LIBER V 1 l- 
’ c *** ait , b/ tuis fpv<rh'} in quercubus provenire Coc¬ 
cum > quamvis ibi Atiguil. brwcir&Lioit legi velic 
ex Theoph. hoc eft, in ilice.De qua rc plura in Ili¬ 
ce, ubi de Cocco tradetur. Illud obiter notabis,& 
vcluti luperpondij loco : etiam veteremDiofcor. 
ledionem ferri polle , fcd ea lege ac omine , ut, 
licutdicebamus nomine glandifera: arbo¬ 
res omnes comprehendantur , inter quas & Ili¬ 
cem referri nemo negaverit. Interpretes tamen 
quercus nomen retinuerunt. 
nos Hip.in lib.de affed./ 3 *A wcv voce , M «fyvsV ufus 
cit, u bi ad inflammata lia.hab* ?vA\*,id efl, quercus 
folia imponere iubet. quercum Plutarchus in¬ 
ter arbores fylveftrcs fructu belliflimam &c ferti- 
lilhmamait. Eo enim & ferae & alites palcuntur. 
Nempe etiam M.Cato interea, qua ad bonum o- 
1,1 peinuimque agrum fpedant, fylvam glandariam 
annumeravit. Inter mitigatas validi/Iima. Om¬ 
nium vero prima nata dicitur. Vnde Arcadum 
cum hac , cognatio qu-adam, quod omnium pii-* 
r __ mi ex terra homines fuilfe perhibeantur. Socra- 
rc,i tes autem in Deorum contumeliam, qui fua tem- 
peftate colerentur,per quercu n , ut ait Tertul¬ 
lianus, deierabat, hac ratio ne, utipfe arbitratur, 
quod Deum unum, qui Mundum coeliimque re¬ 
geret, efle exiftimaret,qui anteforet,quiiin quer¬ 
cus crearetur & nafccretur. At qui Athenis & in 
Grazciacolerentur,longepoft quercum,& fere a 
fua memoria natos , necd'gnosutproDeo cole¬ 
rentur, quare ob violatas illorum ceremonias ul- 
yi* timo fupplicio a luis condemnatus. 
*’ Hefiodus autem Deos dicebat, iuftis hoc con¬ 
cedere, ut in iliorum quercuum ramis altioribus 
glandes nalcerentur, in medio vero apes habi¬ 
tarent. IdemPlucarchus in vita Martij Coriolani 
* ait coronam quernam fervati civis e fle pmnium, 
quod Iovi, in cuius tutela funt civitates, facrafit 
™ quercus. Quamvis alij ,utPlin.Efculum Iovi fa- 
■ n » eram dixerint. Iovis autem fignum altiffima 
r. quercus erat. Hinc quercum Iaeram ferunt,quod 
vita: caufa, in hac primum arbore , mortalibus 
fuerit,qui primum glandibus vcfcerentur. Ovi¬ 
dius. 
to¬ 
llit. 
*r> 
E t qtt<e deciderant patuit Iovis arbore glandes. 
Huius enim fructu fuos populos primum aluifle 
dicitur, quare Iovis arbor di «ita. Vnde adagium: 
uv rrcwtjyupeuv A/&V (irj.t,a.vov tpaytv. Id eft, multo¬ 
rum feltorum Iovis glandes comedit, quamvis 
per Atcf Gdhtuhv &Caftaneamintelhgant. Dicitur 
autem de fenc multarum rerum ufu do< 5 to& ex¬ 
perto. 
Civica autem dicitur quercus , quoniam anti¬ 
quitus Quern a corona do nabatur ei , qui ciuem 
fervaflet , de qua neminem melius differentem 
audias qusimipfiim Plinium : Glandiferi maxime 
genens honos apud Romanos perpetuus. Hinc 
civica: coronae , milrtum virtutis infigne clariffi- 
mum iampridem vero & clementia: Imperato¬ 
rum, poftquhm civilium bellorum profano [ pro¬ 
fanatio M.profanatione.Vet.] meritum ccepit vi¬ 
deri civem non occidere. Cedunt his Murales 
Vallarefqua aurea:, [ita enim legimus ex Gellio.] 
q-u an quam pretio antecedentes. Cedunt & Ro- 
ltratx , quamvis in duobus maxime ad hoc ivi 
celebres :M. Varrone e piraticis bellis,danteMa- 
<riio Pompeio: itemque M. Agrippa , tribuente 
Cxfare e Siculis,qux &: ipfa piratica fuere. Civica 
Iligna primo fuit, poftea magis placuit ex Efculo, 
Iovi facra.Variatiimque & cum quercu efl, ac da¬ 
ta ubique , qux fuerat, cuftodito tantum honore 
glandis. Addita:leges arda: ,& idc& [corona:] 
fuperbx, qualquc conferre libeat cum illa Grxco- 
Tom. I. 
