45* 
LIBER XVilL 
ORYZA 
Cap. XLVIIL 
Ryza que 
foiet ia 
varias Europa: 
partes diftraui 
ex Italia , icd 
dcgl ubita, gra- 
-na habet mi¬ 
nora Hordei 
granis deglubi¬ 
tis , liiblonga, 
1 atiulciila 5 al¬ 
ba, lucida, du¬ 
ra , quJE denti¬ 
bus facile atte¬ 
runtur, ftrido- 
lemquc quen- 
dam reddunt, 
dum m a dican¬ 
tur,faporc gra¬ 
to : macerata 
millium elon¬ 
gantur, &vc- 
luti crifpantur. Inter Oryzam,qua.* adfcmir/unr 
qiuedam grana cute flaufcfccnte teda,pulchre ca> 
naliculata. 
de. Matth. lic dclcribit herbam : Oryza folium 
1 t- profert arilndinacciim,carnofum,'porraceo haud 
ablimilc; culmum cubitalem & depe maiorem, 
E’ trcniallatum, Tritico craOiorcm, firmioremque, 
m cuius faftigio iuba oritur, line fpica in ramu¬ 
los diuifa, in quibus femen vtrinque impari ex¬ 
ortu prouenit, cortice fubflauo, tectum , afpero, 
Veluti ftriato, oui figura , quod gluma exculta 
candidum eft. 
. de- Lobel.in Adu. dcfcViptioniMatthioli conrra- 
liatuu i In arilt.i,inquit,fiexuofa, fed rigidulafpi- 
' Ul catini alterno iicu infunt grana, fubflauo follicu¬ 
lo , acutis feu argniolisiaiis in longicudine do¬ 
nata : quo cum libi luperne hxrcntibus aridis 
mordacibus, exuta grana, candida, pellucid i,du¬ 
ra & mulco pultibus gratiora , atque candidiora 
quouispnedantiflimo Tritico liligineo. Culmi 
hordeacei fefquiaibirales Cs: cubitales,radix Tri¬ 
tici : at folia potius Milij aut Hordei quam Por¬ 
ri ( ni multum labat memoria) vila. 
I. Hermol.qui tedatur Oryzam Hordeum Gala- 
j ticum quofdam vocare, quia grane fit atque can- 
!- didam, mifcct qua: Theophraltus fcriplit de Ori- 
f za cum Strabonis verbis. 
ge- Oryzam frumenti genus vulgus Gallicum dc- 
lt0 tradia priore litera Ri^n appellare refert Rucl- 
lius, qui duo reperiri genera tradit, vnum grano 
'■ candido, quo plurimum g allia vcfcitur , decodo 
cineribus calidis, non mfiperundto pingui iimv : 
Alterum ^rano rubente, quod Plinius cubitali | 
demondrac alticudine,6cc. 1 
Marcellus quoniam Oryzam notam omnibus 
dixit, ideo carci delcribere inutile & inanis ia- 
**' dantia: fore duxit. Hos Oryzam i pii Marcello in 
menfam illatam per patinariam fuppellcdilcm, 
; quam in agro nafcentem vuido notam potius . 
fuifle dixerimus, non enim, vc tradit ipie,inutile j 
fuilfet illam dclcriptam ab eodem-, Cum non" ita ■ 
paflim cius notitia in exteras regiones, dc procul \ 
ab Italia diflundas dimanant, iifque innotue- i 
t ic , vt falso eam omnibus notam elfc iple-.net 1 
pcrfuafumflbi habuit, quare ipli planta ex folo 1 
' Tom. II. 
natali vliginofo petita fuilletdcfcribcnda,citnn a* 
lij flnt qui duo vel tria Oryza: genera ftaruant, a- 
lij vero Hordeum cognomento Galaticum elfe 
velint. 
Eandem olim Matthiol. verebatur cenfuram, 
quam Marcellus , cum dixit adeo omnibus in 
cibis familiarem cllc & frequentem , vt nulla 
prorfos explanatione in ca deferibenda lit opus. 
