63 H I s T O R I AE 
Vitibus folia ft<5n decidere. Tandem de fatu arbo- 
. /■ rumaeensjeam inibi his verbis etiam recenfet. Vi- 
r tfikrn aij. n ’ , v r n ^ 
frrentix a tium lolo differentia maxime numerola eft. Quot 
Jolo: enim genera telluris,totidem & vitium e(le quida m 
affirmant. Verum inter cas,qux minusfrudiheant, 
gemmis crebrioribus conftant,(olidioreIque funt. 
Ex eodem Theophr. hic habentur. Vitis corticem 
fpcciem radicis habere , nervofum,macilentum,tu¬ 
nicis multiplicem,quem auferunt cultores: medul¬ 
lam carnofam: materiem lentam: radices t'enues,(o- 
bolemfurlum verius procreantes, ideo evellendas, 
qux in fumma tellure funt: folia ampla,aliquatenus 
filia,longo pediculo propendentia, & tremula ex 
nervulo , & cortice, Se carne conftantia: frutificare 
ex novellis furculis : florem lanugineum ample- 
«ftentem frufhim: nam decidunt perforati-.fructum 
congcftum: (uccumvinofiim. Ex (emine natam de¬ 
generare , ut pro nobili ignobilis, &(xpefilveftris 
oriatur , adebut quidam frudum non maturet, 
quidam eundem non compleat, (ed ad florem uf 
que perducat. 
Vdrronit Marcum Varronem quoque Vitem arborem fa- 
dtffertatU. ce re colligitur ex (cquentibus. Priterea qui arbo¬ 
res in ordine fati funt, eas iquabilitcr ex omnibus 
Sol &: Luna coquunt, quo fit ut uvi plurcs nalcan- 
tur,& ut celerids coquantur,quas res duas (eqnun- 
tur altera hic duo, ut plus reddant mufti & preci j 
pluris. 
ColuntflU. Columella , ut(uo loco conflabit, nec arborem, 
nec fruticem. Vitem proprie dixerit. Ejus autem 
genera hic tradit. Vitis,irquit, vel ad efcam,velad 
Vitis ai effufionem deponitur. Ad e(cam non expetitinfti- 
tuere vineta , nili cilm tam (uburbanus eft ager, ut 
fatio poftulet inconditum frudum mercantibus ve. 
lut pomum vendere,quqcum talis eft cor.ditio,ma- 
xime pricoques, & duracini, tum denique purpu¬ 
rei,^ bumafti, dadylique & rhodii, hbyci quo¬ 
que & ceraunii, nec fol uni qui jucunditate fapo- 
ris, verum etiam qui (pecie commendari poffint, 
conferi debent, ut ftephaniti,ut tripedane*,ut un¬ 
ciarii, ut cydoniti. Item quarum uvi temporibus 
hyemis durabiles vafis conduntur,ut venuculi,ut 
nuper in hos ufus explorati, numifiani. Atubi vi- 
viti< ai tf no confidimus, Vitis eligitur, qui &: i n frudu va- 
fufonem. l ec 5 & j n materia, quod alterum ad reditus coloni, 
alterum ad diuturnitatem flirpis plurimum confert. 
Sed ea tum pricipua eft,(i nec nimisccleriterfpon- 
det, & primo quoque tempore deflorefeit, nec ni¬ 
mis tarde mitefeit , quin etiam pruiras , caligi¬ 
nem , & carbunculum facile propulfat, eademque 
necimbribus putre(cit,ncc (iccitatibus abole(cit,ta- 
lis nobis eligatur vel mediocriter f<rcunda,fi modo 
is locus habetur,in quo guflus nobilis, pretiofufq*, 
fluit: nam fi fordidus , aut vilis eft, feraciffimam 
quamque (crere condudt,ut multiplicatione fru¬ 
gum reditus augeatur. Fere autem omni (latu lo¬ 
corum campeftria largius vinum ,(ed jucundius af¬ 
ferunt collina,qui tamen ip(a modico ftatu caeli 
magis exuberant aquiloni prona, (ed funt genero- 
fiora fub auftro , nec dubium quin fit ea nonnulla¬ 
rum vitium natura, ut pro locorum fi*u bonitate vi¬ 
ni modo vincat, modo luperetur. Soli traduntur 
Aminei excepto caeli ftatu nimis frigido ,ubicun- 
tes dux. q UC fint etiam fi degenerent,fibi comparati,magis 
aut minus probi guftus vinapribere, Se citeras o- 
mnes (aporcpricedere. Ei, cumfintunius nomi- 
muurty n* 5 » 000 unam (peciem gerunt, Duas germanas co- 
maior. gnovimus, quarum minor ocyus & melius deflo- 
re(cithabi!isarbori,nec ron jugo:il!apinguemter¬ 
ram , hic mediocrem defiderat, longeque pricedit 
majorem, quia & imbres, & ventos fortius patitur, 
nam major celeriter in flore corrumpitur, & magis 
jugis >q(t&m inarbonbus ,ideoque non eft vineis 
PLANTARVM 
apta,vix etiam arbiifto, nifi pripingui, Se uvida fer¬ 
ra, nam nec mediocri valet,multoque minus in exi- 
li,prolixarum frequentia materi.y-umque,foliorum¬ 
que & uvarum, & acinorum magnitudine digno- 
Icitur. Internodiis quoque rarior, largis frudibus 
i minore fuperatitr ,guftu non vincitur, &hi qui¬ 
dem utricjuc Aminei. Verum & alii duigemini,^- ' n:,Kx 
qui ab eo quod duplices uvas exigunt, gemelli 
vocantur,aufteriorisvini,fediqtQperennis. Ea-„ iWflr> 
rum minor vulgo notiffima. quippe Campanis ce¬ 
leberrimos Vcfuvii colles, Surrentinblquc veftic.- 
Hilaris inter iftivos favo ni j flatus,auftris affligitur. 
