,5« HISTORIAL 
mtlacUndis nucamentis. Vt fufpicio fit,eos 
1 _hirtis 
FLANTARVM: 
.. 1. 
Quercum , qua; nondum protrulerat omnino 
fu a folia , & iam itU nucamenta oftcnttbat, 
fiimpfiffe ofcitanter laus pro Tilia. 
Cordus quidem in fua obf. fyiva fcribit (ibi 
•THUcirii vifamTiliam grandem Veris medio aut pauli, an- 
te Iulos ferentem longos, colore navos , pro- 
T‘- J Nurtingara oppidum in pago. Sed quam is 
Tiliam intelligat, dolemus nos non recordatos 
Jciicicari, quando i pfi adfuimus apud ifluftr. Pa¬ 
latinam viduam Illuftr. Ducis Lud. VVirten- 
bergici. Nemo prxtcr ipfum , quod equidem 
fciamus, Iulorum iftorum in Tilia meminit, nec 
facile forte* animadvertentur in vulgatis Tiliis, 
quas fane plus fatis diverfis anni temporibus 
contemplati fumus. Theoph. tamen , vti di- 
«ftum etiam Cachryn Tilix tribuit. 
Confiderationc digna deferiptio Cxfalp. Ti¬ 
lia [inquit] arbor in Alpibus tantum prove¬ 
nit , Alno fimilis , frudus minor quam Alni, 
ftriatus , femina inter fquamas continens de- 
preffa,materia alba aut flavefeens. Edi autem 
hic videatur Cxfalp. hanc noftrara Tiliam intel- 
Iigere : tamen ncc in Alpibus tantum prove¬ 
nire, dicimus, nec Alno valde ftmilem , quam¬ 
cunque tandem intelligat. In materie quoque 
nullam flavedinem hactenus obfervavimus. 
.. , • Cxtcrum Tiliam hanc, de qua hk agimus ple- 
rique fccimnam ftatuunt , ut Fuchf. Dod. Pen. 
StMicif. Lob.Cxfalp. Hift. Lugd.Sc Schuvenckf. quibus 
uixat. non gravate fuicribimus. Non placet vero eam a 
Schuvenckfcldio Tiliam fativam five facundam 
dici, curri 'ncerta fint ca epitheta : quia altera 
folio minore, dc qua poftea , multis in locis eft 
fativi, & paffimfcccunda quoque. Prxtereafce- 
minahxc noftra , etiam fponte in montibus pro- 
t rarus venit, &vifcum fert- Proinde nec a Trago qui- 
noe S dem rede (impliciter fativa uida. Quid nobis vi¬ 
deatur de Tilia mare Dod. Pen* & Lob. dicetur 
poftea cap. de Fago fepium five Oftrya. Quar.- 
quamCxfalpinus difficile putet coniechri poffe, 
«(urnam fit Mas , cum folia non deferibantur : 
fufpicetiirque intelligi polle Lignum putidum 
vulgo di dum, de quo nos 1 .5. de Spina Burgi, 
r . • ubi hanc Cxfalp. opinionem reiecimus. Idem 
nlrefrob. paullo ante fctipferat, fufpicionem eile,nePlin. 
cum Vlmi genere comprehendat carpinum u- 
tramque , aut Alnum , Tiliamque qua/i > '•" 
Ttelea. didam. 
Apud Amatum Lugduni excuftim , ico-.' 'i ii:.r. 
incuriatypographicamalepofitapio Offi>mare. 
, Fallitur Car. Stephan. dicendo r^iuir^ u i::~ 
enrir. te * terdum Philycam appellari. Differt cmni > - 
lica a Phylira quicquiddicat Stcphanus. 
Numina Tilia, : Hefer. ut placet Eli* in 110- 
'jjnguar. mencl. Afcherach : Gcnn. &tnbcn/ocILtnbeiv 
baum/ a ligni mollitie, uti volunt. At Gorap in 
Indofcyth. Tiliam gemina rauone £mbe dici 
Etjmor,. f cri b ic : & quia pulchra fit, & quia fafcir &fupi- 
ctili exca fiant. Belg. JSLinbc/ &tnbenhoom. Gall. 
T ilIet,Tcil, TiUeu , Tilia : It. Tiglta ,T ilia: Hifp. 
Teia. Angi. j£mfctrec. Boh. Hung. fiac f«. 
phi! r* Cortex eius quoque Philyra dicitur ic Tilia. Seu 
cortex? & aliarum arborum cortices interiores co nomi- 
rhilyr* ho- ne donantur. SicPlin. 1 . 14- de Vlmo : Cor- 
mortynti.t. ticis utique inquit, interior Tilia lepras (edat. Et 
paullo pbft : Idem ptxftant cc Tilix corticis &c: 
Ec hoc ipfum etiam lib. itf. his verbis idem Plin. 
declarat: inter corticem & lignum tenues tunicas 
multiplicimcmbrana,e quibus vincula Tilix vo¬ 
cantur , tenuiffimx earum Philyrx Coronarum 
leranifcisce[ebres, antiquiorumque honore. 
