k • 
HISTORIAE 
Jocus & 
cc ropu s 
Vires Sc 
tfus. 
Ttmftram. 
Vulnera. 
Montbelgardi in horto plantata feliciter pto- 
uenit. Eam prope Mafmunfter, Gcueux,Balile;c 
& Florentix vidi virentern Martio , Sc florentem 
Maio. Matth. vt plurimum in montibus pro- 
ucnientem obferuauit,prxfertira in pratis &: paf- 
cuis, erumpentem Maio & florentem Ionio. 
Folia <Sc radix adftri&ione vehementi partici¬ 
pat, atq-, adeo exficcant. Recentiores,tefte Fuch- 
(lo , idipfum in fecundo efHcere ordine tradunt. 
Quare vulneribus glutinandis aptifllma cft. Dc- 
cotfco enim ipfius lauantur vtiliter omnia vul¬ 
nera. Linteum quoque in eo madefactum illis 
commode imponitur. Mulierum mammas im- 
Mdtnmx 
laxa 
pense 
laxas linteum decoCto eiufdem intin- 
Ruprura. 
Ramex 
Vulneraria 
poliones. 
Folia. Tu¬ 
mor ts. 
Jnflaanm.t- 
(tonet 
*kilbx pro¬ 
fluum. 
dum Sc impolitum, duras folidafque eflidt. De- 
c»Ctum denique hoc epotum, interanea vulne¬ 
ra, rupturafquc glutinat. Et quod dictu mirum ejl , 
tanta eius plantx in glutinando viseft, vt rami¬ 
ces inteftinorum, in pueris potiflinnim , fanare 
poflit. Herba Sc radix vulnerariis potionibus 
adiunguntiir,piiluciibus, emplaftris & vnguen. 
tis : Sic & folia tumoribus vulneribus lmpo- 
fl ta, dolorem fcdanc , inflammationemque tol¬ 
lunt : idem eflicit aqua dcftillata : nam calorem 
extinguit,& ab inflammatione defendit, Sc fan- 
guinena fiftit: fiftit&alba mulierum profluuia, 
facitque ad conceptioncm > fuperfluas humidita- 
tes ficcando:Succuseiuspotuscomitialibus fub- 
uenit.Aridx pu<lnis in fuo ipfius decoCto,aut Itil- 
latitiaaqua famptus,ramices inteftinorum, po- 
tiffimum in pueris fanar. Dituridem puluisex 
vino, aut iure, cochlearis menfura , quindecim 
aut vigintidjebus,iis quibusademptafit conci- 
piendi facultas ,4 nimia vtcri humiditate , ob 
quam inie&ura femen contineri non poteft. 
C aulu. 
Folia. 
AGRIMONIA SEV EVPATORIVM, 
Gap. LXXVII. 
Dcfcriptio s~\ \ u i em vtplurinulmerigit fingularem , cubi- 
c auIu Sc felquicubitum altum , hirfutuna : fo¬ 
lia palmam longa & longiora, exquatuor fer£ 
foliolis vtrinque pinnatim ficis , circumquaque 
ferratis , extremo impari, multis minoribus in¬ 
terieris compohta, fapore fubdulci, cum qua¬ 
dam adAruSlione: flores fuaucolentcs longa le¬ 
ne alternarim (capo adnalcuntur crocei , quin¬ 
que folns conflantes: quibus fuccedunt jjppuU 
pulpa alba,dulci, plena: : radix in nigrum ver- 
git, aalfa,lapore adflringente donata. 
* Eupatorium (dcfcnbcntc Diofc. ) herba eft e 
cremiorum ge- 
F lorei. 
Lappula. 
Radix. 
PLANTARVM, 
quefolii aut Canabis potius foliis limilia: funt& 
(ubnigra,& ferra: modo in extremitatibus diui- 
fa (legendum Grxce ■x?(osyceij£c,fcrrx,non TeiysH- 
fu;, Ilicis modo incila : quamtiis fi fic legatur, 
non mutatur fententia , funt enim Ilicisfolia 
ferra: modo incifa Hift.Lngd. ex Corn.) Semen 
e medio caule enafdtnr, fubhirfutum , ica deor- 
fum nutans , vt etiam ficcatum veflibus inhx- 
Diofc.i: 
tuitur 
nere ( Zft/jeud- 
JW y furcu- 
lofa potius 
quim frutico-, 
fa , non enim 
fruticat , qux 
vno tanttkn 
(capo furgit) v- 
nicum profe¬ 
rens thyrfum, 
tenuem, Ugno- 
fum , rerum, 
nigrum, hirfu- 
tum , cubita¬ 
lem , aut etiam 
aftiorem : folia 
cx in teru aliis 
fi fla in partes 
maxime quin¬ 
que , aut etiam 
plures , Quin- 
SimilitcrPlinius inquit : Eupatoria quoque 
regiam authoritatem haber, caulis lignofi,nigri- 
cantis, hirfuti, cubitalis aliquando Sc longioris: 
foliisper interualla Quinquefolii, aut Canna¬ 
bis, per extremitates incilis quinquepartiti,ni¬ 
gris Sc ipfis, plumolifque,radice fuperuacua. 
