«.oo HISTORIAE P 
Dele tat;. LcuifTimuraigijur Triticum , quo&d fimplici 
ratione 
-agere- t 
-ii qux in Gtxciam aduehifolent Siculnmda- 
iur,tcdeoponderofius,quod Boeotiafert:quod 
jndcalTerunt, quod athletx > qui Boeotis ternos 
demi (extari os vix poffinteonfumere , cum Athe¬ 
nis fuerint, facile quina confumunt: lcue faris,& 
qnQdjrj Laconico agro conficitur. Horum igi- 
" r,tu 9 ' cur caufain terris,caeloque inteiligi debet. Nam 
& Afix vitra Bactra quodam in loco , adeo gran¬ 
de frumentum fieri tradunt > vt nucleis Oliux lua 
xquiparent magnitudinegrana fingula. InPilIc- 
tis autem didis adeo firmum nafei affirmant, vt 
/iquis plus comederit, diftumpatur neceffe llt: & 
Macedonum itaplcrofque interii(Te aiunt. Ab- 
fiirdum (ane, & leuitati trimeftriumabfonum, 
quod in Pontico euenit: Vernum enim durum 
-admodum eft: hy bernum autem moUe eft: leui- 
tate enim molle plurimum differt. 
Reliquum eft , vt propria: natura: caufa detur, 
quam in pluribus differentias recipere magnas, 
cum in exortu, confumnntiomeque , tum in pro- 
Anex re- P r “ s fpeciebuS videmus,ceu magnitudinis atque 
flom^us parurtatis&figurx. Adde copiam palea*, &in- 
v™erucc«- commoditatem ratione vfus cibarii hominum. 
p oc ntan & genera regiones efficiunt, vel omnia, 
vel ccrt£ aliqua: affundant enim (ibi ipfis quo¬ 
dammodo, &aut differentiam aliquam generis 
parfunt, aut etiam minus vtilc reddunt, vt Triti¬ 
co T-ii facio euenit. Fitcnim multis cum tunicis, 
feroque prouer.it: quod vtrumque vis (and frigo¬ 
ris faor.Qj.iade cmfa c.crcrss quoque agris,Thra¬ 
cium tfhid fatum mature , fero erumpit, ac auge- 
i it: <S: quod mature apud alios feritur, fero apud 
alios exit. Confuetudo enim vehit natura effecta 
cfl.Nam A: quod in Afiano agro Acpifynangis vo- 
c.tato habet vim difrumpendt, quodque magni- 
Ctrh u.ili- m ^ ne nuclei e(l, agri proprietate, naturxquc vi- 
ra,. diuer- res eiufmodi fottiuntur: nec alib tranflata fetua- 
fitatemge- ri incommutabilia poliunt. Nec minus locum 
ner^t. habet in exteris , li quis cum agro, carit quoque 
adiiciatqualitatem. Hinc enim fruduum diuer- 
iuatesexultantjimb hinc fterilitates fequuntur, 
cum planta in alieno agro nequeat hofpitari. Hac 
P limut. Theopbrajl. quorum multa tranfiripftjfe videtur Pli¬ 
nius. 
Gener* Frumenti ipfius , inquit, totidem (duo vt fru- 
? r . , 7 ' t gum) prima fune genera, per tempora fatus diui- 
A 'ejUn^ berna , qux circa Vergiliarum occafum [ No- 
ucmbrcrn ] lata,terra per Hyemem nutriuntur , 
vt Triticum, Far, Hordeum. Aeffaia qux Aefta- 
tef Maio] ance Vergiliarum exortum (eruntur,vt 
Milium, Italixduntaxat ritu. Alioqutnin Grxcia 
& Alia omnia Vergiliarum occafuferuntur.Qux- 
dam autem vtroque tempore in Italia.Ex his quae¬ 
dam «Sc tertio. Veris fcilicet. Aliqui Frrn*,Mifmm 
<kc. appellant. Sementtua , autem Triticum &c. Et 
'SAneWiuu in Tritici genere pars aliqua pabuli eft quadru- 
D*l. pedum causa fati, vt Farrago. Sementiua autem 
interpretatur Dalechamp.qux primo &potiflimo 
fementis tempore, nempe circa Vergiliarum oc- 
calum ,quod *, •rov [ (ementem ] vt aitTheophr. 
Triticum an tonomaftice Grxcia vocauit, terre mandantur. 
