idicH do- 
edicis de- 
lum. 
\hiM- 
'ib er cui a. 
wum 
umtno- 
mio 
atth. 
luit erAtt 
ummonij 
vcb.Rcefi- 
;»* not. 
weScamm. 
i Inuus. 
Oejci 
•en er a. 
Relectus. 
tdulterii* 
tin.corrig. 
LIBE 
dantur fucci tres oboli, cum Veratri nigri duobus, 
& Aloes drachmauna. Fiunt 8 c purgatorij fales, 
drachmis viginti fucci Scammonia in fenos falis 
cyathos adje&is. Horum modus proportione vi¬ 
rium : integer quidem,cochleariatria: medius,duo: 
minimus, unum. Purgat & radicis drachma una aut 
altera cum iis qux retulimus. Ipfius quoque deco¬ 
rum nonnulli ebibunt. Ex eadem decocta in ace¬ 
to contritaque cum hofdeaceafiirina^ataplafina fit 
ifchiadicis utile.Succus autem vulve appofitus in la¬ 
na , partus enecat: tubercula quoque difeutit, cum 
meile oleovepcfundus. Eodem decodto in aceto 
illicar lepra: auferuntur. Sed & eodem caput contra 
diuturnum dolorem ex aceto &rofaceo irrigatur. 
Vinum Scammonites ita fit. Radicis Scammonia: 
per melfes efFoflx trita: & linteo illigata: drach.xv. 
in mufti congium unum mittuntur ad dies triginta. 
Purgat hocalvum, ac bilem & pituitam detrahit. 
Scammonium, quod eft Scammonix fuccus , co- 
piofum quidem in Italiam advehitur , prxfcrtim 
Venetias,quocx Alexandria Aigypti & Syriaim- 
portatur: fid quod probat i ffimum fit, rarum admo- 
d u m i n venitur, n ec u n qu am fe co n fecutum e lfe,i n- 
genue fateturMatthiolus. Quod autem Scammo¬ 
nium illud,quo omnes fere officina: referta:funt, 
Tithymali fucco fit vida.umjiincliquidbpatere ar¬ 
bitratur quod decem vel quindecim ejus grana al- 
vuum pluries refolvant, cum fynccri drachma,Dio- 
fcoridis teflimonio,id vixprxftare poffit. Plantam 
e cujus radice Scammonium colligitur , viditpri- 
mumNcapoli ,allatam (ut quidamSeplafiariusaf¬ 
ferebat) ex Gargano Apulia monte ,qux omnibus 
notis ejus quidem judicio , legitimam Scammo- 
niam referebat. Sed prcfe&o mirari nobis fubit, 
quodMatth.in comm.it. non amplius Scammonia: 
Gargani montis meminerit,fed aliam tradat, depin¬ 
gat, ac Conftanrinopoli mi lia m elfedicat. Hanc 
(Scammoniam Syriacam intelligit) offendit etiam 
eiTe in annotationibus Andrex Martinelli fupra 
Mefucm depictam. 
Ignorantem &infcium herbarium fe Euch.RoefF- 
lin ollendit,dum arborem Scammoneam facit, & 
liquorem ejus fuccum arboris cognominat , cum 
nec frutex fit, fed herba ,id quod Plinius his verbis 
docetjScammonium quoque dilfolutionem ftoma- 
chi facit, bilem detrahit, alvum folvit , prxterquarn 
fi adjiciantur aloes drachmx dux obolis ejusduo- 
bus. Eft autem fuccus herbx a radice ramofx , pin¬ 
guibus foliis,triangulis,albis, radice crafsa, madida, 
naufeosa. Nafcitur pingui folo. Radix circa canis 
ortum excavatur, utinipfam confluat fuccus : qui 
fole ficcatus digeritur i n paftillos. Siccatur&ipfa, 
vel cortex. Laudatur Colophonium natione My- 
fium ,Prier.enfe ifpccie autem nitidum, &qu^mfi- 
milimum taurino glutini, fungofum tenuiflimis fi- 
ftulis, cito liquefeens, virus redolens, gummofum, 
lingux ta&uladefcens [hocfignum fallax & incertum 
ejfe Diofc.tr udi t ] quam leviflimum , quum diluitur 
albefeens. Hoc evenit & adulterino , quod fit ervi 
farina , & Tithymali marini fucco,in Iudxa fere, 
quod etiam ftrangulat fumptum. Deprehenditur 
guftu.Tithymalus enim linguam excalfacitiVfus bi¬ 
mo, necante, nec pollea utile. Dedere &: per fe ex 
aqua, vel aquamulfa,& fale, quaternis obolis. Sed 
utiliflimecu aloe, ita ut incipiente purgatione mul- 
fum hibatur.Fit & decodum radicis in acetoad craf- 
iitudinem mellis,quolcprx illirurtur.Et caput un- 
giturin dolore cum oleo. HxcPlin. qux inultum 
faciuntad Diofc.intclligendum. Faciunt & ad Plini j 
ledionem redam.Sunt enim de veteri codice tran-r- 
feripta. Nam vulgata exemplaria tribus locis emen 
dant. Primo ubi dillolutioncm ftomaebi legitur,in 
vulgatis ftomachi vox in totum dedi.: Secundo ubi 
Tom.II. 
