7S HISTORIA 
rcuru cosa tamen <k mediocri potidsjquimpiDguijta- j 
clrntifu^t" raet ^^ er ^ °nincs Autores huic rei Ixtiffimum 1 
' ' ' folumdeftmauerunr,quod ego minime reoreflc 
pro agricola. Nam depolita: ftirpcs valido folo, 
^uamuis celeriter comprehendant, atque profi- 
liantjtamccumfint viuiradices fa&x, ptiufquam 
transferantur, retorrefeu»t,nee adolefere queut. 
Prudentis autem coloni cft cx deteriori terra po¬ 
tius in mchorem, qu^m ex meliore in deterio¬ 
rem transferre.Propter quod mediocritas in cle- 
«Sionc loci maxime probatur, quoniam in confi¬ 
nio boni, malique pofita cft. Siue enim poftmo- 
dum neceffitas poftulzuerit tempeftiua femina 
ieiuno fblo committere, non magnam fentient 
differentiam, cdm cx mediocri terra in exilem 
tranilatafunc, fiue Ixtior ager conferendus eft, 
longe celerius in vbertate coalefcunt. Rurfus 
tenuilEmo folo vitiarium facere minime ratio¬ 
nis eft, quoniam malleolorum pars maior depe¬ 
rit, &qux fupcrefl tarde fit idonea tranflarioni. 
Ergo mediocris & modice fi ccus ager vitiario eft 
aptiffimusftfque bipalio prius fubigi debet, qux 
e ftaltitudopafti nationis, cum in duos pedes & 
femifTem conucrtitur humus, ac deinde tripe¬ 
daneis rcli&is fpatiis, per qua: femina cxcoiutur, 
in lingulis ordinibus,qui ducenos quadragenos 
pedes obtinent fexcenteni malleoli pangendi 
funt: is numerusconfumat pet totum iugerum, 
feminum millia quatuor Scviginti. 
Verum hanc curam preuenitinquifitio , &e- 
le&io malleolorum nam,vtfxpeiamretu!i,quafi 
fundamentum eft prxdidlx rei, probacifiimum 
r>th<h4s & enus ftbp rs deponere. Sed ele&io dupliciter 
m*lUoU. facienda eft , non enim foliim facundam efTe 
matrem fatis eft, ex qua femina petuntur,fed ad¬ 
bibenda eft rariq fubtilior , vt cx his partibus 
trunci fumantur, qux & genitales funt & maxi¬ 
me fertiles. Vitis autem fcecunda , non tantum 
debet ea aiftimari, quod vuas complures exigit: 
poccftcnim trunci vaftitate id accidere , & fre¬ 
quentia palmitum , nec etiam eam feracem di¬ 
xerim , cuius fingulx vux in fingulis farmentis 
confpiciuntur, fed fi per vnumquemque pam¬ 
pinum maior numerus vuarum dependet, fi ex 
lingulis geminis compluribus materiis cum fru¬ 
ctu germinat, fi denique etiam e duro virgam 
cum aliquibus racemis citat, fi etiam nepotum 
fru&u grauida cft , ca fine dubitatione ferax de- 
ftinari debet legendo malleolo. Malleolus au¬ 
tem noucllus cft palmes innatus prioris anni 
flagello , cognominatufque ^ fimuitudine rei, 
quod in ea parte , qua: deciditur cx vetere far- 
mento prominens vtrinque malleoli fpcciem 
prxbeu Hunccx fcccundiffima ftirpe legendum 
cenamus omni tempore , quo vineae putantur, 
ac luper terram geminis tribus vel quatuor ex- 
tannbus diligenter obruendum loco modice hu- 
piido non vliginofo , dum tamen antiquiffi- 
mum fit confiaerare, ne vitis , ex qua‘is fumitur, 
ancipitem flotis habeat enentum, ne difficulter 
acinus ingrandefeat, ne autprxcoquem , aut fe¬ 
rat maturitatis fru&um afferat, nam illa volucri¬ 
bus , haec etiam tempeftatibus hyemis infefta- 
tur. 
p t(et ^ Cxterum facunditas Vitis adhiuati poteft 
fer ac et f*- cultoris jnduftria , cclernmeque in (itionibus ad 
vends. maximum numerum perducitur. Refert vt in 
transferendis feminibus fimilem ’ ftatum cceli, 
locique , & ipfius Vitis habitum obferuemus, 
quoniam plerumque degenerat fnrctfius, fi aut 
litus agri,aut aeris qualitas repugnent,aut etiam 
Cex arbore in iugura defertur. Itaque de frigi- 
PLANTARVM 
dis in frigidande calidis in fimilia,de vineis in vi¬ 
neas transfcremus 5 magistamen ex frigido flatu, 
ftirps poteft calidum fuftinere,, quoniamLxtatirt 
tepore potius quam frigore. Sed & qualitas So¬ 
li plurimum iuuac , vt cx macro aut mediocri 
tranfducaturin melius, namquod alfuetnm eft 
pingui, nullo modo maciemterrie patitur , nili 
laepms ftercores. 
