Solanum 
rubram. 
1 
Nomtn.t 
hnga.tr. 
T emgm 
Hydrops. 
Ligat 
mJhs. 
»° H I S T O R I AE 
'Solanum CB.Solanum fcandens,feu Dulcamara,Jk corticis fa- 
Jcandeat. pore; Schw.Solanurubru^olanuitt>AwxJaM^(uc 
& Thaiio) flore fxpius violaceo,rariiis cadido. Dul- 
i.i. cis amara flore pleno, <3c fl.cxruleo vulgarior, Eyft. 
T\vKV*txpQ~ & ytv>.v77ir.&>*, hcut St y\viivnx.ee</kno- 
minatur Grxc^: Lat. Amara dulcis. Amarum dulce. 
Amarus dulcis Si Amaro-dulcis, & Dulcamara, feu 
Dulci-amara: Ger/Jc lentjer je licbav&ynfebfr&ut: 
Belg.£\fvinti<:G3\\.DjuUe amere: Angl.0uitbirtcr 
& fcQin U>«orb: Boh.0d;bfcFa =0orFa. 
Glycypicrisaquaplcrumq;fubefleindkat.Aquo- 
(a enim & rigua amat, & hinc circa fcrobcs & fodas 
frequenter reperitur, fepibus aut fruticibus aliis in- 
nitens. Ramulus in aquam impolitus, brevi radi cil¬ 
las cmittitjinftarSalicis.In terra etiam pucarit Gcfn. 
hirculum defixu facile crefcerc. Folia Vere erupun t: 
flores Iulio exeunt: AuguAobaccx matura: fiunt. 
Monfpelij,Patavij & Geneva floret Aprili & Maio; 
BafilexIulio & Auguflo. Aluiin horto flore albo. 
Morbum, que patrio nomine (inquit VVeierus) 
VTarm vocant VVeftphali,feliciterpotiuncula cu¬ 
rant ex 3 clcn 0 cr je lieber radicibus aliquot diebus 
exhibita,ex qua man e fudor gratus fequitur:nec abs 
re.interna crimobftrudione liberat,& ex ea ortos 
morbos fblvit;urinacict;quare &contra hydropem 
cum frudu exhibetur. Acc>pe,prxceptorc Trago, li- 
gnude hac plantaIibrxpondcre,ac minuam in fru- 
ftula tali ludicri inftarconcide,dein cumenfiiravini 
albi in nova ollam earaq; operculo ( perquod tame 
foramen in medio exiguu transfigito) probe conte- 
da,'ita quide ut cu farina ex aqua undiq; oblinatur, 
reponas,fuperq; carbones lento igne decoquito fiv- 
pra tertias,demumq; his utare.hxcpotio mane hora 
una priufqua furgas, & vefpen cum ledo te comit- 
Morhut re- tere velis,cyathi vulgaris menfura fumpta.morbum 
giat. regium,prxfertiminveteratu leniter peralvu & uri¬ 
na exigit. Quida hoc dccodu adverfus putridas ve¬ 
rriculi febres,ex quibus morbus remtis oritur, exhi- 
Pecortju- bent.Nota efl hec planca paftoribusma folentillam 
pecor 1 a colle fulpendereadverrus morbil quevo- 
m.rt»*, cane bic&nfcfc/ unde Germinicu herbi nome n*. 
tum eft,uc4'5>‘fi|*d;Fraur vocetur. Facultate,autorc 
Tempera- Dodonxo,foliis,fruducalida,reficcans, abftergens 
mearum. & digerens ell.Fcrtur ruptis & ex albo praecipitatis, 
aut caelis etiam fiiccum utiliter bibi Creditur fiqui- 
S < 9 n?, U *?u<. dem concretu alicubi in vifceribus fanguinediflol- 
vere,«?c parciu lxfaru fanitatem procurare.Calefacit, 
Tem. seh 9. ficcat(ait Schvv.) tertio ordine,abftergit,digerir. Gu- 
ftanti primum nonnihil amaroris exhibet calore Si 
acrimonia lingua feriens, qux tamen ilicb abeunt, 
perflante dulciculo &: imbecillo quopiafapore Gly- 
cyrrhizx ingratiore faflidiuparicnte, magis magisq-, 
dulcorem oflendendo. Potu moderati,citra virium 
difpendiu vifccrumve incedium, egerit per fudores 
urinafqi aquas; atque obflrudionesdemolitur,que 
LAC - funt iSicri pr^vix atq; alumnx. Eadem facultate lac 
mamis fuggererefrudus potis efl.Bacc? ex vino ac. 
diebus fplenem liqt? ant,& per urina & alvum abfu- 
munt. Bibuturad Orthopnoeam,reliquias i partu 
Inflamma- purgant-Foliaforis utiliter cotra inflammationes& 
no. pruriginolos pedum tumores admoventur , plebis 
rfue topia- vulgato experimento. Attegiis Si topiario operi 
r> "*- conveniret,nili gravior elfct fruticis odor. 
Splen. 
hedera veteribvs et in 
genere. C a r. VIII. 
mldtffer' \ T ^ Ccres ^ C . Hedera confulamus. Ea multas i 
tres. V lpccix differentias fortiturapud Diofcoriden 
fummasaucemgencre tres : candida enim quxdai 
cfl, nigra altera , tertiaque vocata Helix rCandid 
quidem frudum fert candidum;nigra,quam vulgu 
Dionyfiam vocat y nigrum, aut Croci xraulum; a 
Helix fructum non gignit, tenues autem habe 
PLANTARVM 
viriculas,folia verb parva ,angulola &*rubra. 
