HISTORIAE PLANTA RVM. 
Alterum, quomodo Grxci fa&icauere , tertia 
parte eius quod expreffum /it, addita aqua*,ex- 
Tettiutn prcfFoquedecodfco ad tertias partes.Tertium eft, 
facibus vini expreflum , quod fxcatum Cato 
appellat. Nulli ex his plus, quin» anno,vfus. 
Prioris Lore compofitionem Columella etiam 
docet, ex tanta nempe aqux qualitate , quanta 
eft mufti exprella decima, vinaceis fupcrfufa,fed 
adiici ait prxterca fpumam defruti fiue fapx : & 
fecem ex lacu : quorum Plinius non meminit. 
Quantum,inquit,vini vno diefeccris, eius par¬ 
tem decimam ,quot metretas efficiat,confidera- 
to,& totidem metretas aquar dulcis , in vinacea, 
fed quibus vniusdiei vinum expreffum fit, addi¬ 
to. Eodem &fpumas defruti, fiue fapx , & fe¬ 
cem ex lacu confundito, &c permifeeto , eamque 
tritim macerari vna nocte fi nito,poftero die pe¬ 
dibus proculcato, & fic permittam prxlo fubii- 
cito : quod deinde fluxerit aut doliis aut ampho¬ 
ris condito, & cum deferbuerit, obturato. Com¬ 
modius autem feruatur in amphoris.Hanc ipfam 
loram M.Columella cx aqua vetere faciebat, & 
nonnunquam pliis biennio innoxiam feruabar. 
Loramtf Diofcoxides fimiJem aqua: ad nmftum , mo- 
Di #- dum ac proportionem retinet,fed 4 vinaceis lo- 
ftondei ram expreffam ad tertias recoquit, additque ad 
fingulas metretas, falis fextarios duos , & huiuf- 
T)e*tert*. cemodi Loram non modo Jivnsidv , fed & -mn^ov 
Futtnts nuncupari refert his verbis. Lora, quam Grxci 
Deuterian, alii potimon appellant, paratur hunc 
in modum.In vinacea,e quibus vini triginta me¬ 
treta: expreffxfuerint, tres aquxmctretas adu¬ 
rito: ac vbi vinacea ipfa verfaueriscalcauerifque, 
exprimito: exprcfliim decoque ad tertias parces, 
&in fingulosrefidui congios falis binos fexta- 
rios addito , ac poft hyemem in cados di fur dt- 
Vires . US to *£° poft annum vtitor : celeriter enim exole- 
Vtotfubflt- frit. Conuenit porro xgris, quibus vinum pro- 
tHtMm pinare dubitamus , & cogimur tamen ipforum 
defideriis obtemperare: it^mq^ longa valetu¬ 
dine fefe recolligentibus. 
Galenus vero a.de alim. facul, multb differen- 
Compofiti*. tes huiufcemodi Lorx compofitiones, & qui- 
Lor* hijfe- dem duas habet: Vinaceis, inquit, in parua do- 
rem dufltx lia conie£Hs,tantihn aqux fuperfunditur, quoad 
omnia permadeant, quod vbi fatis vifum fartum 
fuerit, in dolii fundo foramen aperitur, vtdilu- 
tumeffluat, idque pro vino bibunt. Deinde 
rurfus,ait,aliam aquam, parciorem tamen prio¬ 
ri, vinaceis affundunt : fic vt hoc quoque potio- 
fit attemperatum : Priorem appcl- 
d* di’a*. refert, ab ipfis nempe vinaceis , qua: Grxcis 
Alter*,deu- vwfuA <t : Alteram vero Atticae proprietatis curio- 
ttrtAAttt- fos proprie fiv-neuw dici velle. 
. Secundam Plinii Loram Diofcoridcs quoque 
nanum* ^ videturdefcripfifle , fed tamen non tertiam ad 
muftum aquar, vti Plinius, partem accipit , fed 
mufti & aqua: aequales : Fic & vinum,ait is, quod 
vocantadynamon, viribus iifdemquibus Lora 
-praeditum. Pares aqux &: mufti menfurx leniter 
ac lento igne feruefiunt, dum excoquatur aqua, 
reliquum vbi refrixerit, in vas picatum transfun- 
ditur. Alii aqua: marina: & pluuix, mellis atque 
mufti pares mifcent portiones, elutriant, & in 
Sole quadraginta diebus torrent.Huiufmodi po¬ 
tu ad eadem illa omnia poft annum vtuntur. 
