LIBER XVIII- 
portantur. Eli &eiufmodi in Euboea, maxime in 
Caryfto. Prxtcrea aTheophr. diffidet, cum ait, 
Tradunt in Badtris grana tanta magnitudine fieri, 
vtfingula fpicas noftras xquent, cum Theophr. 
feribat, In Afia trans Badfcra adeo grandegigni 
frumentum, vt nucleo Ohux par fit magnitu¬ 
dine. 
Nunc, eodem Plinio autore, frumenti genera, 
non eadein vbique ( vt diximus ) neque vbi ca- 
demfilnt, iifdem nominibus. Vulgatiffima Far 
( Triticum mutica fpica fecundum peritiores) 
quod adoreum Veteres appellauere. Siligo,Triti- 
t cum. Hxc plurimis terris communia. Arinca 
Galliarum propria, copiofa & Italix eft. Aegypto 
autem acSyrix, Cilicixque &c Afix ,ac Grxciepe- 
ouliaresZea, 01 yra,Tiphe , Aegyptus Similagi¬ 
nem conficite tritico luo , nequaquam Italica 
parem. Qui Zea vtuntur ,non habentF/ir. Ex 
omni genere durilTimum Far , &: contrahycmes 
firmiflimura. Patixurfrigidiflimns locos , & mi- 
nusfuba&os velxftuofos*fiticntefquc. Primus 
antiquis Latio cibus , magno argumento in ado- 
rex donis, ficuti diximus. Pulte autem, non pa 
ne, vixilte longo tempore Romanos manife- 
ftum , quoniam inde &: pulmentaria hodi<£que 
nh dicuntur. Et Ennius aniiquiffimils vates oblidio- 
nis famem exprimens, otfam eripuiife ploranti¬ 
bus liberis pAtrcs commemorat. Et hodie Iaera 
prilca atque natalium pulte fitilla ('pulte fr.tilla 
M.firtilla ck.) conficiuntur : vidccurque tam 
10 - puls ignota Grxcix fuillc, qui a Italix polenta. 
u ' Tritici femine auidius nullum eft, necquodplus 
alimenti trahat, Sihgioem proprie dixerim Tri- 
.ticidelicias : candor clt , «S: line virtuteline 
pondere,conveniens humidis tractibus, quales 
Italix funt & Gallixcomatx. Sed& trans Alpes 
in Allobrogum tantum Memnoriimque agro 
pertinax, iu exteris ibi partibus biennio in triti¬ 
cum tranfit. Remedium vt grauifliraa quxque 
grana cius ferantur. 
rc Diofcorides duo duntaxat Tritici genera pro- 
>0 ponit : alterum recens, perfede maturum,deco¬ 
lore luteo :a!tcrum id clt Trimeftre, 
quod ab aiiquibus <rtndv:ov appellari dixit: hac vo¬ 
ce etiam Tnmeilrc fignificante. Tunc enim figni- 
ficat Iv t &> c ft tu em , id clt, hoc ipfo anno , quod 
Dores croVsr dicunt, vnde <nnsJ'uQ- eft , vt 
exponit Galenus, o c-k-tb cyesuxcf©- t'?»r,75cJV ss iv, 
0 vp-niaflanctfyHy&i hoc clt Triticum huius prx- 
fentis anni, nempe vere fatum. 
Prima dcvtililTima, inquit Columella,funt ho- 
. minibus frumenta Triticum ,&femen adoreum- 
Tritici genera complura, ait Columella,cognoui- 
mus. Veiftm ex his maximis ferendum elt,qliod 
Robus dicitur,quoniam &pondere,& nitore pr?- 
ftet. Secunda conditio eft habenda filiginis,cuius 
fpecies in pane prxeipua pondere deficitur. Tcr- 
' e tiumeri ttnmejlre , cuius vfils agricolis gratiffi- 
mus. Nam vbi propter aquas almmvc caufam 
matura fatio eft omilta , prxhdiurn afe hoc peti¬ 
tur. Id genus eft filiginis. Reliqux tritici fpc- 
cies,nifi fi quos multiplex varietas frugum, 3 c ina¬ 
nis delectat gloria, fuperuacux funn Adorij au¬ 
tem plerunque vidimus in vfu genera quatuor, 
Far, quod appcllatut C lufmum candoris nitidi. 
Far, quod vocatur Venuculam rutilum,atque alte¬ 
rum candidum, fed vtrunque maioiris ponderis, 
qiuim clufin^m. Semen trimeftre, quod dicitur 
Halicttjirum ,idque pondere, <Sc bonitate eftprx- 
cipuum. 
