HISTORIAE PLANTA RVM> 
Scii*. 
Congri < 
V de Colligimus xop-p^-,feU ivluvct , fiu xforavaf, 
apud cur.demd ciniartes in arborum trunc ; s& 
caudicibus,maxime Olearum filTuias,quam rem 
jejune admodum noftri grammatici incellexilTe 
videntur. Has igitur plagas contegendas prxci- 
pit alibi ,nc fol aut imber intro penetret: Nam, 
inquit, fi id acciderit, morbi contrahendi pc- 
iiculumimmi'.':b c. CuTUmlinuntalij luto tan¬ 
tum: ali j fci'la fuSdita lucu r> (uperimponunt, & 
teftamadijCiunc.Scilli e ufa plancam viwdem fer¬ 
vat: 'uti m fallam: tefta lutum tuetur. 
Idem denique diuerfis in locis inculcat: Oleas 
prec fas melior * reddi: eafilemprecipue exigere 
ablaqueationem :&amare pucationem,purgatio- 
nemque. 
Sed ha-^c-.us de fatu,ctl 1 tu,&vitiis Oles. Plu¬ 
ra qui volet confulat Geoponicos. Putamus ta¬ 
men pleraque eorum in compendium redadta. 
Mutatio o~ Illa affedHo non omittenda qua Olcafter in 
l fbi!r» 0lea ' Oleam, & hcc rurfus in illum migrat. Vnde 
contra. Theoph. Spontaneas quoque mutationesincer- 
dum neri aiuntfrufhmm, &z nonnu ■'quam arbo¬ 
rum integrarum: quas quidem H.iru(pices[wdV- 
th?] Oftent.i[^.H*]eflc:cxift.rnint,iu[quod de- 
terius]fieri ex Olea Olcaftrtitn: & invicem [qubd 
raro evenit] ex Oleaftro Oleam. Omnino autem 
ncglcdhm Oleam in Oleaftrum migrare obler- 
vavit pofteritas, ut fpecialiils dicetur in Olea- 
flro. 
ol&afiot. Oliva: flores ab apibus non attingi feribie Pii 
nius,lib.n. cap. n. Oleamquc £ favis procul efle 
. r , vult:alibi verb id vanum ft.ituit,atque aliquas O- 
contradiat. leas quam proxime feri convenire dicit,quz evo¬ 
landum examina invitent, neclongids abire pa- 
tiantunex quo conflat, quam fibi parum conflet. 
Olivarum-utem proventu plurima examina gi¬ 
gni certum e A. Verum, utra fencentia verior tu, 
iudicabunt ; qm Oliveta adhabitant. 
Syu-m- Maximam efle interOlcam & Quercum «tm- 
tPzSowv diximus fup-i: at Oleam & Myrtum adeo 
amicis inter fe tradit Theoph.ut eas mutuo com¬ 
plexu rad-cum gmdere, virgafque Myrti perbra- 
chia Olex.prorepere atque di (pergi ex Androntio 
referat: nec aliud iuxta Oleam feri velit. 
oletfacie». Nunc quomodo Oleum fieri debeat ex prz- 
di rati°. flantiflimum Geoponicorum dodtrina traden¬ 
dum. Tam magnam artem Oleum, quam mufta 
” qP.. • — • 
temperandi efle dicit Plinius. Ex eadem quippe 
Oliva differunt fucci. Primum omnium, e cruda 
omthaciu. atque nondum inchoata: maturitatis, Omphaci- 
num vocant. Viride Cato. 
Hoc preftantiffimum. Quin & ex eo prima 
vnda praeli laudatiflima, ac deinde perdiminu- 
tiores.Quanto maturior bacca, tanto pinguior 
fuccus, mrnufque gratus. Optima autem artas ad 
decerpcndu!n,int' r copiam bonitatemque, inci¬ 
piente bacca mgrefeere. Amurcae color eft, qui 
Quadru. Oiivam cogit nigrefeere. Ideoque,incipiente ni- 
fUx error, gntiaminimumamurca:, ante eam nihiLF.t [in- 
l ' quitPlirt.] Error horainufalfus. i. Exiftirnantium 
maturitatis mitium , quod efl vitij proximum. 
2. l.Qiiod Oleum ere flere Oli ve carne arbitrantur, 
cum meetis omnis in corpus abeat,lignumque in¬ 
cus grandefcat,crgo tum maxime rigantur.Quod, 
ubi cura mulca five imbribus accidit. Oleum ab- 
lumitur: niilconfecuta ferenitare , qwae corpus 
extenuet.Omnino enimfutTheophraflo placet] 
efl Olei caufa calor , quare & i n torcularibus , 
3 in cellis mulco igne quxritur. Terna cul¬ 
pa efl in parfimonia, quoniam propter impen- 
4. amm deccipcndi, expectacurut d-cidat.Similis, 
crror,colieitam fervandi in tabulatis; nec prius 
quam fudit premendi, cumorrri inora Olerm 
decrefcat ,arr urca augeatur. Iraque xulgo nori 
amplius (enas libras fingulis modiis exprimi di¬ 
cunt. Amurca: meri furam nemo agit , quanto 
copiofiorreperiaturin eodem genere,diebus ad¬ 
jectis. 
