i Genera mu. 
'• (M Plmi 
Nomina: 
Linguarii. 
'Muftum li¬ 
te tuum. 
'Mujlum 
torti nam. 
'Mufium 
toto duret 
anno. 
yt dulce 
fermaneat. 
iliujli fures 
6 rS/<«. 
LIBER XV- 
«7 
MVSTTM. 
G Hnera mufti h$c recenfet Plinius 1 .14. c.19. 
Cifibilites mulli genus m Galatia nafcens, 
& Halyntium in Sicilia. Medium inter dujcia 
vinumque eftquod Gneci Aigleuces vocant,hoc 
eft,femper multum. Id euenit cura, quoniam f er¬ 
uere prohibetur. Etl.^.c.i. Multa differentias 
habent naturales has, quod funt candida, aut ni¬ 
grant inter vtrumque : aliaque ex quibus paf- 
lum: cura differentias in numerabiles facit.In ple¬ 
num ergo hmc dixilfe conueniat. 
Multum, liquor videlicet recens ab vuis cal¬ 
catis,aut torculari lubditisefflues. Gr^ci 
JivH&Tanhxo^JiovTKTov Epigram. Al. iTlofr/ 
ivcimuoff. Belg. iTfoft. Gall. M oujt. It . Mu fio. 
Hilp. M ofio. 
Multum lixiuum Colum, protropium Phn. 
quodin lacum fluxit priufquam prado prelfum 
fit. i'?©-^©-'Polluci , anro%Kt&- 
&ctu. Al.TJorf^i^mefn/mmflwciii. Belg. £eccf^ 
locyn/ moft ban felfj $lpeleecft. Gall. Lei mere 
goutte. It. Vtno mojiodegiocoia, Hilp. Moflu 0 vino 
dei tintin. 
Multum tortiuum Colum, quod polt primam 
prelfuram vinaceorum exprimitur , Al. tvem 
bem nad;brucf. B. STIotf laeft nnrtjeprefr. 
Gall. V;« ou motifi de prej[ur<tge. Ital. Mojto dulti- 
tno torcbio , Hilp. Vino de mofio torcido , e quo fale 
dei bufilio. 
Multum fi voles totum annum habere, M.Ca- 
tone tradente, in amphoram multum indito ,Sc 
corticem oppicato , demittito in pifeinam , polt 
trigefimum diem eximito , totum annum mu¬ 
ltum erit. 
Multum vt lemper dulce , tanquam recens 
permaneat ficfacito, inquit Columella , ante 
quam prado vinacea lubiiciantur , de lacu quam 
recentiflimum addito multum in amphoram 
nouam,eamque oblinito, & impicato diligenter, 
ne quicquam aquae introire pollit : tunc in pii- 
cinam frigida: & dulcis aqua: totam amphoram 
mergito, ita ne qua pars extet: deinde polt dies 
40. eximito, fie^fquein annum dulce perma¬ 
nebit. 
Multum recens flatu ventriculum &inteftina 
implet: difficile concoquitur: crafli elt fucci: &c 
nifi celerirer defeendat, nocentius etiam effici¬ 
tur. Hoc autem vnum illi tantummodb bonum, 
vt Galenus ait,adeft,quod ventrem deiiciat. Ci- 
tiffime autem lecedit dulci/limum, ac ex maturis 
Vuisexprelfum. Quod vero ab acidis & aulte- 
risredditum, ad omniapeffimum elt: magis in¬ 
flat, difficilius concoquitur, crudiores ingenerat 
humores. Et tametfi aluo perturbata etiam def. 
cendat, colicos tamen farpenumero fimul inge¬ 
nerat humores,& calculi moleltias adfert. Quod 
ifi vero aluus esiam non commoueatur, grauiora 
ac moleltiora omnia lunt : frequenter vero & 
lienteriam & dyfenteriamefficit : tale lucco 
Vuarum refpondet , & cito quoque delcendit. 
Polterius vinaceorum,folliculorUm,ac fcaporum 
natura: particeps , deterius eft. Multum omne, 
autore Plinio, ftomaeho inutile, venis jucundum, 
A balneis raptum & fine intcrfpiratione potum, 
necat.Cantharidum natura: aduerfatur. Item ler- 
pentibus, maxime ha:morrhoidi & falamandra:. 