rum fumma [ ex Oleaftro in Olympicis, ut fu® di- 
dumloco.] qua: fubipfoIovc datur, cuique mu¬ 
ros patria gaudens rumpit: Civem fervare , ho- 
flemoccidere : Vtque eumlocura , in quo fita- 
ffcum, hoftis obtineat eo die : utque fervatus fa¬ 
teatur : alias teftes nil profunt: ut civis fuerit. Au¬ 
xilia, quamvis rege fervato, decus id non dant: 
Neccrefcit honos idem Imperatore confervato, 
quoniam conditores in quocunque cive [ civem 
M.& GH] fummum elfe voluere. Accepta licet Summi 
uti perpetuo. Ludos ineunti fernper aflurgi etiam 
ab Senatu, in more eft. Sedendi iusin proximo 
Senatui. Vacatio munerum omnium ipfi patri- 
que Hc auo paterno, quatuordedm -as accepit mirorum. 
Sicinius Dentatus: [ qui propter fortitudinem A- eam 
chilles Romanus didus. ] fex Capitolinus. Is qui- acce P er,nt ' 
dem <k de duce Servilio. Africanus de patre acci¬ 
pere voluit apud Trebiam. O mores xternos qui 
tanta opera honore folo donaverint, & cum reli¬ 
quas coronas commendarent , falutem civis ia 
pretio elfe noluerint : f clar£ profeffi , ne fer-, 
vari quidem hominem fas efle lucri caufa ] fer- 
vari quidem hominem , nefas efle lucri caufa. 
Hxc.Pli n. 
At Plutarchus ex quercu dari'folitam Civicam 
narrat,quodin expeditionibus glandiferi generis 
hancadinvenire facile fit, vefquodlovi & Iuno- 
m facra,qui urbibusprxfideredicuntur. Corona 
querna , & draconum voluminibus olim Trivia: 
Diana: etvoePitKyCivc , quam eandem 
efle cum Hecate putabant imaginem , coronare 
mos fuit. Sophocles inRhizotomisapud inter¬ 
pretem Apolloni j. 
jjA/s Atrro 7 Tt } Xj irC? lipjv 
T >~r frtvodid; ij&rnf <plyy@hy 
10 J' i c hvuir* Ti hXov iB&at p«; 
Xjynfvcuvf /qd; leioStf 
TAcha/f 
cSuuv amictu m dpa.y.o/iotj. 
Hanc Coronam ut inferis diis,fic etiam Parcis im- 
ponebant.Catullus, 
His corpus tremulum complectens undique Quercus 
Candida purpureis ramis tnduxprat ora. 
Purpureis, iiii dyxatTu. Scalig. P. Decius Mus,tri¬ 
bunus militum in bello Samnitico ea donatus, te- 
ftibus Corn.Nepote ac Plin. fecundo de vilis il- 
luftrib.M. Antonino Philofopho , L. Aurelio 
Vero quoque fratribus oblata. Aurelianus Prin¬ 
ceps bis ea donatus. Probus in bello Sarmatico 
femel,& Valerianus. Cxfar autore Suetonio,^T. 
Thermo,in expugnatione Mitylenarum illa do¬ 
natus. Coriolanus, ut narrat PlutarchA Didato- 
re Civica donatus, propter civem in pradio,quodl 
Latinipoftexadum Tarquinium cum Romanis 
fecere ,fcrvatum. Scipio Africantis, confulem 
patrem apud Ticinum amnem, adverfis aufpiciis 
cum Hannibale prxltantem faucium , intcrceffa 
fuo, fervavit. Q\iamobrem duabus coronis do¬ 
natus , fcilicet ut duplici coron a confpicuus foret, 
quod & patrem & confulem fervaflet. Lege Vah 
Max. Rufus Helvius, miles gregarius, ob ferva- 
tumcivem in bello , quod Tacfarina in Africa, 
contra Romanos geffit,^ Cxfare Civica donatus. 
Ciceroni, propter fervatamcontra L.Catilinx, &C 
exterorum conjurationem vrbem, L. Gellius, vir 
prxclariffimus a Repub. dandam Civicam coro¬ 
nam arbitratus, ut ille dc feipfo teftatur. Habes 
exempla eorum: qui Querna, hoc eft Civica co¬ 
rona redimiti fuere, ob fervatum civem. Sed quid 
vetuftis exemplis inhxremus? Hoc noftro fcculo 
cum dirus ille Mars, & fatalis Orci filia feritas, in 
totam Galliam ac ciyem Gcnevenfem graflata,Iof 
F 4 