Ex his cr *o delineationibus patet, hanc no- 
ftram Agrimoniam, verum elle Diofc. Eupato- 
rium.Hoc tamen reuocat in dubium Gxfalpinus 
diuerfis in locis. Ac primum quidem lib.8.cap.4. 
dicens : Galenus Eupatorio facultatem tribuit 
incidendi, qux non videtur ir.elle Agrimonia:: 
Facit Sc difficultatem , quod (cribit Diofc. lib.tf. 
vbi ad epotam Mandragoram prxeipit excitan¬ 
dos a lopore xgrotantes olfaroriis, inter qux 
Eupatoriumin primis nominatur, quali vehe¬ 
mens in co Iit odor , qui nequaquam Agrimo¬ 
nia: ineft.Idem lib. 12.cap.itf. Eafdem facultates, 
tura Auicenna, tura Me/ucs tradunt Eupatorio: 
inquitenim Auicenna, Eupatorium eft ex her¬ 
bis aromaticis : ideo non videtur elle Agrimo¬ 
nia, cuiprxcer adftricftionem nullus conlpicuus' 
ineft fapor, neque odor, neque amaritudo. Alt 
Czfalpino iure merito fete opponunt Tragus, 
Fuchf. Cordus, Robcrt.Confl. Dodon.& Ferd. 
Imp. quorum opiniones ordine recitabimus. 
Maio itaque menfe [inficTrag.] radix Agrimo¬ 
nia:, dum adhuc tenera cft , oucratilEma depre¬ 
henditur. Quod cflra itafc habeat, non malo 
Agrimonia Eupatorium Antiquorum cfle fta- 
tuitur. Hzc nimirum eatft planta, de qua tot 
& tam varix,Veterum, praefercim veri Arabum, 
extant lententix. Quidam enim ex his allerunt 
Eupatorium haberefolia fimiliaCannabinis,aut 
pentaphylli, quorum quidem fententia maximi 
probanda videtur. Alii, inter quos prxeipuus 
eft Auicenna, dicunt, folia habere Cannabis, o- 
doratum elFe , floremque ferre Nymphxx flmi- 
Icm, atque in hac fane deferiptione , nihil defi- 
deratur, nifi quod ad florem attinet. Habet c- 
nim Agrimonia nollra florem multo magis exi¬ 
guum, quam Nymphxa. Quod fi ver6 colorein 
citreum vtiiufque planta:, non totam fubftan- 
uana contulifle Auicennam dicamus , tolerari 
vtique fententia eius poteft. Nam altera Nym- 
phxx fpecies luteum profert florem, fedEupa¬ 
torio longe maiorem. Tertius Arabs, Mcfues 
nimirum,Eupatorium ita deferibit, vt ftatuat,il- 
lud folia habere Centaurea: minoris. Eft autem 
pofterior hxc fententia, manifefto cum errore 
coniun&a, nifi tu verba Meftie aliter interpre¬ 
teris, nempe vt dicas, Eupatorium ferrata habe- 
re folia inftar Centaure* maioris, aut flofculos 
illius, fubftantia Sc forma cum Centaureamino- 
riconucnirc. Hoc igitur pado deferiptiones A- 
rabum admitti debent, nec i Grxcis ai fle nuunt. 
Reliquum igitur eft,vt quoties Eupatoriiin au- 
I tolibus fit mentio , Agrimoniamhancintelliga- 
1 mus. Quid veri Barbari hanc. Ferrariam mmo- 
1 rem, Concordiam, Marmorellam, ScScelamvo- 
| eant, qux nomina partim Sanicular tribuenda 
! videntur, nihil impedimento fuerit, prxfertim 
] fcientibus eam herbam verum cfle Eupatonum, 
ab 
Plinii-» 
Agrim 
£erunt 
patortt 
Dubi* 
*'Jr* l 
Errtrr 
Terra. • 
Conco-. 
Marti 
la.Scr 
Eupat j 
*»<<(• 
