H 1 S T O R I AE PLANTARVM 
ficcant,adftringiintque,ut [ 7 touuA-m] ulcera glutina¬ 
re valeant. At flores magis fiint efficaces, adeb , ut 
imbecilli• cum vino poti dyfenterias, ventris imbecillitates, 
fluxuique achumiditates fanent. Cataplafiiiatis ritu 
illita ulcerum putredinoia juvan t. Eft enim facultas 
eorum noninftrenuedeficcans,fereque iecundi ex- 
cefsils temperatis abioluti. Adeo vero frutex hic 
frigidus eft,ut tepidi caloris fit particeps. 
tates. 
Humidita 
T emper* 
mentum. 
Gentratrta 
J umm.t. 
CIS T VS MAS, MAIOR, FOLIO 
rotundiore. Cap. II. 
I N Ciili tra<5latione Dioicoridis veftigiis infiilen- 
dum,tria fumma genera conftituenda,deinde fin- 
M as cur 
ditias. 
guia in eas ipecies , quas tum nos, tum ali j obferva- 
runtjdividenda^nitiumkmarefadhiris. Marem ve- 
rb cum Clufio appellamus, qui flore quidem ut reli¬ 
qua Cilli genera iylveftrem Rolam aemulatur, fed 
colorem rubrum, nunc faturatiorem, nunc dilutio- 
Maris jj>e- rem habet : cu jus quinque ipecies foliorum forma, 
c " aut colore inter ic differentes numerantur. 
Apud clari ffi vi¬ 
rum igitur, Vlyllem 
AldroandumBono- 
nix primo vidimus 
Ci itu m mare, Mo n- 
fpeflulano multo 
maiorem, foliis ru- 
goiis , rotundiori¬ 
bus & nigrioribus, 
non tamen exadlc 
rotundis , ut olim 
pingebat Matthio- 
lus. Ramum obfer- 
vavi inter plantas. 
Domini Theodori 
Zvvingcri,qui dela¬ 
tus dicebatur ex A- 
puleia , cujus folia 
erant minus nigra, 
& pluribus pilis al¬ 
bis, longioribuiquc 
abundabant. 
Defer.cluf. Clufius fiedefcribit: Humana altitudine plcrum- 
R Amuli, que attolliturjUt reliqui Ciili,fruticofus :ramulis ali- 
quantulum incanis: folia reliquis majora & quali 
orbiculata , hiriuta nonnihil & rugoia : flos reliquis 
forma fimilis paulb major & colore laturarius ru- 
CApituU. bente:capitulahirfuta,dura,pentagona,dicendis 
Semen. majora , in quibus femen rufum, majus, quam alio¬ 
rum continetur. 
AnAngutl. An Anguill Ciftus mas , Rofa marina & Rofole 
r«ja mari- in Lanzana quam ait Hypociftidem & Ladanum 
ferre? An Cordo in iylv. Obfi Ciftus frutex ex fo¬ 
lio oblongo & tamen fiibrotundo Sal vi^ aliquo mo¬ 
do fi m;li,majori,hiriuto cavoque,feminein pericar- 
piis mi nuto,Papa veri limili? 
Matthiolusolim Ciftummarem pinxit folio ad¬ 
modum rotundo, & floribus integris,Campanulam 
exprimentibus ( quum tamen Rofarum inilarfolia 
feparata habeat ) qualem plantam nunquam vidi¬ 
mus, eam igituriconem in poftr.commen.meritc!),ut 
fallam rejecit, in com. Lat.&Ital.cummag.fig. &in 
hiit.Germ.aliam reponens meliorem. 
Turnerus malam Matthioli figuram habet nomi¬ 
ne Cilli maris,quemdicit fe vidilTe in Italia. 
Dodonxi Ciftum exiftimaflem lib.de flor.cap. 19 . 
nili alio videretur reduci fimilis figura k Clufio : u- 
nicam enim Cilli figuram ponit, reliifta priore, qux 
Ciili ferminx erat,ut arbitror. 
Lacunx dicitur Ciftus Mas Matthioli. Ciftus ma- 
fculus Lonic. Cluf Hiip. Hifl. Cillus qukrtus 
Apuleenfts 
J oh A. 
