» 
liber 
Rolam deperdit.i rubedine non plus elfe Rolam, 
quiim homo mortuus. Hoc dictum valde eft ambi¬ 
guum : neque cx rubore fpeciem habet rola :alio- 
quin alba rola , rodi non elfet: colore etiam deper¬ 
dito,lervari odorem adhuc vifum e ii & adftringendi 
viin.Sed rclpondetur Manardo Mefuem non habe¬ 
re rationem coloris quatenus ruber, fed quatenus, 
'MttnariiiH uc Sylv.dicit, Rubor lignum infeparabile cit forma: 
natatur & manentis in rola. Addit Manardus in dodtnna Mc - 
Mtfutt de- fucs(quoddixerit, peralbas non fieri foludonem 
fcndmtr. aliquam) apertum errorem deprehendi: albas enim 
de Seni vocatas, & vulgo Damafccnas, cum albifir- 
raicftnt exteras in purgando excellere. Ei autem rc- 
, fpondet Mattiiiolus, ut infra apparebit. De fucci 
ptxterea temperamento adverliis eundem hxc feri- 
gulut, eon. bit. In arabica Icientia unum pro exteris maximum, 
tm Me. graviterque vitandum inveni. Mefues namque,cui 
Juan. univerla Medicorum caterva Evangeliftx nomen 
imponit.rofarum fuccum calidum elfelcribit, quod 
itaanimisquorundam infidet,ac fi unararaquein 
arte fit veritas. Atque frigidum potius elfe ex Grx- 
corum voluminibus excepi, quod quidem ratione, 
‘tuttoi at q“e complurium Medicorum auaorititibus ita 
" ' comprobo. Fiunt ex Rofis Oleum .quod virtutem 
habet refrigerandi ac medendi calidis morbis: Vm 
guentum, quod inflammationes placat : Srrupus, 
qui calorem febrium arcet : Saccharum rolaceum, 
quod ftomachum & cor calidum firmat: Aqua, qux 
per fublimatorium extrahitur, mirum in modum 
frigefacic, Scinflammationes repellit iDiverfa anti¬ 
dota, quibus rofx funt bafis&fundamentumto- 
tius compofitijvclut Diarhodon , utrumque Aro- 
M editu ™ Dall,, ’ Rol " ltl novella, & Paltilli.qux etiam Ro- 
Jent“\ farum vendicant nomen : aut quia majorem 
r tjitft/la, partem conftituunt compolm, aut quia ipfis vigo- 
ftgtdu^t- rantur, vel ad temperamentum & correaionem 
detnur. commi Icentur. Velut Mefues pro rcflificatione 
Scamonij fucco Rofarum utitur, iu quamplurimis 
locis. Qiiodfaaitavit Aviccnnalib.j.quofyrupum 
rolaceum laxativum ex Scamonio &: fucco rofa- 
rum, cura laccharo condidit. Ethxc omnia medica¬ 
menta, qux cx rofis fiunt (fi attente profpicias) tam 
apud Grxcos, quam Arabes ad nihil aliud videntur 
rodelfe, quam ad inflammationes & calidos mor¬ 
os expellendos. De aliis rolaepartibus, quasPli- 
niusdividit, non memini me legifle illas ad aliud 
prodeife,quam adrelrigerandum,comprimendiun- 
que. Et nullam carum partem calefacere adhuc in 
*• monumentis Medicorum invenio. Porro,quod 
Rofirum luccus gradum calidi tatis attingat,necgu- 
ftus,nec experimentum hoc mihi demonftrant, nec 
ratio hoc convincit: maxime cumrofaiplafut vel 
M«ft er q- Mefues teftatur, infrigidet in primo ordine, & om- 
“'1'™ nes ejus partes hunc ordinem fervent. Succus ve- 
Zlum r Q V li P er expreffionem fubducitur, manifeftifli- 
ftgtdtsm. virtute frigiaa pollere videtur:cum partes aquee 
iinc , qux per exprcfllonem fubtrahuntur, ex un¬ 
guibus £c foliis iplius Rofe.Quoniam Ariftotcle tc- 
flc, Omne quod divitur firnile eA illi a quo deriva- 
tui. Et licet in parte fuperiorc Rofx inhsrcat ali¬ 
qua cahditas,adeo tamen exigua efi,ut in extradtio- 
j'c fucci ferine tota evanefeat: & fi qux permaneat, 
ob rnagnam aquofitatem deperdatur. Vnde fi rofi 
iitin primo ordine infrigidantium, hacratione fiic- 
cus reinanctin fecundo,quoniam illx partes calide, 
qux erant in rola,deperditxfuerunt in fucciexprcf 
f.onc, quod e>: gufiu, naturx medicinarum judice 
cognolccs : ii enim vel pauxillum ex eo biberis, fa- 
5. porem acerbum atque aufterum in eo fenties, qui 
Zx<jdorc conftriaivaan virtutem manifelte demonfirat.Non 
c ft eandem quod per odorem dijudices calidam 
temperaturam rofam habere: nam ut Gal. affirmat, 
Bivundu. cx odore fen fi bilium temperatura non cocnofci- 
Tom.II. 