Terti4 lora Tertix vero Lorx compofitionem , Diony- 
eemftptio fius Vticenfisin Geoponicis Conftandno Impe¬ 
ratori dicatis haud abfimilem habet : ce.McpyAst, in¬ 
quit, hoc eft, yyat-n. , poft mufti de fluxum mox 
ciicicnda funt, & in dolia reponenda ac concul¬ 
canda. Etenimid eft,fex ex bis, quam patri a 
lingua SiluyaM vocant, haud iniucundus fit rurali¬ 
bus potus. Conficitur autem hxc lora , ex vina¬ 
ceis prxlo ante non fubiertis, fed i quibus mu¬ 
ftum tantummodo , citra preffuram defluxit ac 
percolatum eft:Quid enim ab ipfis exprimi vltc- 
rius poterit citra liquoris affufionem, vbi femel 
prxlo fubditx fuerint. 
Vini genera. 
N Vnegenera vini profequamur,quorum alia 
alus gratiora effe quis dubitet, inquit Pli¬ 
nius lib.i4.c.o. aut non ex eodem lacu aliud prx- 
ftantius altero germanitatem prxcedere, fiuc te- 
fta [ natura ] fiue fortuito euentu? [arte.] Quam- 
obrem de principatu fe quifque iudicem ftatuat. 
Iulia Augufta, ortogintaduosannos vitxPuci- 
no [ Pizzino de Iftria ] vino retulit acceptos,non 
aliovfn. Gignitur in finu Adriatici maris , non 
procul ^ Timano fonte, faxeo colle,maritimo af- 
flatupaucas coquente amphoras. Nec aliud a- 
ptius medicamentis iudicatur. Hoc elle credi¬ 
derim , quod Grxci celebrantes miris laudibus 
pyrtanon appellauerunt,ex Adriatico finu. Di- 
mis Auguftus Setinum [ Setia oppidum in colle, 
a Tarracinx paludibus quinque millia diflicum: 
hodie Sczza ] prxtulic eundis , & fere fecuci 
principes, confelfa propter experimenta , non 
temere cruditatibus noxiis [ in ea falebra Dal.] 
abeafaliua. Nafcitur fupra forum Apii. Antea 
Cxcubo erat gencrofit,as celeberrima in pa!u- 
ftribus populetis, finu Atnyclano: quod iara in¬ 
tercidit & incuria coloni locique anguftia,magis 
tamen fofla Neronis , quam a Balano lacu Of- 
liain vfque nauigabilem inchoaueiat. Secunda 
nobil tas, Falerno xgro erat , & ex eo maxime 
Fauftiano.Cura culturaque id collegerat. Exo- 
lefcit quoque hoc, copix potius, qu^m bonitati, 
ftudentium. Fjiemus ager a ponte Campanolx- 
ua petentibus vrbanam coloniam Sylianam nu¬ 
per Capuae contributam incipit. Fau&amisau- 
tem circiter quatu >r milharia «t \'ico prope Ce- 
dias.qui vicus a Sinurffa rr.millibus abeft. Nec 
vili in vino maior autoritat: folo vinorum flam¬ 
ma accenditur. Tria e/us genera aufterum, dulce: 
tenue. Quidam ita diftinguunt, fummis collibus 
Gauranum [ Cauci nuru ch.] g'gni, mediis Fau- 
ftianum, imis Falernum. Non omittendum au¬ 
tem nulli eorum,qux celebrentur,iucundum fa- 
porem Vux elfe. Ad terciam palmam varie ve¬ 
nere Albana vrbi vicina , prxdulcia [ ywrj^v 
(ubdulce effe, non prxdulce. Athenxus lib.i.ex 
Haleno afferit,] ac rara in Auftero. Item Surren¬ 
tina in vineis tantum nafccntia : conualefcenti- 
bus maxime probata , propter tenuitatem falu- 
bruacemque. Tiberius Cxfar dicebat confenfif- 
fe medicor , vt nobilitatem Surrentino darent, 
i alioquin elle generofum acetum. C.Cxfar,qui 
fucceflit illi , nobilem vappam. Certant Maf- 
fica, 
[-nec veteris pocula M afiici. 
Horat.] 
xque ,ex monte Gaurano[Gaulo cH.inemend. 
Gauro ] puceolos Baiafque protelantia. Nam 
Falerno contermina Statana ad principatus ve¬ 
nere non dubie : palamque fecere fua quibufque 
terris tempora effe ficut rerum prouentus , oc- 
cafufque. Iuntftahis prxponi folebant Calena, 
& qux in vineis arbuftifq-, nafcuntur , Fundana. 
Ex (vt) alia vicina vrbis Veliternina, Priuernatie. 
que. Nam quod Signia: nafcitur , aufteritate ni. 
mj 
Vin i genent 
Pltntt. 
Vinum Q4. 
tur.ile 
Artificiale, 
Pucmum. 
Locus 
Aftum mt+ 
dtc.imcnt u. 
Ptitanon 
Grue orum. 
Setinum 
Piugufli 
Cecubnm. 
Vauftieni 
trta gener*'. 
Gauranum 
Y*ufhxnnm 
F alernum. 
Albana. 
Surrentina 
Mafiica. 
Satana', 
Calena. 
Yundan* 
Veliterni¬ 
na. Prmcr 5 
natta. 
