LIBER 
potius; inclinare ad calidit^tcm quam frigidita¬ 
tem. Qu.mquim>vt verum rateauiur , nulpiam 
legamus apud Diofc. ab eo tradi iimpliciter re¬ 
frigerare , licet ex co colligi poflic , vti di&um 
ante. 
r Lpnic. feribit Sambucum calidam Sc liceam, 
qui tamen paulo fubdit folia Sc flores refrigerare, 
Sc aquam exijs dcftillatam : parum , hercie, libi 
conltans. 
Actius Sambucum vftum Sc Cerato liquicliiTi- 
mo cxceptum[fic ille loquitur]illinendum prarci- 
pit: augere hoc pilos air, denfare cutem,Scdeflu- 
uium prohibere. Adlqte radicem in vino c odiam 
hydropicis exhibendam Cu3.dct ? ^7mv(eiv iiibcns: 
& hoc e (I, inquit Corn.quod Diofc. dixit, J)Jb- 
‘Trzipot tLj) J>6t/7a.V,id eft,' 3 (f 9 7)?f Sid.il m, mane vi¬ 
delicet,, antequam quis cibum capiat. Adtuar. 
inprimis lambucum ad recens ambultum com- 
k mendat, 
Albertus tradit,Sambuci ab imo furfum corti¬ 
cem rafum ventrem juperne, contra inferne cua- 
cuarc. Adeb fuperftidonis plena pleraque funt 
eius hominis placita : Quali non ytrumque con¬ 
trario modo rafus cortej id prqftarc queat, li ta¬ 
les in le vires habeaf.fimiie fere illud ab Hermol. 
nnotatum : E fabuco magis canoram buccinam 
nbamque credit pallor ibi .csefa , vbi gallorum 
o.ntum frutex ille non exaudiat. Baccx quoque 
cim fuis granis grato funt cit>o auiculis,potim- 
itum palTbrculisjturdis Sc fturnis. 
lidicio Tragi, tam flores quam folia Sambuci 
receitia refrigerandi vi pollent: potillimiim vero 
earum facultatum ait clfe aquam e floribus de- 
iliilatam , qua: vtiliter vtrinque, tam intrinfecus, 
7 l'urpari pqiflt. Sed noftram fententiam Galeno 
k rationi conformem antea diximus. Nec repu- 
liamus reliquas a Trago traditas vires. Radix 
namque eius vino dcco&a Sc pota hydropem po- 
L tenter exigit. .Cortex medius cflicaciflimus cft: 
qiaproptcr prudentia Sc confllio opus clt,fl qua- 
do hifcc vti velimus. 
Prodidit apud Gcfncrum- vir quidam probus Sc 
admodum feiiex, fe huius corticis dqcoctum cum 
thcriaca duntaxatcxbibuilfe,coque plurimos,qui 
pefte infedti erant, fanafle. Nullo praeterea alio 
prophyladtico fe vfum vnquam , cum tamen fle- 
m uiflimis non raro peftilentijs interfuerit. 
Tujriones liue folia tenera v<?rele«fta, modo 
1 Jivimnc irf»r|»a.ca,nqnperinde funt cflicacia, 
Sc imbecillioribus magis conueniunt. lidemin 
puluercm redadti,&: ex iure pifoyum poti, duram 
aluum emolliunt. Eafdcm facultates habet aqua 
e medio cortice deftillata. Quaedam muliercula: 
cafeos flore Sambuci quali condiunt. Flolculo- 
rum conditura Gallos pretioflus acetum facere 
tcllaturRuellius. Sed & e racemorum Sqcco ad¬ 
modum laudatum Sc rubrum parare nouimus.& 
fuum habet Lob.Poflis Sc vina ex ijfdem racemis 
reddere coloratiora,haud fane feciis vt Ebuli bac- 
cis id facere confueucrunt in agro Lombardico, 
notante Scaligero.Et fi credimus Camerario Pru¬ 
nus in Sambucum [ vt f? expertum tcllatur] inflta 
fert frudtus purgantes. 
Aqua fainfmci (inquit Tragus)illita calorem \ 
Sole profcdlum reftinguit, liue is caput, liue 
quamcunque aliam cutis partem tcntarit-Ladem 
ardentes Sc fubitos capitis dolores, Sc quafcunq; 
r . inflammationes fcdaf, aduerfus idlus lerpentum 
Sc viperarum vtiliter appRcacur,& vlceradn fiflu- 
lam dchifccntia agglutinat. Succus ex acinis ex- 
7' prcfliis cmrulco colore inficit velles laneas. Suc¬ 
cus c radicis cortice exprelliis , vomitum valen- 
V- 54? 
flime coinmouet, Sc aquam intet cutem pellit, 
titcllc Mitth. 
