LIBER IV- 
4% 
tifque Ophthalmias» Apoftemata calida lenire, ( 
fk humorum influxum a membris arcere. Omni¬ 
bus autem prscferri Citrinumpingue, & poftea 
Citrir.um flccum : Vliiflimum elle rubrum, Sc Ac¬ 
cius citrino. Eadem cum aq. tofi epithematis vi¬ 
ce ventriculo admota, eius leruorcm in ardentif- 
flm:s febribus mitigare, ftomadmmque firmare. 
Santalum quoque autore Auic. cordi amicum eifc, 
lxtitiamenim adfert, robur ei addit: Quare iis 
mi Icetur medicamentis, qua: Cordi tk. eius palpi¬ 
tationi fuccurrunt. H$c Arabes de Santalis, qui 
cur Santala frigida faciant, & quidem ordine ter- 
• tk), rem tam odoratam,aromaticam fapore,ama¬ 
ricantem quoque , immo fauces quoque fua acri¬ 
monia imbuentem, li noftra intelligunc.nondum 
fatisintelligimus.Hinc (ane Doetiil.Syluius item- 
que Fuchl.anfam (umplerut fu ipicandi, noftra Sa- 
tala , non cifc Arabum vera. Patet tamen a ple- 
nfque receptum elfc, non carere nos geminis Sa- 
talis,funtque qui Arabum potius iudiriumdcSan- 
talorum qualitate improbandum cenfeant , qui¬ 
bus (ane nos non inuiti fubfaibimus. Santala 
frigida e(Te,pcrfuafum eft omnibus,inquitScalig. 
vbi Santalum ab Alpalaiho , tanquam rem frigi¬ 
dam h. calida differre docet: vt&iplc quoqusin 
ea lententia fuille videatur. Sane Quxftio pul¬ 
cherrima eft, «5c medico ad iudicia tum facienda, 
tu pronuciadamaxime neceilaria: luper qua (ub- 
tiliter Cardanus: (olide vero Scaliger le exercent: 
vt ex eorum feriptis videre eft. 
Santalum album inter frigida cenfetloubertus, 
quod,fi, acrimonia careat,concedimus,quale pof- 
fit e ile euanidum : alias nequaquam. Pro noftra 
quoque fententiafaciuntMatthiol. Dalechamp. 
atiique non reiiciendi Autores, qui hacin parte 
Arabum (ententiam neutiquamprobandamcen- 
lenc. 
Porro nomen medicamento triuiali indiderut 
Medici,quod ab illo criplici Santalorum commer- 
; cio, triafantalum nominatur,& Diatri.nfantalum , 
cuius deferipuonem habes apud D. Nicolaum, & 
ex eo in plerilque Difpenfatonis vulgo didis. 
Pradcribi (olet b. medicis aduerfus calidam hepa¬ 
tis intemperiem , eiulque obftrudi reliquias , & 
isderum , (ad quos fane affl-dus fl tamen frigida 
Client fantala,vticlamitant,obcirentpotiusquam 
prodei!ent)ad ventriculi & vilcerumdebiliutem. 
Simili ratione Ceratum Santahnum vocicatum 
i. aptid Mefuen defcribitur, aduerfus phlegmonas 
&intemperaturas omu es calidas, ventriculi, he¬ 
patis ,& aliarum partium, quas poter, tiflime cx- 
tinguere promittit. Ac a quibufdam limplex 
etiam,tantiimque ex meris Santalis, (ed dupla ad 
reliqua citrini doli, puluis paratur. 
Ntmc.m multis locis medicorum potiones, vt 
gratiam aftumentiam ireant , iis imbuuntur. 
Quin aliquid ftbi odoris iucundi adfcifcant, 
paulifperin eis maceramur: quo fleri putant, vt 
medicamenta a morofis xgrotantium palatis lon¬ 
ge minus refpuantur: atque Cinnamomi modo, 
iis qui medicinas horrent,faftidium abolere,aper¬ 
te profitetur Ruellius : quod & ipfum faciat ad 
probandum eius calorem. Hinc putamus mifceri 
optima ratione exteris cor roborantibus reme- 
diis. , 
Cxterum Garrias prodidit, Sandalum vlibus 
humanis valde neceflarium e (Te, vt pote quod 
Cordis affectibus non parum conueniatunagnam- 
quetam albi quam Citrini quantitatem per vni- 
uerfam Indiam abfumi, valdeque tam ab ipfis in- 
j colis Indis , quam a Mauris Iudxis & Gentilibus 
expeti. Pinlunt hoc ipfi ac tundunt in lapideis 
mortariis, affusaque , &ln pultem redigant, ac 
vnguenti more ad corporis inunctiones vtuntur* 
deinde ficcari linunt, tum ad xllus corporis coU 
lendoSjtum ad odoris gratiam corpori cocilianda- 
Indi enim naturi odoramentis addicti funt. 
SANTALO ALBO SIMiLE LIGNVM 
Sembrane- 
TNuenitur & in Malabar odorati ligni genus* 
XSantalo albo perfimile, quo le in febribus indi¬ 
gena: i nungunt : lingua Malauarica Sambarane ap- 
pcllatum.G4ra<*j. 
Eademque repetens Acofta addit nonelTe Sa- 
talum, neque illius facultates obtinere.Medicos 
tamen cius prouincix Santali fpcciem elle aflere- s*nt*U 
re,&confcrre tenuioris fortunx hominibus,com- fubjhtut. 
mendare ad Eryfipelata & in flammario nes,atque E r yf l ? el *t. 
Santali rubri medo eo vti. 
Conlultumprofectofuilfct,abvtroquelignifpe- Carda*?? 
ciem&laporem deferibi, arboremque ipfam,li Q 0 j} a na: 
viderunc. Hoc enim diligentesmcdicos &Bota- 
nicos decebat. 
SANTA LYM RVBRVM. 
Cap. XXXVI. 
L Apidex Dcfcriprio 
feie duri¬ 
tiei & ponde¬ 
ris lunc, e San- 
tali rubri cru¬ 
cis fiii Ita, qux 
delbrata im- 
portar.tur,co~ 
lore intentius 
ruber te^qu&m 
Brelilium , vt 
fere mgrc-fcat, 
pedinious re¬ 
dis den fi Ul¬ 
mis, interdum 
crilnis tuber, 
aut no do lita¬ 
tum vcftigia 
imitantibus. 
Odorem nui- °^ or 
lum euidente 
Ipirant. lapo- a ^° r ' 
re fere fatuo 
cum leui ad- 
ftri&ione. Commanfiim faliuam vix modicum 
rubeo colore tingit. At linteo affrictum, tingit. 
Cordo Sandalum rubeum,cft arbor,materia.craC 
fltudine >& pedimbus rubenti Prelilio limilis, 
colore multo rubentiore, & ad nigredinem acce¬ 
dente : huius etiam folidior, & propccrea ponde- 
rofior eft, quitmillius materia ,ideoque 2qux in- 
ie&a, quamprimum fundum petit. Saporem ha¬ 
bens dulcefcentcm , adftringent^mque ltuiter: 
odorem nullum fatu dignum : tingit Aeetiam 
quemadmodum Prefilium , fed gratior prefun- 
diorque huius eft, quam Prefilii culor. 
Differunt vt vult Garcias, inter le Santalum 
rubrum & lignum Bralilium: nam Santalum ru¬ 
brum neque dulce eft, neque inficit, qux nota: 
in Br a fi lio maitffefte deprehenduntur , quamuis 