Citeris itaque partibus Icalii non tam vincis, 
quimarbufto eft idonea, cum prididis regionibus 
commodifflme jugum (uftineat,materiam,frudiim- 
que, nifi quod duplicem non abfimileni minorem 
germani egerit, ficutmajor gemina minori germa¬ 
ni, qui tamen minor hoc melior eft, quod facun¬ 
dior etiam mediocri folo , nam illi nifi pripingui 
non re(pondere didum eft. Lanatam quoque znu-' 4mme * l *‘ 
neam quidem maximi probant, qui hoc vocabu-"' 
lum non ideo uftirpat, quod folaex omnibus Ami- 
ncis,verum quod pneipue canefcit lanugine. San£ 
boni vini, fedlevioris,quim fuperioris, crebram 
quoque materiam fundit, atque ideo propter pam¬ 
pini denfitatem (xpe parum rede deflorefeit,ea- 
d^mque maturo frudu celeriter putrefert, fuper 
hunc numerum, quem retulimus , fingularis habe¬ 
tur Aminea,majori gemini non di (fimi Iis, primilm^^'*^, 
(pecie pampini, & trunci, fed vini (apore aliquanta 
inferior, quamvis genero fi (Iimus fit, proxime prx- 
ferenda etiam propriis virtutibus, nam & feracior 
eft, & flore melius exuitur,(piffaque, & albidasu- 
vas, ac tumidioris acini gerit, gracili arvo non dcfci- 
(cit. Atque ideo inter uberrimas uvas numeratur. 
Nomentani vini nobilitate fubfequuntur Arni -Nomenta. 
neas, fcccundicate vero etiam przveniunt, quippe ni 
ciim fefrequer.terimpleant. Sed earum quoque Fe- Ru ^ 
racior eft minor,cujus & folium parcius (cinditur,^" f * fwM ** 
& materia non ita rubet,ut Amineis, h quo colore 
Rubelliane nuncupantur,eidemqucFccinie,quod 
plus quim exteri fecis afferunt. Id tamen incom¬ 
modum repenfant uvarum multitudine, quas & in 
jugo ,fed&in arboremclitis exhibent. Ventos,& 
imbres valenter (ufferunt, &: celeriter deflorefcun.t, 
& ideo citius mitefeunt, omnis incommodi patien¬ 
tes ,priter caloris, nam quia minuti acini, & duri 
cutis uvas habent, xftibus cor trahuntur. Pirgui ar¬ 
vo maxime gaudent, quod ubertatem aliquam na¬ 
tura gracilibus , & exilibus uvis pribere valeat, fri¬ 
gidum, ac rofidum (ohim & coelum commodifflme 
(uftinentEugeniijdum (lintin Albano colle, nam EugtnU. 
murato loco vix nomini refpondent (uo,nec miniis 
Allobrogici, quarum vini jucunditascumregione^^"^* 
mutatur. Magris etiam dotibus tres Apianae com-^- 
mendantur, omnes feraces, jugoque, Se arbori bus/w, 
fatis idonei ,generofior tamen uva, qui nudis fo-folnt, & 
liiseft,nam dui Lanati quamvis lfondibus,& pal-' 1 '"'*^"'** 
mitum pari ficie flexere , qualitate funt difpariles/ 4 ' 
cum tardius altera recipiat-cariem ve tu fiatis. Pingui 
folo feraciffimz,mediocri quoque fcecundi,prico- 
quis frmftus. Ideoquc frigidis locis aptiffimi vini 
dulcis , fed capiti, nervis, venifque non apti,nifi 
mature le<ftx, pluviis, ven tifque & apibus afferunt 
prxdam, quarum vocabulo propter nane expopu- 
lationem cognominamur. Atque hipretiofi gu- 
ftdsceleberrimi. Poliunt tamen etiam fecundi 
noti vitesproventu,& ubertate commendari,qua- ^ 
lis eft Biturica,qualis eft Bafilica , quarum minorem 
Cocolubem vocant Hi(pani,longe omnium primis cZolubis. 
utnque proximi. Nam&retuftatem vinum ea¬ 
rum paptur,& ad bonitatem aliquam per annosve- 
r.it. Iam vero ip(i fcecunditate priftant omnibus, 
quas 