Capitis dolores facit,&gutturi inutile. Prodeft 
renibus ,ioeinori, &interaneis vefica:; colleuat 
enim ea. Priuatim contra bupreitin valet: Con- 
sra meconium, lactis coagulationem,cicutam, 
Tom. IL 
toxica,dorycniumjex oleo potum, reddiramque 
vomitionibus. Ad omniainfirmius album, iu- 
cundius paYli multum, & qubd minorem capitis 
dolorem afferat: Si quod animal,ait Columella^ 
in multum ceciderit,&interierit, vti ferpens,aut 
mus, forexue, ne mali odoris vinum faciat, ita vt 
repertum corpus fuerit,id igne aduratur,cinifquc 
eius in vas, in quod deciderat, frigidus infun¬ 
datur , atque rutabulo ligneo permilceatur , ea 
res erit remedio. 
SAPA SIVE HEPSEMA. 
E X multo ingenii non natura: opera confici- Q g „f e gfo 
cur quod Gra:ci t^-nua ksu cnqsuw vocant, Lati- /ap*. 
ni Sapain & defrutum : cum videlicet multum 
dulci/Iimi faporis ad tertias decoquitur,vt Colu¬ 
mella ait. Plinius Sapam & Defrutum decodio- 
nismodo differte alferit: &c fapam quidem fieri 
multo ad tertiaiSi partem redudo : defrutum ad 
dimidiam. Siramm, inquit lib.14.cap. 9. quod alii 
i-lnua ., noftri Sapam appellant , ingenii non na¬ 
tura: opus , multo ad tertiam partem menfune 
dccodo : quod vbi fadum ad dimidium , defru¬ 
tum vocamus. Palladius his Caroenum adiicit 
quod aic fieri cum tertia perdita , dux partes re- 
manlerint. Leontius in Geoponicis hepfema 
ex multi partibus odo,& vini centum,ad tertias 
decodis conficiendum refert. Galenus tamen 
e-lnput clfe multum plurimum decodum teftatur: 
Recentiores hepfema fiue fapam,vinum codam 
appellant. Multum quamdultiffimi laporisde¬ 
coquatur ad tertias,& decodum,ficut lupra dixi, 
Defrutum vocatur :quod cum defrixit, transfer¬ 
tur invafa, & reponitur ; vt polt annum fit in 
vftijinquit Columella, qui in huius coquendi ra¬ 
tione multus ac prolixus eft. 
Vim habet Sapa calfaciendi, non tamen icque vires & 
vt vinum, hoc autem cralfior eft, min us facile di- Vfus. 
ftribuitur, tardiulque pervrinas defeendit, per 
ventrem verb fubinde citius , nam hunc modi¬ 
ce leducit. Nutrit autem valenter, &c corpus ci- neatis 
to implet , in ventriculo tamen propter crafli- 
tiem aliquantifper hxret, ac iocinori aut lieni 
minus idonea : concoquit etiam lapacrudos hu¬ 
mores, pedori ac pulmoni inheerentes, eoruin- 
que citam expurgationem procurat. Tulli idcir- Tu fi ,c 
co ac relpirandi difficultati auxiliatur. Galen. 
11 b;3.dc med.fec,loca,Sapa aurium etiam dolores 
leniri tradit. Refert autem non paruirgex cuiuf- 
modi mufto fapa confeda fuerit. Nam ex optimi 
ac generofi vinimufto procul dubio prxftaiior 
eft, atque ad omnia lulprafcripta efficacior : ex 
tenuis verb ac oligophon vini mufto,imbecillior 
&: minus efficax. Carenum Sapam Marcell. ap¬ 
pellat,vulgo Vin cuit,zt defrutum Refiwde. Plinius 
Sapam in adulterium mellis excogitatam ait. 
DE DEVTERIIS ET SECVNDARIIS. 
vini generibus tribus. 
N On poliunt , inquit Plinius lib.14. cap.10. ^tuteriori 
iure dici vina, quqGraci Deuteria appellat, tria gene - 
Cato & nos loram , maceratis aqua vinaceis : led r *• 
tamen inter Vina operaria numerantur. Tria 
eorum genera. [Leg. Decims parti mufti quod Vnmum ' 
expreffum fit, pari aqua: addita, & ita hode &c. 
Dal.ex Colum.& Diofc.J Decima parte aqua: ad¬ 
dita, qua: mufti exprelia fit , & ita node ac die 
madefadis vinaceis , rurfufqueprado lubiedis. Setundnt 
H 2 
