LIBE 
timus, qux ad carcam parillam pertinent, quando¬ 
quidem medicamentum eft,cujus ufus &facultates 
maxime celebrantur. Iam annus eft fextus & vicefi- 
mus , c>udd fyrupum confeci, non modo in hac ur¬ 
be ,fed tota Hifpania laudatiflimum, ad morbum 
gallicum, atque alios profligandos: nam neque cal- 
uicit, neque in flammat, Guayaci videlicet ficcitate 
temperata, & $arcx parillx calore mitigato : hoc 
y^pritr mo “°‘ Car^x-parillx uncia:dux, Guayaci quatuor, 
9 ut flipr^ didum eft, prxparatx, Zizipha fex & tri- 
ginta,pruna palla viginti quatuor, utraque o (Ficulis 
repurgata, florum borraginis femuncia, violarum 
tandundem , hordei mundi aliquot grana, m fex a- 
qux fextariis lento igne coquuntur ad quatuor fex- 
tariorum conlumptioncm: colantur, 8 c decem hu¬ 
jus decodfi unciis,una fyrupi violati admifcetur.Ca- 
lidus man e & vefpcri forbendus datur, eodem fer- 
vato ordine qui fupra didus eft, fudorem etiam (fi 
provocabitur) detergendo. Conceditur ab initio 
cfus pulli gallinacei exigui,& reliqui cibi flipril enu¬ 
merati , &bibiturlimplexaqua^arcx-parilla:, qux 
fit ex ejus femuncia in odo aqux fextariis coda , ad 
duorum vel paulo amplius confumptioncm. Ea ra¬ 
tione curantur,ci)m omne genus morbi gallici,tum 
reliqui, quos aqua Guayaci, Chinx,aut ^ar^xparil- 
Ixcurari diximus. Fuit hoc ferapium primbeenferi- 
ptum in gratiam Pantaleoms de Negro Genucnfis, 
quilicct jam multoruMedicoruopera ufus fuiilct, 
atque Guayaci dccodum aliaq; medicamenta fum- 
pfiirct,dejediffimis tamen erat viribus, fcirrhoque 
infuperin crure, & fevisdoloribus afflidabatur: at 
•yrup i fumptoferapio,probecuratus eft. Fit item alius fy- 
rupus hujunnoai: £ar<px-parillx odo uncia:confra¬ 
cte &concifx,inodo aquae fextariis ad fex confiim- 
ptionem coquuntur i in binis qui fupererunt fexta¬ 
riis , facchan libra: quatuor in jiciuntur, fitque fyru- 
pus,ut moris eft. Ejus fyrupi tres uncia: mane, toti¬ 
dem node fumuntur , prandium cfto £ cibis boni 
fucci,caenafobria;potus ef.mplici ciripx-parillx a~ 
qua. Eo utatur donccalfumptus fit, quo tempore 
ad fua negotia peragenda egredi no vetabitur. Cu¬ 
rat hic fyrupus plcrofque ex morbisfupraenumc- 
?arf£ pul- ratis ,ftne moleftia. Ex eactiam fitpufvisin hunc 
«/. modum: Nervo illo interiore feu matrice exempto, 
^ar^a-parilla exficcatur, contunditur, & cribratur. 
Hujus pulveris (purgato priils corpore) drachmam 
mane jejunus fumit, atque fimplicem praedi dam 
aquam hauritjidem nodu facit dormiturus. Cibus 
fit boni fucci, potus illa aquafimplex, vinoabfti- 
ncat. Vtilis eft hic pulvisin lue venerea,aliifq; mor¬ 
bis ab ea oriundis : nec non fcabicm purulentam & 
faniofam, in manibus & pedibus mirificedanat, hac 
'ndtZtTo raClonc:p *Wgatusxger,etiam (fi neceffitas urgeat) 
en irttf,0 - nori purgatus , pulverem modo prxdido fumet, 
fimplicem illam aquam fumet, & rimis qux in hoc 
morbo i falfapitmta,corrupt6q*> humore natx, pe¬ 
des & manus occupare folent, paululum aqux fu- 
blimati rofacea fimpliciore dilutx plumula illinet, 
deinde emplaftrum Guliclmi ferventis vulgo ap¬ 
pellatum , au* palmeum,panno fericeo tenuiterin- 
dudum omnibus loris quibus illita fuerit fublimati 
aqua fimplicior imponet,lingulis diebus repetetur, 
&: quindecim dierum fpatio perfediflime curabi¬ 
tur, nec aliis medicamentis opus erit : abftergit e- 
nim.carnem generat,& ad cicatricem perducit.Ho- 
^ 1£ tam Sequens eft aqux carcx-parillx ufus modo 
frequens. ptxdido,ut in omni morborum genere fumatur,fi- 
ve in defluxionibus,flatibus, uterique morbis frigi¬ 
dis , five aliisquibufeunque, modo non fint acuti, 
aut iis febris acceflerit: ideoque non minore copia 
Quibxtttou multis locis aflervaturdecodumfimplex carcx-pa- 
uJaqut u- ri ^ a?5C l l, ^ m aqua vulgaris. Certum eft tamen,his qui 
Uk. * calida,hcpatispr;sfertim, intemperie laborant, non 
R X V* 
'l: d ve 
Hi? 