Ttos. 
Jrf-Atth, no- 
tAtur. 
Tum. la¬ 
ti"*- 
Sjnfn. 
mas fine figUra.Lob.ObfCiftus mas quartus Clufi j. 
Hift.Lugd. prxter meliorem figuram Cillimaris 
Matthioli,habet etiam duas priores falfis fub his ti- Hifl Lugd. 
tulis: Cillus mas folio rotundiore Matthioli , &: Ci- notatur. 
ilus cum Hipociftide Matthioli. Ponit prxterea 
delcriprionem ex Clufio Cilli quarti. 
Camer.in Matth.Hift.germ.ponit figuram cui in- cijhafe- 
icriptio,Ciftus foemina cum Hypociftidc. Eandem mma,Canti 
etiam ponit in ejufdem Epit.lub hoc titulo Hypoci- Hjt«aft»- 
Ilis. Videtur autem mihi facta eius icon ad ramum 
quendam a me Bononix coUe&um anno 1563 . Sc 
Gefnero milfum. Erat tamen fine Hypociftide,& fi¬ 
ne floribus. Gefnerus autem ad meam plantam 
quam adhuc habeo ,annotarat, clfe Ladanum foliis 
rotundis, Hypocillidem Matthioli. 
C. Bauh.apud Matth. exhibet pro Ciilo mare , fi- c .sa»b 
guram malam.Eft enim eadem cum priore falfa Hili. 
Lugdunenfis. Faliam autem eam elle ipiemet fate¬ 
tur , ita enim fcribit: Matthiolus in luis editionibus 
diverlas proponit iconesiinter magnas enim figuras 
habet Ciftum , cuius folia ex rotunditate oblonga 
iuntiinter minores vero eam proponit foliis rotun¬ 
dis ,proculdubio imitari volens Dioicoridis deferi- 
ptionem, qui talia in Cillo requirit folia. Cum vero 
talibus foliis marem hadtenus non viderimus, ied 
oblongis , adpoiuimus figuram talem fub Hypoci- 
ftide. Ait prxterea C-Bauh.m animadv.in HilLLug. 
Hiftorix Ciftum marem Matthioli, & Ciftum ma¬ 
rem primum Clufi j:efle duas figuras unius Cilli.Sed 
& hoc imaginarium. Sunt enim diuerfiirum planta¬ 
rum figurx,ut notum eft utramque noicentibus.Eft 
Ciftus masi- Clufi j, Ciftus mas Monipelicnfis, fo¬ 
lio oblongo albido.Sed curhocloco tam ficcopede 
tranfit impudenriifimum illud Matthfoli figmen¬ 
tum,Ciftum marem folio rotundiore cumCampan^ 
effigie floribus , ex mera deferiptione excogitatis 
( ninil enim tale unquam vifum in natura ) quem 
bis depingit, non fine fceda, ambitionisque plena 
impoftura. C.Bauh.pin.Ciftus mas i.fi ve folio ro¬ 
tundo hirfutiflimo. 
Clufij Ciftus quartus mas invenitur in regno Va- Locus. 
lentino & Aragonurmin Italiaetiam frequens eft. 
CISTVS MAS II. FOLIO 
longiore. 
E Adcm altitudi- De f c _ 
ne, qua primus 
Clufij [ Cijttts mas 
Monjp. folio obl-ngo 9 
Albido] affiirgit,in¬ 
terdum etiam ma¬ 
jore , non minus 
fruticoib ftipite , 
neque minore ra¬ 
morum frequentia: 
minOs tamen can¬ 
dicat. Folia prxter- 
ca eodem ordine 
difpofita, molliora, 
longiora,anguilio- 
ra, & magis acumi¬ 
nata funt: Flos iu- 
periori fimilis, in¬ 
carnatus : capitulis 
eriam& femine pa¬ 
rum differt. Du- 
binm non eft, quin 
ypociftis fubhoegenere crefcat, nullam tamen 
iervavit Clufius , qui Ciftum marem fecundum 
Lob.Obi. & Ic. & Ger. Ciftus mas anguftifolia. 
Tab.Icon.&Hift. Ciftus masanguili folius fiftcn? m y 
r^fjlein 
