiff.Gfyi/p. Si autem quod feri- satfafl 
bit, trunco arboris non detrahi corticem , verum 
eft, fufpe&a nobis icon Theueti, quam proponi- De 
mus. In omnibus canelhs cinnamomifve latens 
lal agnolcnnus, led non gullu perceptibile,quod 
dein mftrecbonitatem cinamomi, quicquid feri- 
batGal. Sc cum eo Cxfalp. Cmamomum fi fal re- Sal /4 
fipiat, id per accidens fieri, coque deterius efle, a , 
ac ^ mari potius conrraiftum id vitium ex diutur- 
nis nauigationibus arbitramur. Nam Se in caryo- tatis, 
phyllorumconue&ioneidem cftanimaduerlum, fr ? G 
vt alicubi notat Scaliger. ^ 4/1 
Refert Cluf. in Notis ad Garriam , cinnamomi 
duos ramulos in Belgio fevidifle. Folitfm fibi in -.., m 
Hifpamadatum , cui nos peculiare caput dicaui- ci "A 
mus , quia non compertum nobis an fit folium • 
( canellx Garax. De baccdlo canellx^ Clufi pro- 
i polito itidem particularim agimus,quia non cen- 
lemusclle canellx Gavcix: nec etiam folium ap- 
pi&um nobis videtur elfe cx ea arbore, qux eum 
badium protulit,quem exiftimamus eflefoliiln- £ '* 
di vulgaris, vt diximus c.de Malabathro. 
Tabern. canellam vulgarem iungit cum prxdi- 
cfto fol.cinnamomi & Ligno Clufii , quod nobis Tab 
non placet, cum diuerfarum ftirpium partes elfe 
cenfeamus,quamuis cum C.Bauh. quoque iraice- c Bi 
modus $ 2 “ 
tempus. 
momo fal- planta aliquando Se cafiam Se cinnamomum red¬ 
dit. Galeno laudatiflimum mordens cum qua¬ 
dam fal fugi ne. Dicemus proculdubio inter no- 
ftras fiftulas optimum cinamomum haberi, i fub- 
ftantialignofa purgatum: nam falfugo illa acre¬ 
dini adiun&adulcedo eft, 
quamin optimo cma- 
momofentimus : fal enim exteris fapoiibusad- 
mixtum,dulciores reddit. Atcafiain exteris qui¬ 
dem cumcinamomo conuenit, fed loco falfugi- 
Non omittendum hoc loco, quod Lacuna feri- 
bit in luo Herbario Hilpanice odito : non mirum 
clle,fi hoc /eculo non cpgnofcamuscinamomum, 
cum Galeni tempore,cum Imperatores Imperium 
tenerent, rariflimum fuerit, Sefrufta eius inter 
thefauros repofica. Vidiffe tamen fe gloriatur Ht % 
Ron>x fecundum genis Cinarrn mi, colore ad Lsm 
rufium indi nans, quod montanum dicitur, fibique 
tanquam lingulare donum datum fruftillum a D. 
Gilberto Medico exccll. Repertum fui fle,intera- 
l,a valde pretiofa iuxta Mariam Sororem Impera¬ 
torum Arcadii Se Honorii,vxorem Stiliconis,qux 
fuerit lepulta ance 1400.annos in Vaticanorquod 
fepulchrum detectum fuit fub Pontificatu Pauli 
tertii. Vnde apparet manifefte preriofum fuifle 
cinnamomum ,quandoquidem, vt ille ait, ita ve- 
tuftum, nihilominus valde acre, St guftuaroma¬ 
ticum deprehenfuin fit, adeoque fo au em fuum 
retinuerit odorem. Verum non rite hic nobis Vdt 
fundtus videtur Lacuna Botanici officio.cui tanta ***** 
contigit felicitas videre tale cin .«mortium, [fi mo¬ 
do nonfabulantur, vt plene putat Garcias Iquod 
nobis non fpecialiores tradidit notas, qubusdif- 
ferebat a noftra canella , an cortex vel I g- um,vel 
ramuli cum conice & ligno , cuius craffitudinis, 
fublfartix &c. Id fi feciflet, potui flemus certi iis 
fcire, an Cinamomum Veterum , vt dii feribunt, 
fuerint ramufculi fruticum vel arborum, & forte 
noftrx canellx fummitates , aut arbcrris, qux fert 
folium Indum vulgare. Sed nunc & reliquat anebit 
obferuaras canella vel cafia varietatesdeferibamw. 
Monardis fententia de Canella,ca£fia «S i cin¬ 
namomo eft infra c.de Canella Peruuiana. 
Lac 
not. 
CANEL. 
