“S HIS TORI £E 
nn :r. pcricverat in iua opinione , congeneres effe 
plancas. Cujus autem piant* fit Salix par.Ux figura 
icon Mntt. MatthigjLaflcrcre non aufim. confiderandu n r.um 
opi ^ lC %ura aliqua ad Smilacem minus afperam expref- 
r.n revrl- ^.Mita fanefuit e jus opinio de radicibus Ebulriqu^ 
bittur. obfecro fimiiitudo inter Ebuli radicem & Salfi.n- 
parilliam vul^6 didam. Neque fi fimilimx forent, 
ideo continuo exdem aftruendx. Neque Colutea 
Di [crimen eadem cfteum Sena, lic£t illa poflit nonnulla ea- 
rJLTsL der > hxcprxftare. Sed nec tantam Smilax cum 
Uas y Saliaparillain radice fortiturfimilitudincm,quanta 
•S.r"cp.t-m haclcnus perfuafaquibufdamfuit.Siquidem Smila- 
r,U ** cisgcmculatx, articularis feg nentis radices ,candi- 
dx,foris nitentes, Graminis canini,aut H irundinis 
valatorij. At Parillx crebris loris prolixiflitnis, ab 
uno trunco ftdicis magno ,prxduro, ftrumofo,ru- 
gofisque capitibus, hinc inde fubtus, ut in Afpara- 
go, vel Rufco , oriuntur numerofi concolores lori, 
xquabiles & fine geniculis vel nodis •, redi,flexiles, 
cortice duriufculo, pullo,rugis ftriato in longitudi. 
ne,quam vicenum pedum interdum men fus eft Lo- 
bclius. In tus fari nacca medulla, non ita ingrata, fcd 
vifdda, nonnihilcmplafticajamaricarte,nec tamen 
calorem prodente. Et quanquam Zarzx parillx 8 c 
Smilacis afperx hifpanicx radices Ii miles Garcias 
Concedar, tamen eafilem e : Tc jure negat.Rcperiun- 
tur enim fxper. umero fi miles, qux tamen vel mir i- 
mo aliouo di(eri ni ne differunt. Differentiam etiam 
cccli foli que diverfa conftitutio adfert. Quare lic£t 
Sarfa parilia, qux e novi Orbis five Americxpro- 
vindisinfertur,Smilaci afperx in Europa natxfimi- 
lis videatur &fit, viribus tamen differt. N*quc e- 
nim folicxllque diverfitas,ad fornix modo commu¬ 
tationem aut altcrationem facit; fcd plurimum e- 
tiam ad qualitatum viriumque rcmifiionem aut in¬ 
tentionem confert. Et fan e calidis locis enata po- 
tentiorafere , odoratioraque funt: frigidis miniis. 
Ita Sarfa parilia Peruviana,quam provincia Hordu- 
ras, Sc nunc etiam Quito profert, tametfi Smilaci a- 
fperxin Hifpania ratxfi.nilis fit, temperati tamen 
ccrli occafionc, tum & ipfius foli genio , lorge eff- 
cadoreft, quina velin Hifpaniis, aut etiam in Afri¬ 
ca nata. 
Zarza parilia Matth. Lac.Monard. Garc.Sf Lugd. 
qui cum Dodo^xo Zarzx parillx etiam America; 
CJSj.ck. meminit, ut &: C-Bauh.ph/t. qui hanc fua n Salfam 
arillan 4. mal£ meo judicio feparat ac diverfam 
atuit, ab America, ejus fcilicet Salia parilia quinta. 
Hunc .autem errorem corrigit Bauh. inpin. ubi am 
bas fub Smilace afpera 4. Peruviana,fivc Salfa na- 
rillacomprehendit. Cxtcru.n apud Lngd.dnx funt 
fjgurx,quarum fecunda,qux tar tum radicibus con¬ 
flat, inverfaeff culpa typographica. Zarzapanlla 
Peruviana,Dod. Zarzafeu SaliaparilIa,Caft. Sarza 
parilla.Cxf Sarfa parilia, Lon.& Frag. Salfa paril- 
Ia,Lob.&T.ib.cui & Smilax Peru viana,&: Gcr. 
S r ,Ux Smilax afpera Zacynthi infulx Alpico q agnovit 
ctZhi mT*. eve — Salfam parillam qua medici utun tuir ad fa- 
«0. f nandam luem vencveamiante dubius eratiquoriam 
omnes Smilaces afperx quas viderat exiles admo¬ 
dum brevefque ac capillares radices habebant :fed 
inZ.cintho infulalongas cralfas ,afportaris H.fpa- 
cia radicibus Snlfx parillx omninb limiles obferva- 
vit plantam radicibus ab omni terradele&amimpe- 
tuosa torrentis aqua, quam tranfeuns Grxcus , loci 
Snt/Ltchia. accola & agricola Smilachiam nuncupavit. Ea rul- 
lum prx feferebant /aporem uti radices Salfxparil- 
Ix. Pharmacopola ejus loci multum lucri fe feciife 
his rad e busipfi affirmavit alio mifFs pro Salfa pa¬ 
rilia ; quam mercaturam clam faciebat Cayri ir Sal- 
fx parillx falcibus ex Hifpania afporratis viditpor- 
riones radicum nodo/arum vel geniculatarum 
Afperx Smilacis yi quibus preceduntradices, qui- 
PLiNTARVM 
bus utimur cum foliis & ra nulis fpinofis. Zidntlu 
vero Smilacem afpera 11 ab Itaica divecfi n offen¬ 
dit figurx foliorum varietas: funt eni n breviomra- 
dices habent etiam nodos quofidam qui nonrepe- 
riuntur in iliis Smilacibus a'peris. H fpani Carex 
parillx nome 1 indiderunt propter cognationem,^^'"*'"* 
quam cumS nilace afpera habet, quam ij Sarza pa¬ 
rillam (quafi dicas Rubu n viticulam' vocant: Parra 
enimiis Matthiolointerprcte,Vicis dicitur,& Paril¬ 
ia viticula, five parva Vitis;Zarfaautem,Lacuna te- 
fte,Rubus fignincatur. 