R X 
ervi farina habetur, in vulgatis herbx farina falsb 
legitur. Tertio ubi ufiis bimo legitur, pro eo vulga¬ 
ta exempla habent,Bulbi moretquamledionem fal¬ 
lam elFe , fcquentia verba declarant: necante, nec 
poftea utile : qux neque ad Bulbum referri poliunt, 
ficut neque Bulbus adTithymalum,dc quoprxee- 
dit quod linguam excalfacit. Hoc tamen de Scam¬ 
monia: fucco Diofc.no tradidit, quod ufiis bimo fit, 
ut nec ante,nec poftea utilis fit.Et profedo ego ho¬ 
die novi in quibufdam officinis ufum ejus ad de¬ 
cem annos fervari. Et feribit Arabs Mefues Scam- Scammonij 
moni.im per anno s duodecim confervari. Scammo- ‘ iurari ° 
nium Syriacum licet Diofcoridiimprobetur,Plinius v 
tamert contrarium fentire videtur. Commendatur 
enim illi prxter Mylium & Colophonium, etiam 
Priencnfe,qux Priene civitas Syrix eft- Mefues An¬ 
tiochenum Armenicum laudat, Corafcenum vi¬ 
tuperat. Galenus in Simplicium cenfu Scammo¬ 
niam prxteriit. Paulus Scammonia , inquit, cali- 
dam & difcuiIoriam,&: hiliofi extergentem vim ha¬ 
bet^ magis fuccus, qui etiam tubercula difeutit, & 
fcetus necat appofitus, & lepras exterit. Et in diu¬ 
turno capitis dolore, caput ex eo cum aceto &rofa- 
cco irrigatur. Sed Sc radix pota purgat, turaipfa, 
tum deco&um ejus. At cum aceto &: farina hor¬ 
deacea codta, ifchiadicis imponitur. Idem I.7.C.4. 
Scammonia,inquit, fimiliter ut veratrum purgat ,&C 
magis flavam bilem. Verum magis quiim omnia 
purgatoria , ftomacho noxia efi. Deturitaquc non Scammonij 
febrientibus, ftomacho ben e affe&is,pondere o- clrre ^ /0 - 
bolorum quatuor cum fale,aut pipere, aut zingibe¬ 
re, aut quodam oxyporo cico tran feunte, ftomacho 
grato, aut cum meile. Fiunt & catapotia cum gum- 
mi. Actius l.*.c.z5. fere eadem habet. Et addit,am- 
mifceturipfi fal,& thymi coma,aut pulegium. In his 
vero qui ferre poliunt, prxftat Aloen mifcere. Da¬ 
tur & per fe cum meile, aut ptifanx fucco,fi clancu¬ 
lum exhibere volumus. Et hi ambo Scammonia: 
nomine fuccum folumintelligunt, Sc non radicem, 
aut herbam ipfam. Et hunc etiam folum utilem 
Theophr.9 hift.dicit, & aliud nihil ,7wV 0 oy-auiAw/aa, 
inquit, c omcuoyov xgrunu<Q-,a.M.o J\' «« fiv. Recentio- 
res Grxci Scammoniam vocant Jecy.pvJiot , i. e. lacry- D*cry 
mam,ex qua voce corrupta officinx vocant Diagti- 
dium. Vius ejus hodie fere eft ad reliqua purgato¬ 
ria medicamenta acuenda. Sed in his, qux i veteri- confertur 
busde Scammonio produntur,duo funtexpenden- Scammoi, 4 - 
da : ejus delccfus,&in purgationibus dofis. Lau- um ” 0 ft r * 
dant enim illi leve -, pellucidum , colore quam fimi- 
1 r . . , n • r 1. 
limum taurino glutini. At vulgare noltrum fquali- 
dumeft,& cineri tio colore,&afpe£tu triftiore:quia 
non fiiccusaut liquor manans, aut lacryma Scam- 
monix ad nos adfertur , fed fuccus vi exprefliia. 
Scammonix lacrymam, quam Venetiis apud Al- 
bertuni Marti n ellum vidit Pena in Syriacis conchis 
allatam ,Colophonixconcolorem,concretione fi- 
mili ,exfufco cxruleam fui fle ait, cujus coloris non 
eft Scammonium noftrifin.Verum cum pura ac me¬ 
ra lachryma Scammonix tam frequenti ufiii non 
fitfficeret,fuccum multum vi expreflum ad nos a- 
fportari oportuit : cujus maxime deledus haben¬ 
dus, quia nullus nifi varie adulteratus ad nos adfer- 
tnr.Nam aliquando ex eodem corpore,eadem mor¬ 
bi caufa, & eodem plane modo affedo, grana ali¬ 
quot fiimpta facile,&: fine ullo cruciatu,bilem pitui¬ 
tamque expurgabunt, ex eadem prorfus gleba, fru- 
fto parvo efFradomultb plura grana fumpta minus 
evacuahunt,necfinemoleftia-& cruciatu. In caufa 
eft diflimilis molis concretio , qux hic plus, illic 
minus, aut ladfis Tithymali, aut Lathyridis, aut 
alterius ftiipis valentions fucci accepit : unde 
diflimiles purgationes confequuntur. Cum au -y e teres ex¬ 
tern veteres,aut drachmam, aut quaternos obolos, pluantur. 
O 5 
