LIBER XV' 
Si 
Tutat io <o'i- Hocmcnfe (Martio)Iocis frigidis aliquatenus, 
nearum ^ & temperatis vitium iufta putatio eft. Sedvbi 
tommuntu r j- j 1 0 
altarum, ‘ ant multa: vinea: diurnantur, & pars earum,quas 
i $e/ bumt. Septentrionem refpiciet, Vere putetur , alia pars 
Iium. aduerfa clemcntioribus plagis,recidatur Autum¬ 
no : Sed in putatione femper nitamur , vt vitis 
fi at in crure robuftior, neue debili viricula: duo 
duramenta feruemus. Auferenda fundata, intor- 
F ocaneui ta » debilia , malis Jocis natafarmenta. Focaneus 
abraden- etiam,qui inter duo brachia medius nafcitur,de- 
dt* bet abradi , qui fi pinguitudine fua brachium 
quodcunque proximum debilitaucrit, illi deci- 
fo ipfe fuccedat. Erat tamen optimi putatoris,in¬ 
ferius farmentum,quod bono loco natum fuerit, 
reparandx vitis caufa femper tueri, & ad vnam, 
I.o« conii ve ^ ^ uas g cmma s relinquere. 
derandt ‘ * n 1° CIS clemcntioribus altius vitem licebit 
expandere, in exilibus aut aeftuofis,aut decliui- 
bus,aut procellofis,humilioreflhabenda. Locis 
pinguibus ,fingulis brachiis vitium bina flagella 
dimitte. Sed erit Capientis aeftimare vim uitis. 
Nam qua: altius tolhtur,&ffficudaeft,plus qu^m 
o6to palmites habere non debet,ita vt conlerue- 
mus femper in inferiore parte cuftodem. Circa 
crus quicquid nafeitur amputandum efl , fi non 
defideret vinea rcuocari. Quod fi truncus vitis 
Sole, autpluuiis,aut noxiis animalibus efl caua- 
tusjpurgamns quicquid cft mortuum, plagafque 
eas amurca linimus, & terra aduerfum pra:- 
didta. 
Cortex etiam recifus Sc pendens £ vite tolla- 
tur,qu$ res minorem fecem reddtin vino. Mu f- 
cus radatur vbicunque repertus. Sed plaga:,quas 
in duro vitis accipiet, obliquae & rotunda» e fle 
debebunt. Decifis ficutfupri dixi, male natis 
omnibus & veteribus nouellos, &f:u£tuarios 
fcrua.Yngues etiam cuftodum ficcos, &annoti- 
nos recide, & omnia qus vetera,vel fcabra repe- 
ries. 
Illa:, qua: altius coluntur , vtin iugo,vel per¬ 
gula, vbi quatuor pedibus fupra terram lcuata: 
fteterint,quaterna brachia habeant.Si macra Vi¬ 
tis erit, in fingulis brachiis lingula flagella di¬ 
mittimus, fi pinguis ,bina. Sed prouidendum, 
nc in ima parte fint farmenta,qua: feruas.Quod 
cum fit, vitis tanquam fi fulgure tangatur, are- 
fcit. Relinquenda funt farmenta ,neque circa 
durum,neque in fummo, quia hxc velut pam¬ 
pinaria miniis afferunt, illa vitem nimietate foe¬ 
tus onerant, & longius ducunt. Quare iri me¬ 
dio Iocj feruanda funt, qua: tuemur. Plaga non 
iuxta gemmam,fed aliquanto fuperitis fiat, &a- 
uertatur a gemma propter lachrymam defluen¬ 
tem. 
** Vitis, quafin arbore collocatur , prima eius 
materia ad fecundam vel tertiam gemmam prae- /. 
cidatur. Deinde omnibus annis aliquid per ra- [ 
moscrefcere, fubinde patiamur, vnam mate¬ 
riam femper ad cacumen arboris dirigentes. Sed 
qui frudum volunt maximum , materias plurcs 
perramos fubmittunt qui vinum melius, far¬ 
menta in cacumen exten dunt. Fortioribus ramis 
arborum plurcs materia: , debilioribus impo- 
nendtefunt pauciores. Putandi autem ratio ta- 
tio talis efl,vt & vetera farmenta, quibus primi 
annifru&us pependit,omnia recidantur, &n o- 
ua circumcifis capreolis, & ramulis inutilibus di- 
C*ut*o mittantur. Sed prouidendum efl, omnibus an¬ 
nis vitem refolui ,ac religari, quia refrigeratur. 