Setnper autem Salfa parilia deligitur nigrior , re¬ 
cens, non cariofa,fraffu contumax, quxque adula¬ 
ri n frangitur,& ponderofa: nam qux cariem fenfir, 
& dum frangitur pulverulenta eff, inutilisexiffi- 
marur. 
Vfus Carex parillx Hifpali ab hinc fexaginta an- viret. 
nis circiter innotefeere ccepit, qubniam ca Indis 
pro prxftanti medicamento erat, ad multos variofc 
que ir.orbos. Long^ alia erat ejus utendx ratio cum 
prirmlm in medianam recepta eff, quim nunc eff: 
tum enim Indorum conluetudo oblervabatur, 
quam in fuis morbis curandis ufurpare folent, ad 
quos profligandosmaxirnx reperiebaturcfficacix 
Veru n noftri fxculidelicix in caufafucrunt, ut eo¬ 
dem quo Guavaci aqua modo nunc propinetur* 
Carcx-parillx fclibra minutimconcifa aqua ma cc- Cay f*t r *- 
rabatur, deinde in mortario diu tundebaturjdoneC' 5 ' rWe ' 
omrino in mucagine quandamrefolveretur,quam^ # ‘^ * 
leindc coIabant.Hu jus liquoris ita exprefli fatis ca- 
paccmcyathum calidum man^haari-barc,deinde 
tragulis fefc tegebant ,& duarum horarum fpatio 
udabant, Qubd fi interdiu fitisurgeret,idem mu¬ 
cor illis potus erat. Sub no<ffem,ahum ejus calentis 
cyathu n hauriebant, atque eant mdem temporis, 
ut mane fudabant. Hic ordo triduo integro obfer- 
/abatur,ut neque aliud ederent, aut l ibercntmrx- 
r er eum lentorem calidum ezpreffx car^x-parillx. 
Hac ratione ^rxpavatam ego initio plerumque pro- 
piravhmulcofque meli ds cura vi,qu^m nunefinar- 
:ur. S*:bfecuta eff alia ejus propinar.dx ratio videli- CarcA *.. 0 
et, dux ur.cix carex parillx.lotx,corfracbe,& TA'-f*nJi A 
utimconcifxdn novum fidtilp aim fexaqux fexta- *hcr*r+> 
iis ir iiountur £c viginti quatuor horarum fpatio r ^ /<J * 
.aacerartur: obturato fidtili, coquuntur lento igrr, 
* pi urisincerfo, ad quatuor fextariorum confum- 
nnoncm,eadem ratione ut in Guayaco diximusxc- 
■ igerantur,colantur, & fidffili vitrato rccondunti r. 
Eadem deinde carca illo ipfofitffili aqua pleno ma¬ 
ceratur , aliquantulum fervet, frigida colatur, f. f- 
:>ili vitrato affervatur. Purgatus, ut decet, xger,5c Vr-ifa 
calido cubiculo fc continens,mane decem uncias 
prioris carex parillx aqux hauriet; fudabit duas hc* 
ras; fudorc deterfo ,indufium & linteamina muta- 
bit,utin Guayaci potione dieffum eff. Idem fub r.c- 
<ffcm, o« 5 to poft prandium horis (nam fub undeci» 
mam prandebit) faciet: poftfudorem uvaspafTas, 
amygdala, fk panem bifeodum ccerabir, de fe¬ 
cunda aqua bibet. Quindecim diebus hunc ordi¬ 
nem obfervabic,nifi imbecillxfuerint vires, tunc e- 
nim conceditur ufus carnium exigui pulli affi ,fer- 
fim quantitatem augendo. Ledo fe continebit rd 
minimum novem diebus prioribus,reliquisin cu¬ 
biculo fedebit, aut deambulabit, frigus &aerem fu¬ 
giens. Decimoquimo purgabitur leni aliquo medi- 
camerto atque etiamtr:gefimodie,omniaeaob- 
fervardo qux in Guayaci dccodofiimer do erarn> 
vimus. Sed etiam poft trigefimum diem bona vi- 
dusratior^per quadraginta dies litetur ,viroque 
abftircbit ik mi 1 eium corgreffu. Hxceft vulgaris 
rqueCarcx-parillx fumerdxratio,cujusprxparnn* 
dx modos fccrctiores etiam expertus fum,*<pufs hic 
recenfere r.on pigebit, ne quid eorum prxtermit- 
tamus. 