Italicum. Tritici,(pergit Plinius) generaplura, quxfece¬ 
re Gentes. Italico nullum equidem comparaue- 
Pxaoticum r j m candore ac pondere,quo maxime difeernitur: 
Africum montanis modb comparetur Italix agris externu, 
Thrucium. in quo principatum tenuit Bcxotia, deinde Sici- 
Syrium, lia, mos Africa.Teftium pondus cracThracio Sy- 
rioque,[deinde &] deinde Aegyptio, athleta¬ 
rum cum decreto, quorum capacitas iumentis fi- 
milis, quem diximus ordinem fecerat. Grxcia & 
licet, Ponticum eft: ponderofius ex 
lantarvm; 
Ponticum laudauk, quod in Italiam flon p.erue- 
nit. Ex omni eadem genere grani prxtulit[Can- ^ 
chrydiam,Stlengyn , & Alexandreum Thcodra- 
contion, & Iftelepant, & SelinufiumGH.] Dra- 
conriam, Strangiarn & Selenufium, argumento 
crafliflimi calami: ita pingui (olo hxc genera aftl- 
gnabat. Leuifltmum & maxime inane,feu tenuit 
fimi calami in humidis feri rubebat, quoniam 
multo egeret alimento. Hx fuere fententix Ale¬ 
xandro Magno regnante, cum clariflima fuic * 
Grxcia ,atque in toto terrarum Orbe potentiffi- 
ma,ita tamen vt ante mortem eius annis (cr8 ( 
145. Sophocles Poeta in fabula Triptolemo fru- J< l 
mentum Italicum ante cundtalaudauexic, ad ver¬ 
bum tranllata fententia. 
It fortunatam Italiam frumento [carere]c anere 
candido. 
Qux laus peculiaris hodieque Italico eft. Quo 
magis admiror, pofteros Grxcorum nullam men¬ 
tionem huius feciffe frumenti. Nunccx his gene¬ 
ribus qux Romam inuchuntur , leuiftiraum eft 
Gallicum , atque e Cherfone(oadue<ftum : quip- 
non excedunt in modium vicenas libras [fili- lei 
pe 
qux granum lpfum pondero Turn. ] fiquisgranu rj . 
ipfum ponderet. Adiicit Sardum fclibras,Alexan- n/ 
drinum & trientes: hoc & Siculi pondus. Bcrpti- ra- 
cum totam libram addit. Africam & dodrantes.^; 
In tranfpadana Italia fcio vicenas quinas libras 
fari is modios pendere : circa Clufium 2 c ( Senas 
Dal.) fenas. Lex certa naturx , vt in quocunque 
genere pani militari tertia portio ad grani pon- 1 
dus acccdatfficut optimum frumentum effc,quod i 
in fuba&ucongium aqux capiat. Quibufdamge¬ 
neribus per fe pondus , ficut Balearico : [ quod 
modio Vct.] modo tritici panispondo xxx (xxxv 
Dal.) reddit. Quibufdam in binis miftis, vt Cy¬ 
prio & Alexandrino ,xx. propHibras non exce¬ 
dentibus. Cypriumfufeum eft,panemque oigr» 
facit:itaquemifcetur Alexandrinum candidum, 
redduntque xxv. pondo. Thebaicum libras adii- 
cit.Mari na aqua fu bigi, quod plcrique maritimis 
in locis faciunt occauone lucrandi fal is, inutilifli- 
mum. Non alia de caufa opportuniora mor¬ 
bis corpora exiftunt. Gallix Hifpanixfrumen- 
to in potum refoluto, quibus diximus generibus, 
fpumaita concreta pro fermento vtuntur. Qua 
decaufaleuiorillis,quamcxtcris,p-inis eft. Dif- n 
ferentia eft & calami. Craflior quippe melioris 
eft generis. Plurimis tunicis Thracium triticum 
veftitur,ob nimia frigora illi plagx exquifitum. 
Eadem caufa & trimeftria [ & trimeftre Dal. ] in- 
uenit, detinentibus terras niuibus, quod tertio 
fere a (atu menfe &in reliquo orbe metitur. To¬ 
tis hoc Alpibus notum, & hyemalibus prouinciis 
nullum hoc frumento Ixtius. Vnicalamum prx- 
tcrea, ncc vfquam capax : feritiirquc non nili te¬ 
nui terra. Eft & bimeftre circa Thracium finum 
quod quadragefimo die , quim fatum eft, matu 
refeit: mirumque, nulli frumento plus elle pon¬ 
deris, &c furfuribus carere. Vtitnr eo & Sicilia Sc 
Achaia,montolis (montuofisCH.) vtraquepar- i, 
tihus Eubcex quoque arca Caryftum. In tantum lu 
fallitur Columella,qui ne trimeftris quidem pro- 
priumgenuscxiftimauerit elle,cum fit antiquifli- 
mum. Grxci trimenon vocant. Tradunt inBa- 
£tris grana tantx magnitudinis fieri , vt fingula 
fpicas noftras xquent. 
Quod vero dixit Plinius: Eft & bimeftre &c. 
Theophraftus aliter habet. Scribit enim eifeTri- pl ‘ 
cici genus trimeftre celerius maturefccns, vtin 
Euboea quod intra quadraginta dies perficitur. 
ElTe & triraeftria, qux ex Sicilia in Achaiam tran- 
fipprtantuf; 
r* 