Paratur e Sambuco vngijcntuna pne^jmrifli- Hjdrops. 
mum ad ignis ambuftiqnes hoc paclo. Sumito vi- 
ridis Sambuci corticis,qui llatim fub primo defi- 
tefcitlibrojhcrbaceij coloris, libram , olei pluries 
loti jex ftijlatitia florum Sambuci aqua,libras 
dua?: ferueant flmul aliquanaiu,& deinde perco¬ 
lato,& exprimito, Sc addito cera: noua: odorata*, 
fqcci furcuIorumSambucijCuiufque unc.quatuor: 
rurfus yt fcrueicaptlinito, quoulque fuccus eua- 
nefeat: tollito tunc ab igne,' Sc rudicula agitato, 
omniaque mifccto: ad hnem addito vcrnicis li¬ 
quida une. duas: Thuris albi in tenuem polli- 
licm contriti vnc.quatuqr , quinetiam duorum 
ouorum album , diu prius cochleari agitatum. 
Subinde mifceto diligenter omnia, Sc mundo va- 
fe alleruato. F oltoru puL 
Exulla Sambuci folia , & in puluercm trita» u,i 
cii]anantem e naribus fanguinem lillunt. Bacca- 
rumiambuci fuccus a recremento repurgatus , Sc ll4 i e p U s 
cum meile optimo codus ad lulapij Ipilhtudinem J.tmbua 
aurium dolores tollit, li calidis imponatur. Sam- furtum do- 
buci renerrima folia, qua: primo ftatim eermina- °Jj ^ ^ 
tu prodeunt, vnd cum pari pondere radicum pia- \ os dolortt 
taginis fuillasque axungis veteris contrita luba- expenm. 
dlaque podagricos dolores prxfcntaneo auxiljq 
mulcent. Ha:c Matth. 
Florum vmbellam domcllici nollri polenta 
immergunt, frigunt, gratumque inde parant c 4 u-, 
lium ac falubre.'PolIiuit etiaih cibo aliquo perm}- 
fccrijvel cum ouis frigi,nam blande dbiedtioncm 
moliuntur, quod Sc Dod. oblcruauit. Simile qukl 
^latina parare docet illo fuo libello de honefta fndf/lx ex 
voluptate Frittellas cx Sambucj vpeat. Caleo trito i ? i4,nl ’ uce 
tum veteri, tum recenti, farina: parum, ouorum 
ajbamenta qua:dam, ladiis aliquid, facchari plul- 
.culum addes, & fimul in eodem mortario conte¬ 
res. Tritis c mortario Sc in catinum cranilans, 
flores Sambuci integros fuperalperges Sc mifce- 
bis.Hanc condituram, aut manu aut cohlcari,aut 
aliqua alia forma in patellam inditam, vbi opti¬ 
mum liquamen ycl butyrum vel oleum lerueat 
coquito. Calide edantur necclfe cil.Ex compoji- 
tione quid profit obfitue, deprehendes. Reliccati 
vero flores, flmul cum humiditate, purgandi po¬ 
tentiam amittunt: digerendi Sc attenuandi re¬ 
tinent. 
Acetum in quo Sc hi iam aridi macerari funt, ^ cef - Sar/ ^ 
in cibis ventriculo gratum , appetentjam cx- y uc , 
citat, eraTos crudoique humores 'incidit ac at¬ 
tenuat. 
Pro duodecim conuiuis in ieiunio , idem Pla- 
tina tale florum fambuci condimentum parare 
docet. Ex flcco fambuci flore tres vnciasjn aqua Condmem- 
frigida per horam iines: exprefla inde aqua,dimi- tum florum 
diu cum libra ac femifle Amygdalarum mundata¬ 
rum tundes,addefque excauatum ac molitum pa- 
nem,felibram facchari, parum gingiberis: fl cro¬ 
ceum voles, addes Sc parum Croci. Hax - omnia 
in cacabum per fetaceum fundes: fcrucre v- 
bi occeperint , reliquos flores integros indes. 
Coctum cum aromatibus conuidis appo¬ 
nes. Hoc fl noller Labeo non .gultu Co¬ 
lam , verum etiam olfadtu reiicit, peCfeori ta¬ 
men, hepati,melancholia dchsmorrhoidibus la- 
boranti prodell. Habesapud eundem Tortam Hepar. 
Sambuceam. M eUncho- 
Seminis Sambucini facultas , autores Dod. l,a - . 
i,s s ' Seminis ta* 
pauiio quam reliquarum eius partium mitior. CM j ra/ 
ventrem qupque mouet,& humores aquofos de^ Purgans. 
tiahit in puluercm redadlum,&: drachm^ pondere egregia^ 
Z z 3 