I ta formandi funt rami arborum vitiferarum, nc 
alter fub alterius linea dirigatur: fed loco pin¬ 
gui vlmus k terra odo pedibus, graciliyerofe- 
ptem fine ramo relinquenda efl. In folo rofeido 
& nebulofo rami arboris vitifera: in Orientem, 
& Occidentem putatione dirigantur, vt lacera 
vacua Solis radiis membra totius vitis offen¬ 
dant. Agendum efl autem , vt Vitis fpillanon 
fit in arbore, & deficientibus primis arboribus 
fubftituenda: funt alia-. In loco cliuofo humilius 
rami arborum feruandi fun t, in plano 2c vligi- 
nofo altius. Palmitesad arborem non duro vi¬ 
mine ligentur, ne eos vinculum recidat , aut at¬ 
terat. Hoc autem nouaris quia palma quod ex¬ 
tra ligaturam pendens habuerit, fiudum indu¬ 
et , quod infra ligaturam,materia: fequentis an¬ 
ni deputabit. 
Vites quas Pmuinciali more velut aibufcu- 
laS flare dixi , fi inftituere velis, ramos a qua¬ 
tuor partibus his relinques, Sc in eis brachiis far¬ 
menta pro vitis pcflibilitate feruabis. Vites au- 
tem, qua: cannism orbem cinguntur fic puten¬ 
tur,quemadmodum ea:,qua: nituntur ridicis,auc 
pahs.IIIa: vero qua: fine adminiculis iacent,quod 
pro fola indigentia faciendum efl,vel neceffitate 
prouincia:,primo anno duas gemmas : deinde 
plnres habebunt. Sed huius generis vineai Ari¬ 
dius efl putanda. 
N(mellam vitem dicit Columella ^ primo an- . 
no ad vnam maceriam efle formandam,nec reci- w ab¬ 
dendam totam, ficut Italia confuetudo efl. An- mne 
no fecundo expicto , quia vel intereant vices in 
totum recife, vel infacunda farmenta prodii- 
eant, qux amputato capite velut pampinaria de 
duro coguntur exire: quare iuxta ijJ/am veteris 
farmenti, vnam vel duas gemmas cenfemus re¬ 
linquendas,quod efl merito in viticulafortiore 
feruandum, & fane excipiendam calamis noucl- 
lam , vel exiguis palis, vt tertio anno robuftio- 
res poffit accipere. Nam quadrina nouella, vhi 
fetumfolum efl, tres materias meritb nutrire 
cogetur. Statim pofl putationem farmenta de- 
cfa ^ vineis , «Sc Rubi & impedimentum foRoris 
omne tollatur. 
H°c edam mrnfc [ Martio ] propagante funt 
vites, fed vetus. & exefa vinea cuius duramenta 
longe procerterunt, vt Columella dicit, mergis 
melius reparabitur, quam fnnfoffione rodus 
corporis obruatur.quod agricolis certum eftdif. 
pbcere. Mergum dicimus,quoties velut arcus fu- 
pra terram relinquitur alu parre vitis in forti. 
Nam(vc ait Columclla)cum toti (Irati funt,plu¬ 
rimis radicibus totius corporis fatigantur. Mer¬ 
gi vero poft biennium reciduntur in ea parte, 
qusMupr&eft , &inlocoiuftas vites relinquunt. 
Sed[ vt agricola: allerunt) poft biennium li reci¬ 
das , plerumque infirmas habent radices ,& re¬ 
pente fi mu l pereunt. 
Hoc Menfe calidis 8c apricis locis optime ce- rnfuio trt- 
lebraturinfitio, qua: fit tribus generibus. Sed ex fkx 
his duo nunc fieri poliunt , tertium referuatur 
arftati. Sunt autem genera inferendi hcc,aut fub 
cortice, aucin trunco,aut emplaftro. Inferemus 
ergo fic. Arborem vel ramum,in loco qui nitidus 
efl,&fine cicatrice,ferra recidemus nonl^fo cor¬ 
tice. Poft ferraturam plagam ferramentis acutis 
nitidamus. Inde quali cuneum tenuem ferreum, 
vel oReum, maxime leoninum, inter corticerr^f 
& lignum tribus prope digitis confidcranter de¬ 
ponimus, ne corticisfafcia diRepetur, &in eum 
modum fubdudto cuneo , ftatim furcillam mer¬ 
gimus una parte decifum falua medulla, & cor¬ 
tice partis alterius, qui fupra arborem fex, vel 
o£to digitis emineat, Duos vel tres, velplures 
furculospro trunci qualitate conflicuimus, qua- 
