LIBER XVIII- 
videtur,cdm fcribit : Tiifcic® hordeoque plerique 
vinitant. Apud A^yptios autem his in viduvti 
Jfimtmnn dedecus putatur. Vtuntur autemOly- 
ris,quas alii Zeias cum z nominant. 
Zeam Germanis notam efte , & quidem fimpli- 
cem , uavUoy.oor , tiiiefel appellari, cftWwverd 
/peltam vocari, tcftatur Cornarius. Z:gitur, 
\m- % Grxcorum,Latinorum Zea,quibufdam an- 
• ■ notante C.Bauhino,idem cum Olyra eft: led ho- 
* rum fententiam haud dum probandam cenfe- 
'* *■ mus,: ficuti neque Tragi qui FarClufinumColu- 
. mella: credidit.Lobelio in Aduerf.videtur Typha. 
cerealis. Aft ab aliis melius Frumenti peculians 
fpecies,qux Latinorum femen eft, ftatuitur. Se- - 
men autem Latini a fubftantiafrugis appellarunt. 
Eius hodie differentia: plures habentur. Zeam , 
ia Speltam vulgo vocari feribit Dodonxus: Germa¬ 
nis ©pcltj, nonnullis vero Cmdrcl, & (Fmcficl- 
fom, Belg. 0 pcltc. GzU.Efpeautre : Italorum 
plerifque PbM/ioru.Hetrufcis Biada. Infubribus 
Alga, quali Alica.Hebrxis,K«»f 7 /vt. 
DE CHONDRO ETHALICASIVE 
ALICA. 
Cap. III. 
C Hondrus & ex faditiarum rerum nu¬ 
mero funt, tefte Cornario &Dodonxo. Fit 
autem vtraque ex Zea, Se Chondrus quidem cx . 
Zea DicoccojDiofcorideauthore. Theophraftus i 
Sc ex Hordeo fylueftri bonum fieri Chondrum 
tradit. 
Galenus Chondrum ex Tritici genere efte ait, 
quod nihil aliud lonat, quam cx Triticeo genere 
ipfumconfici, non quodTritici aut alterius fru¬ 
menti aliquod genus iit, veluti nonnulli perpe¬ 
ram fibi perfuaferunt. Non enim frumenti ali¬ 
quod genus , fed res plane , vti diximus , fadi- 
Galeni & aliorum Grxcoriim Medicorum in- 
on terpretes^W^, Latine Halicam liue Alicam in¬ 
terpretantur, Chondrum omnino idem cum Ha¬ 
lica elfe putantes, qua in re, non parum a veri¬ 
tate rece lierunt. Chondrus liquidem & Halica 
differunt, veluti abunde vnus pro multis, Paulus 
u Aigineta non vnooftanditloco : aut videlicet de 
vtrifquefeorfim agens, &fuas cuique vires acfa- 
do cultatcstribuens,vtlib.i.cap.7S.autvnam alterius 
• loco fubftituens, veluti cap.19.39.Sc tfi.lib.3. Dif¬ 
ferunt autem haecinterfe, non quidem toto ge¬ 
nere , fed quodammodo , veluti genus & fpecies, 
aut potius vt vnius generis dux fpecies.Non Ha¬ 
lica fiue Alica, Latinis ac Plinio generalius eft no¬ 
men, Grxcorum curn^oVef^tum ipfis pecu¬ 
liariter nominatam, fub fe continens. Eft enim 
Vna Halica ex Zea, qux femen appellatur, pro¬ 
pria quidem ac genuina, qux a Plinio hb.22. res 
Romana elfe fertur , Magni Pompeii tempore 
nondum in vfu. Hxc a Paulo Aegineta Grxce 
et dicitur , »P fo praeparationis modo 
differt ,non enim gypfo & arena veluti hic re¬ 
purgatur , fed creta candorem perfeftionemque 
(uam affequitur. Eft vero & altera Halica,ex Zea 
in Africa degenerante, cognomento adulterina, 
j GrxcorumChondro fimillima; gypfo fiquidem 
j & arena, veluti Chondrus perficitur: licet tamen 
t Halica quidem ex degenerante , Chondrus vero 
I ex Dicocco Zea,fiat. Nam praeparandi ratio apud 
Vtrafque nationes confundis , eandem efte rem 
prorfus oftendit, quemadmodum & eft difiimilis 
Tom. II; 
'411 
res ditierfas. Non enim tam fpecies frumentis 
qu^m preparandi conficicndique ritus ac modus 
confiiderandus. Frumenti enim aliqua diuerfitas, 
fpeciem rei faditix non videtur mutare, modb ia 
prxparandi ratione nihil varietur. Siquidem ex 
Zea & Hordeo Far: ex Zea & Hordeo fylueftri 
Chondrus: ex Hordeo Se Tritico ptifana confici 
pofTunt. 