Spica, autore Varrone, qux mutica non eft, in 
m, tritico & or.deo tria habet continentia*. Granum > 
Tom, II. 
glumam, Ariflam, &etiain pnmuus fpica cdm ori- ci»mr, 
cur Vaginam. Granum dictum , quod eft intimurti st>iflA.V*- 
folidum. Gluma , qui eft folliculus eius. Arijla , qu£ 
vt acus tenuis longa eminet e gluma. Proinde vt 
grani theca fitgluma , Sc apex arifta. Arifta & 
Granum omnibus fere notum, gluma paucis. I- 
taque id apud Ennium folum Icriptum fcio efle 
:n Euemeri libris verfis , videtur vocabulum e- 
ymon habere£ glubendo, qubd eo folliculo de¬ 
glubitur granum. Itaque eodem vocabulo ap¬ 
pellant fici eius, quam edimus, folliculum. Ari¬ 
da dicta, qubd arefeit prima ; granum & gecendo, 
d enim feritur, vti fpica gerat frumentum, non 
vt glumam, aut ariilaui gerat, vt Vitis feritur/non 
vt pampinum ferat.fed vuam. Spica autqm quam 
rultici , vt acceperunt antiquitus, vocaiitfpecam, spec*, 
& a fpe videtur nominata. Eam enimqubdfpe- 
rancfore ferunt. Spica mutica dicitur , qux non s T ,ca *** 
habet aridam. Anftx enim quafi cornua funt ttc *' 
(picarum qux primitus cum oriuntur, neque pla¬ 
ne apparenc, in qua lublatcnc herba , ea vocatur 
vagina, vci qua latet conditus gladius. Illud au- v*£i» a . 
rem fumma m fpica lam matirra , qubd clt minus Gladius. 
qu&m granum, vocatur Frit, quod in infimafpi- Fr,f ' 
:a ad culmum ftramenti fumimim, item minus 
qu 5 m.granum eft, appellatur Vrruncum. v 
Hormolausparcim ex alus , parci tn ex fu a ob- " 
lertutione hxc habet. Tuticum <S.: laciuum &fil- 
ucftre, cultu annorum trium mitcfcit. Dcgcne- H ermol. 
rare Triticum in Hordeum , ex eode nque nafei Triticum 
pede vtrumque fabulolum exiftunarur A Theo- 
phrafto. Triticum multis integitur tunicis ei (“* e P ri - 
culmus alcior quam Hordeo : ipica quoque re¬ 
motior ^ folio , palea fuauior, mollior, fiiccofior: 
(picx vero mconditx explanacxque. Culmus 
[picam fliltinec, que bc [picus & /picum k Cicerone spicus & 
dicitur in Arato : fpica, granum & Arifta, qux Jpicum. 
vti acus eminet & folliculo liue gluma. Sujnt por¬ 
ro Ariitx parces in fpica primx, qux a Grxcis an- Ar, P*?* T ' 
tberices dicuntur , & atheres. Stipula funt folia 
culmum ambientia : eft autem culmus, idem quod 
tk calamus. Quod minus eft, quam granum, vo- Culmus fi-* 
catur Frit : quod verb ad culmi cacumina in firma ue 
fpicageritur, minus ftem qukm granum, Vrruncus 77,w '* 
appellatur. In Tritico marcefcente gurguliones 
gigni, vt etiam Cantharidem conltat. Tritici 
multadiferimina -.Sitanion vocatur jgenus id Si- mor i: 
liginis cnmeftrc, frumentago diufum Theodoro, ' 
differens cra/Iicudinc ftirculorum. In nomine 
funt Ajfyrium, Aegyprinm, Ponticum Jbracium, Sicu¬ 
lum , Africum qubd facile abfoluitur Folliculo; 
Thracium verb multas habet tunicas. Habetur 
& cachrys, fiue canchrys , culmo craflo , quod, ct- citchrjsi 
iam Africo tribuitur. Ponticum leUiffimum,S.cu¬ 
lum ponderofum,pohdcrofiusBceotium. Ponti¬ 
cum & Aegyptium fine Lolio nafcuntnr, item Si¬ 
culum, prxeipue Agrigentinum. CumSrculw 
melampyron nafei perhibent alii, fed innocuum 
neque Lolii modo graue , caputve tentans. ’ No¬ 
minatur & Alexandrinum , oblongo fcinine, 
quod fortalTe idem cum Aegyptio , Calymho. 
Dracontias&Selenufium , $c Stlengias erado 
cunifta calamo. Iam aliud trimeftre , aliud Hime- 
ftre. Sitanium idem e Ile video cum trimeftri, fa- 
tiuum Dorice vocatiim , & Ac:ie8 titinon , quafi $~ tltntur , 
purum. In truculento Plauti Etanio pro oetanio ,dem C K>n 
legitur mendose. Euboicum intra diem quadra- tnmeftic. 
gclimumil fatu metitur , firmitate ac pondere M**ii*r- 
prxcipUum,non vttfimeftri leuitas,ob id cibario rer ' 
panivtile : nani & furfuris parum habet, inuen- 
I curarum. Bimeftria in Achaiam e Sicilia priitidm 
I venere, parum fescunda, fed cibo facilia 2 c iit Bimejire 
L1 i : 
