7 "Jieophr. 
Error mul¬ 
torum. 
Cipi duo 
genera. 
Tltrt. 
Ciflftt mas 
gjr 'flamma. 
TOtofc- 
Ctjtharos 
»Ct{U- 
ros. 
HISTORIA 
VNIVERSALIS 
PLANTARV M 
LIBER XIII. 
FRVT1CES ET SVFFRVTICES FLORE 
ROSEO HISCVVE AFFINES. 
P ROX 1M V M nunc locum dabimus iis fruticibus ac flufft uti cibus, quos rofleo quodam flore , v eluti ornamento pr.t> 
tipuo natura donavit: contentioni fortefit locus ,_ fifeparemus > qu&flmilitudinibus & amicius, dia quafitejfera ait 
eademJunt unita. 
DE CIST O 
VETERVM 
C a p. h 
SENTENTIA 
V n t , authore Theophra- 
fto , eorum [quibus aculeus de- 
'■ e fi^\ genera complura, funi- 
mifque differendis difcreta, 
ut yjexd [ Ga-va , yjsrod Hedera 
vertit , ut in Theophr. legitur, 
quem Plinius , Ruelliut & olim 
etiam Cluflus fequutus cfi , frd 
male : legendum enim jt/sstf, O 
fli , ut pofl etiam Clnfl] cujus duo genera traduntur, 
mas & femina. Quoniam altera ma jus,durius, pin- 
giufque folium [v^x cpvfaoy in quibusdam Tbeopbr. c.~ 
d tubus >A.'/ertV/nfe<mvrlhabeat,floremque ad purpu¬ 
ram indi natum: ambabus tamen flores Rofis [i» Al.. 
dano c.dice male omittitur voxil/ete] lylveftribus pro¬ 
ximi , verum minores de fine odore. 
Plinius non animadvertens diftindtionem inter 
xt&ov de Y.isev , Theophr inemendacam ledtionem fe- 
quitur,itafcribens: Hedera: [ legendum Cifti]duo ge- 
r era prima,mas de femina : major traditur mas,cor- 
pore A folio duriore etiam ac pinguiore 8e flore ad 
purpuram accedente. Vtriufque autem flos fimi lis 
Rofefylvcftri, ni fi quod careat odore. Vtuntur [ad 
coronas] & Hedera: [leg.Cifli] flore purpureo.Eft de in 
alio genere,earum lylveftribus Rofis fimilis.Etin iis 
quoque color cantilm delectat, odor autem abeft. 
Gr^ci vicino vocabulo Cifthon appellant fruticem 
majoremTbymo ,folii3 Ocimi. Duo ejus genera. 
Flos mafculo rolaccus.femin^ albus.Plinium autem 
de Diofcoridis Cifto dicere, ambiguum non eft , te- 
fte Cornario, etiamfi ex toto non omnia i m refpon- 
deant,& hocfiincloco Hedera: nomen [cijfon] Cifto 
vicinumdicit.Theophrafti porro Grxcum exemplar 
multis hinc feculis mendofumfefle teftaturClulms 
de ali j. Y.toi J igitur pro x/oj-or/, locis citatis apud Pli¬ 
nium legendum effe conftat. Ciftus [x/sTs-] quem ali¬ 
qui Ciftharon aut Ciflaron [x.ku.£?vn•/ibfscfy] vocant, 
frutex eft iuxta Diolcoridem in petrolis locis na- 
ijens,multis ramis prxditus,foliofus,non altgSjfolia 
T©m. II. 
habens rotunda , acerba,hirfuta: flores vellit Mali 
punica: [poZ^I fedin femina albi. 
Aft quid Pliniiis redtius, quam Diofcorides,ma- m er xntUjn 
rem dcfcrip ferit, rofeum florem habere dicens , ffcs 
ipfe,inqui tMarantha,oftenciit: nam five hanc floris J cor, i /M - 
(imilitudinem ad colorem referat Diolcoridcs, five 
ad figuram (quamvis ad figuram potilis referre vi¬ 
deatur ,quod oftendit ex hoc, quod dcfeminafiib- 
dit, ci florem albcfccrc) mimis apta comparatio eft. 
Etenim Punicorum floribus phceniccus color in- 
eft, quem vix in alio reperias, fi Theophrafto credis 
mus ,lib.i.c 21 . quanquamhocdc arboribusfolis in- 
telligerc volui ffe credendum Iit. Eft de alterum, per¬ 
git Diolcoridcs, Cifti genus, quod ab aliquibus Le¬ 
don appellatur. Ex his itaquexonftatCifti duo pri- ciflitri» 
vna genera facere Veteres,Marem 5efeminam:Dio- gem r* 
fcoridetn vero tertium addcre/Ledon didhim. Ve- D ‘*fc- 
rum de hoc de alio nos plura trademus , led potiffi- 
miim de iis, quorum icones exhibemus. 
Frutex auCKiara.&i}’ Grrtcisdidhis , Lati- a t )WM 
nis ut Scribon.Largo , quoque Cillus appellatur, de ltng**r. 
Rofafilvatica, {eu canina. Arab. Kaniet, Altbeu. five 
Lhaie althis, inquit Matth. Germ. tfifennSfihn. Gall. 
Rofe canine. Ital. Cifto. Caft.dc Cat. £//c/m. Portug.C«-- 
guacos.Cergacos. Angi.Xftfiits/ffijtbufcbe/cbcr/fftfl 
facjc/tDitjJfftgc. 
Ciftus,inquit Diofcorides, vim habet adftringen- vires & 
tem,unde flores triti in vino auftero, bis in die poti, u fr" 
dyfenteriis commodant:ipfi verti per fe illiti,nomas x 0 ™** rt * 
dcpafcentes cohibent. Cum cerato verti,ambufta de Ambufr*. 
vetera ulcera fanant. vlcer*. 
Harc paulo aliter ita Plinius. Cifti genera ambo 
profuntdyfentericis Sdolutiombus ventris,in vino 
auftero ternis digitis flore capto , de fimilicer bis die ew/7 *‘ 
poto. Vlceribus veteribus de ambuftis cum cera: de 
net fe oris ulceribus. 
Cifthus aut Cifthanus, autore Galeno frutex eft 
guftuadftringens ,omnibufque particulatim operi¬ 
bus. Attamen folia de parva germina trica adeti de- 
