t>8 
historiae plantarvm. 
fplendcntia, Tilix femini vulgatis, foliis triplo 
quadruplo maiora : in qua liailcnus nec no¬ 
tem ncc fructum videre licuit. Quam tamen ab 
annis feptendecim nuncoblervavijcuminmon- 
tc noftro Muteto (quo ftudiofos lingulis annis 
deducere fblemus) ob plantarum copiam , vere 
Apollineo , plutes fintarbores. Tilia femina 
non c 11 , ncc etiam Tilia fylv.Tragi, cui folia luul- 
rftTili* cb minora. Forte TiliamasTheoph.5. hift.cap.il. 
Tht- quam Herilem & nullo flore elTefcribit. 
•fh. Cxtetiim Tilii arquivocationes non pauci. 
yE.quivoca Diftzfuntfpeciestres , & forte etiam adiungen- 
rihx ‘ da quarta illa Techfiana. Eli & Tilia IuliferaCor- 
Strbus tar- di itidem didla. DuChoul autor, Sorbum cormi- 
nalem dici il nonnullis Tiliam fmminam, de qua 
Tugus (e. fuoloco. Dicitur & Tilia de Fago fepium. Qui- 
t'“" dam ScVlmum pro Tilia exhibent, cuius & inte¬ 
xe 7 m,.r riorestumcx dicuntur Tilia;. Item Aceris genus 
maius (de quo poflea) kCorn.TiIia putatur ,mi- 
ThMy.t. nusbene. Phillyrea Diofc. i multis confundi- 
tur cum Philyra Theoph. De illa lib.5. C.efalp. 
lignum Lignum putidum exiftimatellc Plulyram marem, 
q«ainopinionem refutavimus l.,.c. de fpinaBur- 
V a 
LtguftrUTn. 
acaui»T“"“- -- 1 --L- 
gi. Qiiidamfibi perfuadent Liguftrum elfeTi- 
liam dc Phillyrcam Diofc. non diftinguentesPhi 
. , nl J - .... .n «\lnr Cm M n TX 
rkilj: 
SaUx. 
V alis. 
ror. 
Tilie vires 
& ufus. 
- Efilepft*. 
lyram ^ Phi^ica: dcquare fupra plus facis. Dc 
Liguflro a diumlib.5. QuidamPhilicamTheoph. 
confundunt cum Tilia > Philyra& Phillyrea. Et 
Hermo), redarguit meritb Vallam, quod Iteam, 
qux falix eft,interpretatus fit Tiliam. 
Tiliam calidiffimam ede fupra ex Theoph. di- 
&um: additarationecuritafentiat, nempe qubd 
tindluram ferri fecantis emolliat. Afl: nobis fane 
atque expertis aliter videtur. Nam & Cerdones 
qui tabulas ex ea expetunt oppoiitum experiun- 
tur,in coriis fncidcndis : nam ob mollitiem fuam 
cedit ferro , ideo non retundit, quia non fecatur. 
Nec ea qualitas cultri aciem corrumpens hadlc- 
nus b. noflris obfervata. Sed apertioribus ratio¬ 
nibus, nefeimus an item experimentis , ftipatus 
incedit Fuchfi Cum fic infit : Calidam efle Ti¬ 
liam , vel ex eo liquet, quod frigidis cerebri ma¬ 
lis , Epileplix, & id genus aliis mirifice conferar. 
Amaritudo etiam cum glutinofitate quadam in ea 
reliquis qualitatibus privalere videtur , fi hanc 
degufles. Quare abftergendi plane facultatem, 
cum modica adftridloria > perinde atque Vlmus 
( cuius facultates illi Plin. tribuit) habere eviden- 
tiffimumeft. Si quifpiam viresquxa reccntiori- 
bus Tilix tribuuntur, probe expendat, nihil ah 
iis qux ex Plin. & Gal. fententia dc Vlmo dicun- 
'MmuU tur Afferrecomperiet.Nam miculas faciei abiler- 
f* c,e,m gere feribunt Tiliam , fi illa eius fucco lavetur. 
ComttialU Mederi etiam morbo Comitiali bibitum eius li¬ 
mer^. quorem flillatitium , oculis claritatem induce¬ 
re , calculum fanare, tumores difeutere. Qiiid 
multa ? omnes facultates Vlmi obtinet Tilia, i- 
dcoque vulneribus etiam recentibus fuccurrit, 
& alia qux a Diofc. & Galeno in Vlmi hifloria 
commemorantur, potefl. Hxc Fuchfi Nobis 
confideratione Sc inquifitione dignum videtur, 
annon feribat Tiliam amaram cx imaginatione. 
Is alioqui ,eumqcie fequuti Matth. Dod. & Cur¬ 
tius Vlmi vires tribuunt Tilia:, decepti verbis 
Plin. qui ,uti dicebamus , interiorem corticem 
Tilias vocat. Fuchf. prxtcrea fic Dod. non ob- 
fervarunt Plinium tribuere Tilix, quod attri¬ 
buitur Phillyrex, longe diverfx plantx, ut rc- 
dte etiam monuere Cornar.fi>: Matth. Lonicerus 
vero , licet agnoverit Phillyream diverfam a 
Philyra : nihilominus tamen vires Phillyrex 
obliviose tribuit Tiliae. Quas vires Plin. Tilix 
Calculus. 
