4 «4 HISTORIAE 
uiffimus. Voftigi.i quoque apparent foliorum al- 
ternatim polit 1 rum. Diuifos eft hic ramus ina- 
lios , qui etiam cr.irtiufculi in quaternos fcre mi- 
ToU*. noresfitbdiuidumur. Foliah.trcnt Laminisii mi¬ 
lia, fe.l brtuiora,eradituciir.e alioqui pari, luglan- 
dis fultis particularibus non mare quis compara- . 
r:t, cx quorum coica me:! a fatisinfigni , al.imi- 
nores nerm luriam verdi’., fed in obliquum per 
folii fubffantiam diiDmi nantur. Fidem parte ad- 
uerl.i, indar foliorum Malabathri fplendicant , a- 1 
uersa nequaquam. Sed & verrucolis quibufdam 
Tubercal tubecculisiuxta pediculoi maxime & codam ob¬ 
lita funt, qualia fere iri praediftisf .r.is obleruari 
1 ,'lert. Ramorum extrema, LauriTini in morem 
Tlo, et ' quali in vmbellam ceflant : qumiis flolculi adhx- 
rent perexigui, ffellati, ob paruituem fpeciSliih 
Sapor. vixdeferibendi. Sapor ligni nullus: cortex non¬ 
nihil aromaticus , non line acrimonia &addri- 
clione. Foliorum itidem aromaticus&glutino- 
lus: ita vt dentium attritu cum felina in mucita- 
MunlAgi. ginetn abeant, qualem femina mali Cydonii prar- 
no/a folta. g CL - e ( 0 l cn c. Paulb curiofiiis hunc ramum de- 
fcripfimus propter admirandam eius hi floriam, fi 
modo vera funt,qus Authoresde ea referunt. 
Benzo enim , in fua Canar-arum Infularum re- 
lrbo>i* H latione hidoricafic fcnbit. In inlul.i Ferro ,infu!a- 
mi- runa Canariarum vna , arbor ed , perennes aquas 
r.ibths. e follisexfudans Ai ! !anfque,&quidem tanta co¬ 
ndi, vt non incolis modo , (ed etiam multo P* u U 
De'cr<pt,o Itjs fudiccre poflit. Ea arbor mediocri magnitu- 
7 o c^.<4- nu:is Iuglandis folio, quanquam naum 
gtlndis nuiore , muro circum lapideo fepta, indar f >ntis 
cd T k co ci atere defluens aqua fufcipitur. Arca¬ 
num eqwulfcm natura mirabile : non reperiri to- 
11 infula vllanjaquam prxtcr eam, qua? ex illa ar¬ 
bore mana$. P rrb arborem perpetua ac denfa 
nebula circu mu edit: qua: tamen interdiu,vbi So¬ 
lis x dusflagrare incipit, panlatim difeuti ac re- 
folui videtur* Principio , Hifpanoseam infulam 
fubigere aggreffos, quum neque fontes neque 
puteos, nec flumina inuenirent,ingens admira¬ 
tio fluporque inceflerat. Quiimque ab indigenis 
feifeitando exlequerentur,vnde aquam fibi para¬ 
rent : illi pluuialem aquam in vafis colledtam re¬ 
ponere ad necelTirios vfus fe refpondebant: ar¬ 
bore nimirum prius arundinibus, terra aliifque 
integumentis operta , quippe ita rati Hifpanos, 
vbi aquam non reperiflent,cx omni infula excef- 
Mxficr tn- fuios. Sed parum adus profuit. Nam infulana 
j»Uarko- mulier H fpano cuidam , quo cum familiaris ei 
rc detegit. con ( ue tudo interce (Lirat , arborem k arcanam 
vim eius aperuit: protinufque ille Hifpanorum 
Duci. Ac Dux, qui rem ita indicatam pro febu- 
la duceret, lifu temperare non potuit: mox ta¬ 
men detcfta aboie , & rei certitudine comperta, 
omnes rei tam noux miraculo defixi obftupuere. 
Neque mulier indicium impune tulit , liquidem 
Primores infule proditum ab ea arcanum cum co- 
gnoui flent , breui ei necem clanculum intulere. 
Breuiter ea arbor tanta copia aquam fundit opti¬ 
mam atque (alubrem, vt non infulanis modo,eo- 
nimque armentis ,fed etiam nauibus eo forte ad 
aquandum appellentibus iufHciat. 
Crediturverb Infula Verro ea elle, quamPlin. 
& SolinusOmbrionfeu Pluuialiam vocant , de 
qua Plinius lib. tf.c.u. 