convenite : nnmani etenim excalfadc.fcd ventricu¬ 
los ftigidos fovet,&: flatus mirifice dilcutit.Illud «iu- 
tem animadvertendum eft , has tres aquas non rifl 
Autumno , aut Vere propinandas elfe. Calida eft &: 
fi cca infecundo fere gradu. Duplex verb ejus Sarfie Muilan* 
parillx, qux ex provincia Quito expit inferri, exh i-ixLh nd « 
bendx ratio apud illos obfervatur.Prior.qua Indi Scprior ratto* 
nunc utuntur,& ab initio ufi funt,hxc efti^arc^-pa- 
lillx radices, quot opus erit, (umentes, nervo illo 
interiore repurgant-, corticem, fi ficcxfintradices, 
macerant , donec mollefcat (virides maceratione 
non cgcnt)deinde miniitim concidunt, & addita a- 
qua contundunt,ut fucetis extrahi pofTit vifeidus & 
mucofus , cujus mane eam quantitatem fumunt, 
quam uno hauftu aut pluribus bibere pofTunt: le- 
dum dei ndeinerefli,plurimum fudant;poftea,mu- 
tatis linteis, pullum edunt, & corticis illius fuccum 
hauriunt,in prandio,in cosna (qux levis erit) atque 
interdiu : deligendus eft tamen locus ab aere&fri* 
gore liber. Hac ratior e, & ufu confervarum,necefc 
fariorumque aliquot fruduum ficcatorum pernif. 
fo , odo aut novem dierum fpatio, omnibus mor¬ 
bis liberantur ,quoscarca-parillacurare filet:vali¬ 
dum autem Sc robuftis viribus eum elfe oportet, 
qui liac curatione utetur. Altera conveniet iis qiti 
imbecilliores flirt, nec fuperiorem , finemapifefto^^ ru * 
vitx diferimine,ferre pollent,^jrex-parillx nervo™ a cr * 
luo liberatx, &:, ut fuperius, macerat r, fi ricca fit, 
deindecontufx,quatuoruncix , plurcfve autoau- 
ciorcs (nam h?c nullus ponderis aut merfurxufus) 
in odo aqux fextariis ad dimidias decoquuntur , ex 
ea aqua quantum pofTunt femel aut pluries bibunt*, 
in lcdulo deinde fe componunt, ad fudorem pro¬ 
vocandum, qui tametfi adeo vehemens non fit, ut 
fuperior, copiofus tamen eft: mutati vcfte pullum 
edunt,&: eadem aqua(nam uno die codura abfumi- 
tur) cum in prandio , tum in ccena , illis potus eft: 
ab aerefiigore fibi cavent: repetitumper quin¬ 
decim aut viginti dies hoc medicamentum, omnes 
morbos fanat, non fine magna omnium admiratio¬ 
ne , prxtcr febrem, aut morbos acutos, in quibus inquibu* 
car£ 3 cdecodum exhiberi non folet. Iftic neque ini- morh " mn 
tiodixte,neque in media,ncquc fub finem fefepUr. exh,be " da - 
gant,uti nos facimus (nam 6c medici & medicamen¬ 
ta compofitaillis defunt) fed muliercularum dun- 
taxatopera utuntur, qux illis hujus dccodum pro 
arbitrio exhibent. Illud veroobfervationedignum 
in hac curatione,quod folus radicis cortex,nervo e- 
xempto, in ufu eft (efficax enim ille nervus inutilis, 
imo operationem,nifi eximatur,impediens.) Ideb- 
que nunc eorum exemplum fecutus, folo cortice in 
hunc modum uti folco. Quatuor corticis car9x-pa- Care*pn. 
rillxlotx uncias in odo aqux fextariis viginti qua- 
tuor horarum fpatio maccro,deindc ad dimidias de- raUoo ? tl ~ 
coquo:qubd fi calorem in egro metuo,hordei mun¬ 
dati dimidiam unciam inter decoquendum adjicio, 
& in magno caIore,vulgarisaqtixloco,cichorci ftil- 
latitiumliquorem cum horaeo fubftituo. Hxcaqua * 
tempcratiflimaeft ,& admirandos ejuseffedus in 
multis expertus fum. Obfervandum item eft , u t Q***t*f : 
quantapoffit quantitate xger hanc aquam,uti retu- 
limus, bibat, (ive uno hauftu,five pluribus,quia ma- 
gnam quantitatem bibendo plus fudabit, & citius 
certiufquc fanabitur. Itaque hanc novam (umenda: 
carcx-parillx rationem maxime utilem fore puto, 
faciliufque & breviore tempore curandos;egros. 
Aliam addit Fragofus eius prxparandx rationem, c*t*poti* 
qux eft : carcx-parillx libra una bis lota, bene con-** W*- 
tufa, & minutim concifa, in decem Sc fex aqux fex¬ 
tariis toto triduo maceratur, deinde lento igne co¬ 
quitur ufquc ad integram fere confurpptionem,h.e. 
ut acetabulum feu fcucclla ejus decodi folum rema- 
r.eat:carcaftarim exeptaprxlo imponitur, fuccufq, 
expri- 