Sed eam mane ceu ignotam plantam dclcribere 
non potuit, quod fatis apparet ex priornrfi conv- 
ment. icone, quam in poft.comm.mutauit: prx- 
tcrea ipfcmet imperfecte eo modo quo diximus, 
plantam dcfcriplit, qiufiprouenientem non ob- 
feruarit. ^ Euehah, 
Erconea eft opinio Eudurij Roefl. Oryzam, error. 
Far candidum ftituentis. Sed eorum lenten- 
tiam minime probandam ducimus ,* qui Typheti 
Plinij ciie dicunt. Ali) Olyram & Oryzam ean¬ 
dem elfe crcdiderunt,led falso quoque. 
Inepte bhmfelflus Oryza: deferiptionem pro Brurfetf. 
fua venditatjCiim lit Piinij, quem allegare debe- tneprtt. 
bat-. 
Cum Oryza noftras cx India in alias terras ( 
transferatur, ik multis Europa locis leratur, co- rist u Mm . 
tendit CoiM. in Dioic. necelfe fequi aliam quo¬ 
que Oryza: Ipeciem ihueniri, quis etiam in Eu¬ 
ropa lpontc naleatur, quod fc. Dioic. flmphci- 
tcr paluftribus locis Onzam nafei dixerit , nec 
adicccricperegrinis alicuius nomen. Nos contra 
argumentum Cordi nullum cxiftimamus,nec nc- 
ceiEarium. Dc cius Oryza fpontanca feribimus 
fub titulo Graminis manna: & Dente canis. ^ 
Ryft. in Dioic. Oryza: figmentum ponit,nun- 
quam a fe vilee. obd. 
Dod. Lac. deferiptionem Plinianam alEumit 
radice gemmea: rorunditatis , qualis tamen noti 
apparet in icone Dodonaei, nec aliorum. 
De Oriza Plinij hxc Lob. in Adu. Vt Semen 
ex India primum fuit allatum, lic &c indidem no¬ 
men afeitum videtur : M&tthiolus icquutus vide¬ 
tur eos, qui ex Plinio Orizam hodie ignotam , 
radice Gemmes rorunditatis, flore purpureo,fo- 
liiscarnofis porri limilibus, & latioribus , alti¬ 
tudine cubitali, cum noftrati vulgata Oriza in- 
Icite confuderunt. H.ec ille, quem optaflemus 
defcripfiflc femina illa munere accepta. Si duo 
Oriza: extant genera, Plinium ea non diftinxifle 
clarum fit ex cius verbis, mentionem non facien¬ 
tibus duorum generum. Rtolani 
Orizam fuo corcice Ipoliatam ad nos deferri tnepna. 
putat Riolanus, quod in eius cortice venenatum 
quid fit. Seri procul ab vrbibus quod eius flos 
male olear. Eam calidam efle & ficcam, medio¬ 
crem habere vim adftringendi, idcoque in clyfte- 
ribus dyfcntericorum parum torrefactam a Me¬ 
dicis vlurpari ; cratium fuccum gignere , vcnaE 
que obftruentcm li quis frequenter vtatur: ex ea 
cumladecoda, jejunij tempore,parari Oryza¬ 
rum. Sed miiari lubit vndenam Riolanus ha¬ 
beat , ouod de cortice Oryza: venenatoferiptum 
reliquit , fi Strabonis locum a nobis addu&utn 
confuluilEet, longe aliter fcnlillet : prxeerea mi¬ 
ros nos tende, cur ob florem eius male olentem 
procul ab vrbibus ierendam cam judicaucrit, li 
namque Theophr.Di«*lcoridem tk. Strabonem a- 
diuilfet, fuifle tvc ijs in locis vbi colitur, melio¬ 
rem longe verioremque ci reicaufam. lubellede- 
prehendiflet, neque enim hadtenus apud vllum 
Veterum Recetiorumquc lcgille nos meminimus 
quicquam vel de ccjjke venenato, vel etiam de 
flore olido. Matth. 
Guiland. in rh«one ridet prarclaram illam O- jichtia. 
PP 3 