Ouiedus quoque rem certam clTe (cribit , ta- 
metfi arborem vidilTe negat , cum ter in eam in¬ 
fulam appulerit, iter in Ametkam inifituens. Et 
Cornar.deludxis , ad Orbis figuram. In infula 
Ferro quotidie circa meridiei tempus, nubes que- 
damfpiffa e coelo fe demittit, magnam quandam 
plantarvm. 
arborem in monte dantem circumdans,& in eam 
node proxima, vna aut altera ante Solis ortum Ratl ™ 4 
horafe refoluens, adeo vt hipe tanta aquarum tur *\ 
copia dimanet, quanta infularum neceflicati fuf- 
ficiat. Et Anonymus quidam ad Orbis figuram. 
Quis non admirctur in infula Fierro peculiarem «4 * 
flillantem arborem elle, quae*continuos per ra¬ 
mos & folia radios emittit, in tanta abundantia, 
vc vix di 6tu credibile fit: & quod incola: fe fuol- 
que huius aqua: beneficio fuflentent, nullam a- 
Jiam [propter diuturnam ficcitatem] habentes. 
Atque huiufinodi arbores cedatur Io. Heukans eti 
in Guin ea multas fe vidilTe , verum nullas qux >n 
cato abundanter aquam dedillarent , quimqux 
funt in infula F:ero. Nobis verb non condat, ex 
quo anthore Corn.de Iudxis fumpfcrit figuram 
arboris aquam fundentis quam habet. Pe¬ 
nes authorem fit fides. 
eo 
DE ASPALATHO, EX SENTENTIA 
VETERVM. 
Cap. XXVI. 
i 
D E hoc ita (cribit Diofc.Afpalatbus , aliis Ery- 
fifceptrum , ?&v: quidam ie/Vxtf- t h~.l 
vt &■; ex Plin.legendum fufpicantur ] frutex eft li- fceptn 
g iofus , (pinis crebris aculeatus.Nafcitur in Idro, defici 
NTyro, Syria & Rhodo : coque Vngucntarii ad 
fpiffanda vnguenta vtuntur. Probatur pondero- 
fusjdccrado cortice rubens,aut in purpuram ver- r 
gens, denfus, odoratus, &guftu amarefeens. Ed Alti 
& alterum genus candidum, lignofum , inodo- Z cn 
rum, quo»! etiam deterius habetur. 
Brcuiffime Theoph. Quibus ad vnguenta v- 
cuntur, lix. fe re funt : Cafia,Cinamomum, Afpa- 
lathus &c. 
Plin.lib.ii.cap-Z4. In eodem tradu [ Cyprio ] ^ 
Afpalathos nafucur, fpina candida, magnitudine 
arboris modice,flore Rofx. Radix vnguentis ex- p i„ t 
pet tur. Tradunt, in quocunque frutice curuetut 
arcus caeledis, eandem , qux fit Afpalatho,fuaui- 
tatem oris exi der e : fed in Afp.d tho inenarrabi¬ 
lem quandam. Quidam eum Eryfifccptrum vo¬ 
cant : alii Sceptrum : [ fceptrum Helyfxi : Ely- j 
fium: cuius probatio cll in M.Dal.] probatio eius r r Jl 
in colore ruffo vel igneo, taduque fpiflo, 5 c odo- odi 
reCadorci. Permutatur in libras xv. Item lib.14. P 0T 
cap. 1;. Vulgaris quoque h.xc fpina, cx qua cortinx y| 
fullonix impleittur, radicis vmshabec.Per Hifpa- 31 
nias quidem multi, & inter odores,&ad vnguen- 
ta vtuntur illa [aiiaVct.] Afpalathum vocantes. ^ 
Edfinp dufeio hoc nomine fpina fyluedris in O- sphi » I 
riente [vt diximus] candida, magnitudine arbo- 
risiudx. Sed &: frutex humilior xque fpinofus in Altm ) 
NTyro, & Rhodiorum infulis, quem ala Hry- 
fifceptrum , alii Adipfatheon,fiueDipfacon , fi- oipfm 
uc Diachcton [vel Diaxylon,vt Diofc.inquit Her- i 
mol.] vocant. Opcimus, qui minime ferulaceus, 
rubens, Scin purpuram vergens , detradn corti¬ 
ce. Nafcitur pluribus locis,fed non vhique odora¬ 
tus. Quam vim haberet cccledi arcu in eum inni¬ 
xo, diximus. HdcPlin. quem vides aT>iofc.non pa- In 
rum variare. Non lignum, vt ille, fed radicem vn- dif<rrp> 
guentis expeti feribit. Di fer ep at & in eo , quan- 1 
do ait : probationem eius in colore ruffo vel D, ^ c ' 
igneo, taftu fpilLo,&:odore Cadorei : cum tamen 
ipfe deinde optimam afferat rubentem, ■& in pur¬ 
puram vergentem kc. Quod c)e flore ait Plin.in r j in ,1 
Diofc.non legitur. 
Per 