XIV- V 
tuiyatex gufiu.Qubd fi cavillator argtiat,quod par¬ 
tes rubea: fuperiores Rofx , funt cx, qux calorem 
miniftrantipfi fucco, hoc potilis elfet attribucn- 
dum infiifioni rofarum , ih quam permeant partes 
illx fubtiics rubcx,qux dant ei amaritudinem & ru¬ 
borem. Quapropter potius dijudicarem infufio- 
nem habere vim folutivam,quam fuccum. Mefues 
autem non ad aliudinfufionem laccharo confectam 
comprobat, quam ad morbos calidos/ebrium adir- 
ftiones,pc&orifquc calorem. Sed nec ex colore fub- 4 ’ 
cum rofarum, quoniam rubeus /it , calidam te nr-— . - 
pcriem poffidere dixeris. Neque enim calcem 
(inquit Gal.hb.dc Ther.ad Pifonem) qu&d candida ex cobrc 
iit, vifu duntaxat frigidam judicare, fatis eife cenfe- ucn 
mus : neque rofam quod rubea fit, ideo illam cale- ^ ,C/tniin 
facere, ftatim pro certo habemus: fed unk cum vifii 
fenfum quoque tactus adhibentes,calidam quidem 
illam , adeb ut lirat, certo invenimus : Hanc vero 
quod frigiditatem econtrario in ea tadtu percipia- 
muSjex refrigerantium numero elfe, firmiter habe-* 
mus pcrfuafum. PatetenimexeodeinGaleno lib, 
fimpl. per colorem temperaturam medicinarum 
non eife di judicandam. Aedus quoque fub primo ?■ 
infrigidandi ordine,Oleum rolaceum,ipfamq:, adeo 
rofam collocata fub fecundo cjufdcm rofx luc- 
cum.Prxtcrca Galenus io.m.m.fuccum rofarum ^ 
eileintenfx frigiditatis nos docet. Quibus clarius 
fole demonftratur, Mefuem hallucinari in cogno- 
flenda temperatura fucci rofarum. Sed &ipfcmet Mefnes fibi 
fibi repugnat,multis in locisfut in lib.flio de rccfifi- rc^ugn^t. 
catio ne medicinarum acutarum, prxfenim ubi de 
rofa,& fcammonio loquitur) demonftrans, fuccum 
rofarum frigidam potius temperaturam quam cali¬ 
dam pofTiderc:quoniam tum ad medicinas valde ca- 
lidasjtanquam frigidum rcAificans adhibet: & tum 
ad morbos calidos biliofosque , ut febres cholcri- 
cas , & inflammationes extinguendas medicinis 
commifcet:& ad rcpellcndum,comprimendumque 
vclud in angina,pro ultima infrigidatione,fucco ro¬ 
firum utitur. Et hx poti/Timum fimt rationes, pro¬ 
pter quas nullam aliam in fucco rofarum conftituo 
tcmpeiaturam,quhm frigidam. Nequeomnino in Mefues cx- 
hoc cfl culpandus Mefues, fed interpres , qui hunc cu I A[ur - 
locum vitiavit, qui pro frigido,calidum eile fuccum 
interpretatus cfl.Hacbcnus Manardus,qui complu¬ 
res alias rationes de temperatura flicci rofarum fri¬ 
gida in medium adducit, quas brevitatis gratia mifi. 
As facimus, quas fi ulteriuscognofcerecupis,legcs 
ejufdem tractatum de Rofa, cjufque fucci tempera¬ 
mento. 
Sylvio rofa omnis amara eft atq; aftringens,prx- TvmeramV, 
cipue rubra, h qua fubflantia refrigerat, ficcat; flos 
autem ejus aftringit magis,proinde etiam ficcat va - tlof 
lentius : prxffiintiffima efl, qux longe omnino fua- 
viffima,& aliis rubicundior. Succus eflentix eft te¬ 
nui flimx , nam celeriteracefcit,& lentore caret, 8 c 
unguentorum omnium odores exolvit& obturat. 
Ex rolis calidi/Iimx videntur Mofchatx, poli has 
rofco colore inlignes,Incarnatx dii51x,qux & cere- 
brum valenter feriunt,paulb minus alba.*. Folia de- r1 
cemrecentia,alvum cuidam deciesduxcrunt, uca- fure*nt' 
pud Tagaultium, refert Razis. Sicca autem folia., sicca, «d. 
quia ab eisrcccffit amaror, laxativa non funt, (cdfl uare ' n 
ftyptica, &adflringentia. DecoquitTragus,mani- * 1 *' 
pulum folioium rofx aridorum, in dimidia me n lura 
vini albi &*cxhibcc his, qui fluxionibus alvi labo- 
rant,aliquoties per diem bibendum. Quod fi mor¬ 
bo produdfo, calor cor, jumHus fuerit,cum aqux ro¬ 
fx confectionem inlfituit. Semina dura, oux ca¬ 
pitibus Rofarum infiint in pulverem redacta, ac e 
vino pota, calculum apud eundem pellere tradun¬ 
tur. Eafdem facultates nonnulli /pongiolis (germ. 
vocatis ) qux filveftnbus acina.. 