Theophraflo quoq; Hedera multiplex cfl. Qux- Thetphr. 
dam enim humi repir,alia in altum attollitur. Atque Humtlit. 
excelfaru genera plura,maxime verb tria pateflunr, Lxre/fa 
candida,nigra,tertiaq; Helix [ubj^davicuLt Gaza, f Uret - 
fcd male.] Harum ite fpecies plurcs. Alia enim frudu 
folo,alia etiam foliis candida efl. Rudiis frudu tan- Candidai 
tum cadi dum fere ntiu,quxdam grandiore, denfum, 
&veluti in orbemcircuadum frudu producit,quam 
nonnulli Corymbian vocant,Achenienles Acharni- 
ca, qux in riguis nafeitur, quxdam minore, fparfio- 
rent,TUgrx modo.Habet & nigra diffcrerias,fed non Nigra'. 
ita perfpicuas. At Helix [ClaviculaGaz,x] maximis Hehcudtff.) 
differetiisdiflinguitur. Etenim foliis plurimum dif- 
fertjtum quod minora,tu qubd argulofa Sc concin¬ 
niora fi n c [S/r Phnm & Gaza interpretati ftint ywioei- 
iij Id/pvSv oTifA. Qjtare Cornarif iiMplacet emendatio^ Cern hftu> 
ejui tn hac fulioru Helii U delineatione apud Di ifcoridem , re ? rob ‘ ttur -' 
t* <pi 'Mse , ^mteoSp tpu^px . i.e. folia habet te¬ 
nuia , angui[<>■> & rubra.vocem iovSrpdfalso legi cumpcr- 
fpiceret, quod nuPus in foliis Helicis rubor conlpi- 
ciatur , aquefalso n vulgatis Theophrajli codicibus 
uetTi^ef ., qua concinniora Plinius reddidit, 
td eft faeculentiora legit , tn Dio fori de vero '<L7?etq>7 ea¬ 
dem fignificati,ne. idefi. craffa ] Hederis autem reli¬ 
quis rotundiora,& fimpliria. Differt etiam fla¬ 
gellorum [inrern diorum,Gaz..] longitudine,lon¬ 
gius enim porriguntur [ hac Gaz,. otwfit. ] Prx- 
terca quod fterilis fit. Quidam Helicem aiunt He¬ 
dera naturam adipifei , mutarique in eam, cdm 
perfetda jam adoleverit. At fi in eo genere omnes 
in Hederamadolefcant ( bederafiereGxz,a vertit ) ut 
non nulli volunt, xtate fim£ &afTe<5ht, non genere 
conflabit hxc differentia, qualis efl Piri h Piraftro. 
Tamen ejus Helicis folium ab Hederx folio pluri- 
mu didat. Rarbaute&in paucis evenit,ut vetufla- 
te comutentur.vclut in Populo alba,& Ricino(Ow < c 
fic exprefiijfe videtur Plinius. Maxime filiorum unitaTin 
fuo cuique genere permanetoraterquam Populo , Hedera, 
Crotoni, quam & Cici vocari diximus.] Sunt igitur He- 
heis [ Clavicula, Gaz,. jgenera multa, maximi vero Helicis 3 . 
nota fc fumma tria.Prima efl virens five herbacea, &*er*. ' 
qux plurima efl, fecunda candida,tertia vcrficolor, "* 
quam Thraciam quidam nominant. Et fi«gularum 
diflerentix quxdam funt.Nam virentis alia tenuio¬ 
re efl & longiore folio [Plinius habet ,m ordinem di- 
gcJL] denfioreque. Alia minus hxc omnia habct.Et 
verficoloris alia majus , alia minus folium habet, Si Vcrficolor. 
colorum varietatem in eo diffimilem. Similiter & 
magnitudine Si colore di flant candidx folia. Facil- Candida. 
iime a ugetur herbacea,& alciffime aflurgir-Manife- 
flum e Ile aiunt Helicen in Hederam tranfituram, i» Hedera 
non folumfoliis qux majoralatioraqucgerit, fede-''■*"./»• t/e. 
tiam germinibus :protinus enim reda gerit, non I,x - 
inflexa vel inclinata, tum ob tenuitatem, tum ob 
logitudinem. Nam aliisHederis [Gaz.alegit ttwJcis, D( r f ? H 
idefi , licrbaccapro xrddJbif ] breviora craflioraque Surfah” " 
fune germina. Nam Hedera cum femen parit, fubli- Thptphr. 
me & redum germen edit. Efl quidem Hedera o- 
mnis,radice numerofa,denfa,intorta,lignofii-cral- 
fa,nec valde in profundum ada, fcd maxime nigra, 
& intercandidas qux afperrinta* maximeque fifve- 
fliis. Quare non line damno arboribus adnafeicur: 
omnes enim necat Si arefacit fublato ipiis alimen¬ 
to. Cralfefcit hxc maxime &arborefcic in tantum, 
utperfe arborfiat. Majoreaucemex parce fupera- 
liud vivere folet, caulibus fuis vicinas arbores vehit 
amplexando, tale quid flarim habens liia i arma. 
Etenim e germinibus aflidu e radices permeaiafo- 
lia emittit, quibus quafide induflria a natura datis, 
muros Sc arbores fubit,&iis pcrtinacids hxrcc. At¬ 
que ita fublato humore, atque exhauflo,ipfastabe- 
iacic. Quod 1;inferius fuccidatur, durat, nec emori 
tur. 