Cazterum &Cato tradit,Oleum qu&m acerbi ffi- ei. 
ma Oliua optimum fieri. Hoc Omphncinum Gre- ”^/ f "^ 
ci vocant. Verum,, quamprimum e terra colli- d c iit fiat. 
gendam : fi inquinata fit lavandum , a foliis 
ftercorc purgandam. Poftridie aut poft diem 
tertium,qujUnleifti fit,premendam.Si gelent fri¬ 
gora, d>c quarta. Hanc, fi volet quis,& fale a {per¬ 
gi polfe. Oleum in tabulato minui, deterufquc 
neri. Idem & in amurca & fracibus. Hre funt 
carnes, & inde fxces. Quare fiepius die decapu- 
landum : preterea in conchas & plumbeas cor¬ 
tinas : xre vitiari. Ferventibus omnia ea fieri 
claufifque torcularibus , Sc quim minime ven¬ 
tilatis. 
Imprimis pnccipit, qu&m calidiffimam etiam 
habere cellarn. Qua de caufa e nucleis ipfarum 
ignem aptiffimUm. Et e cortinis in labra funden¬ 
dum, ut fraces & amurca liquentur. Vafa cre¬ 
brius mundanda, fifeinas fpongia tergendas , uc 
qu^m maxime pura fincericas conflet. Pofleain¬ 
ventum, ut lavarentur,utique ferventi aqua: pro¬ 
tinus prelo fubijcetentur fohdc (ita enim amur¬ 
ca exprimitur) mox trapetis fratfts premerentur. 
Premi plus quina centenos modios non probant. 
FaClus vocatur.] FaClum enim appellabant Geo- 
ponici, quantum Olei vni torculi exprcflionc, 
exprimi poterat. ] Quod vero poft molam 
primum, efl Flos. FaChis tergeminos fere i 
quaternis hominibus nodte ac die premi iu- 
ftum eft, 
SicCato < 5 c ex eoPlin. Ouse pauib famiRa- 
riiis expofuerunc Varro & Coliimella, & rx om¬ 
nibus his Ruellius & Curtius, qui huic sevo ada¬ 
ptarunt. Res eo redit. Quamminimum Olivas 
manibus ex arbore diftridhs & diligenter repur¬ 
gatas in terra &labulatorcJinqucndas. Celeriter 
enimconcalefamt, previa quadam ad putredi¬ 
nem alceratione. AcFa&ores [Faftores anfli,qui 
Oleum faciebant & torculum movebant , uc 
ipfa expreffio fieret ] defiderant , uc multum 
fint in tabulato, &fracidz fiant, ut facilius li- 
queflant. Quod fane fi ita fiat’, & mirius fi£t 
Olei, Sc deterius. Omni quippe hor^sQlettrn de- 
creflic, augetur amurca, qus Oleo maxime con- 
cr:na. Qusfi in bacca resianferit. Olei fapo- 
rem utique corrumpet- 
Agricol .rum autem plerique fi diu bacca: flent 
in tabulato fub tecfo, Oleum creflere fibi perfua. 
ferunt: quod t^mfalfum , quam m arca crefcere 
frumenta. Quod mendacium Cato lefellit, tra¬ 
dens, in tabulato corrugari Olivam, & mino¬ 
rem fieri. Ideo cum Fa&i unius menfuram rufti- 
cus fub tedlo repofuerit, & poft multos dies eam 
premeredefiderav,erit, oblitus prioris menlure, 
quam intulerat, ex alio acervo fimilitcr fepofico, 
quantum cuique menfiire defuit, fupplet. Eoque I 
faiflo, videtur plus Olei quieta quam recens bacca 
reddere: cum longe plures modios acceperit. 
Attamen, fi id maxime verum efTet- nihilominus 
ex pretio viridis Olei plus mali, qirim ex multi¬ 
tudine contraheretur, quod & Cato dicit. Ec 
fi quidem, quid ponderis, aut men fure Oleo 
accedit, fi portionem velis in Fafhim adiecfbe 
baccx computare,non proventum,fcd detrimeo- 
tumfenr ies. Quapropter dubitare non debemus, 
Oiivam lectam, primo quoque tempore premen¬ 
dam 