Philyram Theoph. ibidem ndei fa. bic, ub; C?- Loc V* Q 
rafus. In locis fervida difficillime prodit. 
Plinio autorc, montes & valles diligit id'a: - " :11 
aquofis gaudet montibus. t^ingue lxtumque * >- 
lum deiiderac» in ftcrcorato optime proh - ■ :n 
arido ac faxofo xgre adolefcit. 1 lU-t n Aha, mqiw? 
Theoph. difficulterrecipit; & in hac alenda . ni¬ 
tores hortorum vehementer laborant. In toto 
Germaniae tractu , in vrblum& moenium areis in. 
delitiis habent, ob opacitatem quam vel per (e ,in. 
vel attemas difpofita,deambulantibus rccubanti- 
bufque tempore xftivo prxbet. Et fane vix vi¬ 
deas aliam arborem in Germar.i2, aut torte in to¬ 
ta etiam Europa, qux cum Tilia opere topiario,& 
amplat ac patula illa vaftitate certet. 
In primis nobilis Balilea inter aha nobihUi- 
ma naturx dona, qux habet, & huius ftipatu 
ac ornatu triumphat, ubi plureis areas ac lyl- 
vas hac Unica arbore confitas videas, pixci- 
puum illius anaoeniffimx urbis decus , quod 
totus feri Iunius cum Maij parte media inge¬ 
minat filaviflimo florum per totam urbem 
afflatu-, non fine incolarum ac tranfeuntium 
filubritatis mvamento. Sed prx exteris la- 
1 ra 6 c topiaria amoenitate confpicua , qux iux- 
ta fumraum templum in regio illo viridiario ad 
Rheni alluentis ripam , vafto illo propugnacu¬ 
lo ceu humetis Coloffeis elato , ex quo Rhe¬ 
ni tra&usutramque urbem alluentis & circum- 
iacentis provincix prxclarus & cuivis proiru- 
fcuuspatet profpciStus: vulgbb*e pbalt3 vocant, 
quafi Palatinam dicas. Item extra urbem pal- 
fim prxeipue etiam in amceniffiino illo klope- 
tariorum campo. 
Tiguri quoque Helvetiorum, ut ipfi vidimus, tUhy» 
5c in feripta retulit Gefnerus , magnx proce- 
rxque collem Palatinum, quem vulgo Aulam 
(ben =^of ) nominant, quiim plurtmx deco¬ 
rant , pulcherrimo Tiliceto : & extra uroeit* 
pafllm m foflis circa mcenia , egregix fpeftitn- 
tur, ut paffim fub cis fedffiain umbra non de- 
fine fenibus & alus animi gratia obambulanti¬ 
bus. Harum maxima truncum habet mfeitus 
ea craflitie , ut fi viri duo mediocres ainp.e- 
ftantur , dodrantes quinque adhuc ffipeiUnt. 
Sed ptxcipue fpeftabiles funt dux illx ku us 
; ,., neu5 ar;v)ie: ,qux infc» urbem ftatimad L;~ 
<j»;irn vifitntur , media inter cas domo , cui 
p ;., \ cx wtvinque '.unguntur , in qua conve- 
n:unt,qui fc!©petis exercentur, ita digeftx,ut 
menfis a!>ouot in utraque collocatis , mav; r 
nms convivarum numerus, tanquam m com.v 
culis tricliniis capiatur, infra,fspri circum, 
q tique brachiis., & frondibus Tiliarum ambien¬ 
tibus, &c. Similes aut etiam elegantiores Sca- 
phufix Heluet. ad Rhenum vifeincur. lafignis 
quoque vifitur Moguntij in S. Albani ctrno- 
bio zc. craffis columnis lapideis fufFulta, qux 
nihilominus quotannis exfemditur, tcfte^Lo- 
nicero. Eft & in Silefix ccemetcriis, artis hor- • * 
cis & fylvis notiflima, ut notat Schuvenckf. 
quanquam Dod. ferihat rarbin fylvis nafci.Cal- 
coolarius annotat Tiliam provenire in Baldo. 
Confiderandum an fit ca ampl:(Timo folio , quam 
pollca deferibemus. Copiose etiam provenit 
in Effexia Anglix , in nemore, duobus milia¬ 
ribus Cloceftria , teftc Tumere. In Italia pio- . 
venit afperis tantum montibus, ir.quit Mattb. 
quibus maxime gaudet. ? c»U*. 
Omnes quidem lic formandx aroores, uc 
trunco cubicos qmtuor excedant, ut quicquid 
ab ea altitudine fupercit, totum in tabulata fi- 