Qua autem ratione Chondrus conficiatur ac 
prxparetur, in libris de Agricultura , fiue ‘ffiyta- praparatU 
iwmavy Conftantino Imp.dicatis aCaflio Dio: y- 
fio Vticenfi, docetur his verbisZea tunditur & 
in feruentem aquam inficitur, ac premitur, dein- 
de gypfum album tufum cribratum, Sc arenx al- 
bimmx ac fubtilifiimx ad gypfum pars quatta TempuaJ 
paulatim admifeetur, donec Zea probe repur¬ 
getur. Prxparetur autem in canicularibusdiebus: 
na acefcat.Poftquam vero rurfus totus perpurga¬ 
tus fuerit,per cribrum denfius excutiatur. 
Optimus eft Chondrus, qui primfim excufttis Delecturi 
eft -. fecundum locum habet,qui fuccedit-.deterior 
autem tertius eft. 
Halicarum veVb'praeparationem Plinius lib.iS. ^*£j£** 
cap.n. tradit. Halica fit, inquit, ex Zea, quam fe¬ 
men appellauimus -.tunditurgranum cius in pila 
lignea, nam lapidis duritia conteritur. Nobilius, 
vt notum tft, pilo vinitorum poenali opera, pri¬ 
mori ineft pyxis ferrea, excultis ind_- tunicis, ite¬ 
rum fifdem armamentis nildata conceditur me¬ 
dulla, ita fiunt Halicx tria genera,mimniuai, ac 
fecundariumjgrandiflimum vero aphxrema[*?al- 
Wtxa] appellantrnondiim habent candorem fuum, 
quo prxcellunt, iam tamen Alexandrina: prxfc- 
runtur. Pofte^ mirumdiitu , admifeeturcrct-aj 
qux tranfit in corpus , coloremque tenerita¬ 
tem adfert. 
Deinde paulo infra: Halica adulterina fit rna- AI 
xime quidem ex Zea , qux in Africa degenerat. duUerMa s 
Pinfunt cum arena, &fic quoque difficulter con¬ 
terunt vtriculos , fitqlie dimidii modii menfura, 
pofteaquegypfi quarta pars infpergitur , atque 
vtcohxfit farinario cribro fubccrnlint. Qux in eo 
remanfit, exceptitia appellatur,&grandiftimaeft: 
rurfus qux tranfit,ardiore cernitur, & fecunda- 
ria vocatur : item cribraria, qiix. fimili modo in 
tertio remanfit, cribro angnftiffimo , & arenas 
tantum tranfmittente. Alia ratio vbique adulte¬ 
randi. Ex Tritico candidiflima atque grandiffima 
eligunt grana, &femicodain ollis, poftea arefa¬ 
ciunt Sole ad initium , rurfufque leniter alperfa 
molis frangunt. Ex Zea pulchrius qu&mex Triti¬ 
co fit granum, quamuisid Alicx vitium fit, can¬ 
dorem autem ei pro creta, ladtis incodi mixtura ai, cares 
confert. Cxterumdeipfius vtilitatelib.22.cap.25. 
ita ait. Alica res Romana eft, &: non pridem ex¬ 
cogitata , alioqui non ptifanx potilis laudes fer fi 
pfilfentGrxci.Nondum arbitror Pompei Magni Alica 
xtatein vfufuifte , & ideo vix quicquam de ea 
feriptumab Afclepiadis fchola. Efte quidem exi- 
mi e vtilem nemo dubitat,fiue eluta detur ex aqua 
mulfa, fiue in forbitionesdecoda,fiue in pultem. 
Et paulo poli. Ptifanx qux ex hordeo fit, laudes v- 
no volumine condidit Hippocrates, qux nunc o- 
mnes in Alicam tranfeunt. Nec di Tonant ab his 
qux Galen.i.de aliment.prodit. Ex genere Tritici 
inquit, eft Alica , qux multum alit, & vifeofurri 
fuccum habet,fiue in aquafola coda, accipitur ex 
vino mulfo , aut vino dulci,aut etiam adftringen- 
te: proprium eft enim vnumquodque vfus tem¬ 
pus: fiue cum oleo & fale condita. Inficitur etiam 
aliquando acetum ad ipfam, & dicunt Medici ita 
|prxparatam,chondroptifanx fadam efte conditu- 
" Mm 