Cullodiemus autem , vti pradiSis loci,,»* 
quos humerofos ruftici vocant,femi/ia legamus, f €m f nc , 
tamen qua: attuli fle frudi um antc*a animaduer- 
terimus: nam fi fcetu vacua fint, quamuisalau- 
dabili parte, nihil cenfcmus ad feracitatem con¬ 
ferre malleolo. 
Quare magnopere in eligendis feminibus 
adhibenda cura, vti frudluosa parce Vitis pal* 
mites legantur ei, qui futuram fcrcunditatem 
iam toto fruclti promittunt. Ncc tamen con¬ 
tenti fimus fingulis vuis , maximeque probandi 
ii, qui numetofiuimis fcctibus confpiciuntur. 
An non opilionem laudabimus cx ea matre fo- 
bolcmpropagantem, qua; geminos enixa fit,& 
caprarium fummictentcm foetus carum pecu¬ 
dum, qua; trigemino pi ruicommendantur? vi¬ 
delicet quafi femper fit parentum facunditati 
prolesrefponfura, & nos fequamur in Vitibus 
hanc ipfam rationem,tanto quidem magis,quod 
compertum habeamus naturali quadam mali¬ 
gnitate defeifeere interdum, quamuis diligen¬ 
ter probata femina, idque nobis poeta veluc 
furdis veritati indulget dicendo. 
Vid: lecta diugr multo [peltata labore 
Degenerare tamen,m vis humana quotannis 
Maxima quaque manu leger et,fu omnia fatis 
In peius ruere,ac retro [ublapfa referri. 
Quod non tantum de feminibus leguminum, 
fed in totam agricolationis rationis didtum eft* 
intclligendum eft. 
Sequitur hanc eligendimalleolicuram, pafti- 
nationis officium,fi tamen antedequalitate fb- 
li conftiterit, nam id quoque plurimum & bo¬ 
nitati, & largitati frugum conferre nihil dubium 
eft.Ac prius quilm ipfum pcrfpiciamus, illud an- 
tiquiffimum cenlcmus , rudem potius eligen¬ 
dum agrum, fi fit facultas , quam vbi fuerit fc- 
ges , aut arbuftum: Si tamen rudis terra non fit, 
proximum eft vacuum arboribus aruum. Si nec 
hoccft>rariffimum arbuftum,vel oliuetumquod 
non fuerit maritatum vineis, deftinatur. Vltima 
eft conditio reftibilis vineae : nam fi neceffitas 
facere cogit , prius quicquid eft refidux Vitis 
extirpari debet , deinde totum folum ficco fi¬ 
mo, aut, fi id non fit , alterius generis quamre- 
centiffimo,ftercorari,atque ita conuerri ,&dili- 
gcntjffime refolfas omnes radices in fummum 
regeri ac comburi. Tunc rurlus vel ficrcore ve- 
tufto , quia non gignit herbas , vel de vepribus 
egefta humo pafti natum krge contegi. Sed 
hoc in totum ad illud, quod vincisprxcipuc cft 
idoneum , proprie confidcrandum ,fi facilis eft 
humus & modice refoluta , quam pullam voci¬ 
tant, nec quia fola ea , fed quia fi i flabilis maxi¬ 
me vinctis. Quis enim vel mediocris agricola 
nefeiat etiam durifllnuim tophum vel carbun¬ 
culum ,fimul atque funtconfra&i , &infiimmo 
regefti, tcmpeftaribus , geluve, necminusxfti- 
uis putrefeere caloribus ac refolui, cofquepui- 
cherrim c radices vi tium per xftatem refrigerare, 
/uccumque retinere : qua; res alendo furculo 
lunt aceommodatjffimx : fimili quoque de cau- 
fa probari folutamglaream , calculo furcque a- 
grum & mobilem lapidem, fi tamen hxcpingui 