Tumores. 
Vulnera. 
TucbJ. 
Muteth. 
Dodon. Ct* 
C urtij er¬ 
ror. 
Lomceri 
iApJut. 
tribuit , omittimus , ob didam modo cau- 
fam. Competunt enim Phillyrex, non Tilix, 
qux Philyrx. 
Cortex fic folia Tilix , inquit Dod. calore tem¬ 
perata funt , nonnihil ficcantia fic aUftringcn- 
tia,temperamento pene fimilia Vlmo. j.iL- 
cortex commanfus, ac inde illitus, vulneribus 
recentibus agglutinandis efficax cft. Folia ve¬ 
ro trita Sc aqua confperfa, pedum tumores di- 
fcutiunt. Humor e medulla caflratx arboris 
defluens , capiti illitus , capillos reddit , dc- 
fluentefque continet, tefteMatth. 
Baccx feu frudlus Tilix tempore oportuno 
collcctx ,fic in pulverem redadtx, in Dylenteria, 
aliifq-alvi profluviis fummoperfi laudantur, nam 
& ea ratione in expeditione quadam multos 
milites confervatos Camer. prodidit. Exdem 
cum aceto tritx. in nares datx potefiter Hx- 
morrhagiam fi fiunt. Baccx aliquot(imparem nu¬ 
merum fuperflitiose prxeipiunt, quod necCa- 
mcr. magni facit, nec ab ullo dodtofic facien¬ 
te probatur) deglutitx , valide fangttinis e na¬ 
ribus profluvium compefcunt , ut in primaria 
quadam perfona experientia comprobatum. Ex 
recentibus Tilix foliis eXpreffus fuccus, cufn 
vino miflus &£ calidus artubus infridtus , fpa- 
fmo flatulento bene facit. Quidam eadem trita 
aqua confperfa, atque cmplaftri modo im- 
pofita , fingulare contra eundem fpafmum in 
gravidis remedium ia&ant. 
Tiliarum e floribus (quorum perquam fuavis 
odor, & cum vitium floris odore flmilis fuavi- 
tas) aqua deftillacur in frequenti ufu tiim apud 
Germanas qu^m Gallas mulierculas. Exi (li¬ 
matur autem a doi^is modice calida, ficca fic 
emplaflica. Pota utilis ad Epilcpfiam , corciG 
tremorem, uteri dolores , calculum renum & 
fanguinem in corpore , ob cafum aut lfilum a- 
liquem, concretum , ad quod remedium aliqiu 
etiam tritos Tilix carbones admifeent. Dofis 
efl unica uncia aut fefqui. Oculorum dolores 
mitigat, & locos !gne aut quavis materia fer¬ 
vente aduflos fanat, idque cfticacilis, fi inte¬ 
rior cortex albus Tilix in hac aqua maceratur, 
aut eius loco Cydoni j grana, aut Pfyllium , & 
nata inde mucilagine loci illinantur. Aliqui li¬ 
quore vi ignis extrafilo cx fanguinc Melis feu 
Taxi adverfus peflem utuntur, tradente Evo- 
nymo. Quidam inquit Tragus, aquam Tilix 
florum deflillatam , adverfus ventris tormina 
exhibent , 8e non fine ratione: nam mteflinis 
^ Dyfenteria erofis illa convenit. Alij adver¬ 
fus morbum Comitialem ufurpant. Tilia ufla, 
aceto carbonibus reflinfitis , cum oculis can¬ 
crorum tritis fumpta, concretos fanguinis gru¬ 
mos exigit, his qui ex alto delapft fuere , ita 
ut fanguinem exfereent. Tunicx feu lib.tt me¬ 
di j, qui cortici & ligno intercedit , aqua ma¬ 
cerati , lentus vifcofufque humor ambuflis fin- 
gulari remedio prodefl, quod experientia mul¬ 
tos docuit: Scimus etiam aqua florum Tilia¬ 
rum plerafque mulierculas uti ad faciei fucum. 
Ex carbonibus Tilix , qui pulveri bombarda- 
riiin parando abhibentur , prxfentifliraa mors 
multis creatur, ita ut Tilia &: falubna prxbc- 
rc & necom afferre poflit. Suntque qui exi- 
ftiment Tilix carbones pulverem pyrium ve¬ 
neni fufpicionc liberare, argumento, qubd 11- 
dem lapfis ex alto , ex liquore aliquo utiliter 
propinari foleanc. Cxterum mirari fubic, cur 
Theophrafl. Tilix feu Philyrx frudum ^ nui* 
lo, mandi polle feribat, [ i 
P Ln.Wl 
VulnerA. 
Tumor f 
Dyfenti' 
rus- 
silSft f 
fiu^SA. 
Hiemor 
rftitgtA 
rtum. 
Ex feri, 
turn. 
Htjutt 
rum. 
Eptlef 
C orat 
TtHut- 
cosuri 
Ossei, 
dtlo 1 - 
rejlir 
aes 1 
