LIBER XVIir 
49 * 
bcndu n: «jiufiquim profeffas efficaciill num elle 
aduc.ffuscalculolos, cos foaer. Foe niais quidem 
aborrus facere no:i dubitat. Mirunquc eradit, 
Barbiros fuffitu n haias herbe excipte.iccs ore 
lienes coafu nere:& 110:1 egredi do nibis, nili ab 
hoc fuffitu. Vegetiores enim tirmiorefque (ic et¬ 
iam fieri. Intertriginum &: .ilara.n vitiis, perfri- 
1 (ftionibus cu n oleo illitam non dubie mederi. 
Cypcros Iuncas eft, qualiter diximus,angulofus, 
iuxta terram candidas, cacumine niger ,pinguif- 
r- que. Folia imi porraceis exiliora, in cacumine 
minuta, inter qaje eft femen. Radix Oliuje ni- 
gus fi nilis,qaim, cum oblong i eft,Cyperida vo¬ 
cant, migii 111 medicini vfus. Laus Cypero pri- 
f. ma A n noniaco , fecunda Rhodio, tertia Tnra- 
cio, nouiffimi Aigyptia,quod <Sc confundit intcl- 
lcdtum,quoniam Sc Cypcros ibi nalcicur.Sed Cy¬ 
pcros durifli na,vixque Ipirans. Caeceris odor Sc 
ipfis Nardum imitans. Eti&pcrfc Indica herba, 
In ~ qus Cyperis vocatur , Zingiberis effigie: com¬ 
manducata Croci vim reddit.Idem lib.17. cap.ij. 
de germinatione arborum dicit, ocylH nam om- 
nium Cyperum Sc Pfeudo-cyperum inter frutices 
cire,cumque protinus florere,femenque proferre. 
Et hi funt loci, quibus de Cypero egiffe confiat, 
& cum eo Gladiolum confudiffc. 
Et hree forte occafio eft, quod vagum Sc com¬ 
mune multis nomen fit Gladiolus. Nonnulli (in¬ 
quit Hermol. ) diftiinfiionis gratia Cyperon pro 
-lunco triangulari, fiue quadrato nominant. Non 
defunt qui Pfcudo-Cypcrum vocent Gladiolum, 
de quo Plinius inter ocyflimasplantas. Quidra- 
tus autem Sc angukris ad dificrentiam rotundi 
Iunci IqucmSchaenon Grarci vocant, cognomi¬ 
natus incelligitur. Pcnultimam Cyperi quatido- 
ri- que diphthongo longam,quandoque vocali bre- 
uem Graeci fcnbunt.Dicitur haec Sc neutro gene¬ 
re Cypctum a Paulo. Habetur Sc Cypcrus Indi¬ 
ca , quam Plinius Cypcrin appellat, ctiamfi qui- 
^ bufdam exemplaribus Cypera legatur. Nonpof- 
*" fum non mirari quamobrem Laur. Valla Cype¬ 
rum in Herodoto Siler conuerterit. 
Cyperum Gallis officina: nominant: aft rura, 
referente Ruellio Soucbcti nomine norunt, quod 
Iunio menfe radicitus eruunt, digeruntque ftipi- 
tes in manuales fafciculos, quos prius infolatos 
aceti imbre confpcrgunt, iiccatolquc fruftatim 
^ tunduntjVt odoris gratia veftes inrerpofitis com- 
mendent. Sunr qui ccnfeant Cyperum hunc,que 
n Gladiolum in Theophrafto Theodorus vertit k 
><- Diofcoridis Cypero dididere. Verum nufquam k 
priori finitione polita fuperius inuenitur defei- 
fccre, imo Diofcoridis placita firmare. Siquidem 
cius radix magna in^qualitate notatur,quod pars 
quardam cralfa carnosaque, quadam gracilis at¬ 
que lignofa fit. Nonne vides radicis tenuitatem 
hirculofam protinus in oliuaria tubercula verti- 
cillari ? Radices in altum duci, cuclli, morique 
contumaces quis non videt ? Quod fi reliqua qua: 
fparfim a Theophrafto traduntur , prolequi li- 
I beatjinuenies huic noftro Cypero fuffragari.Nam 
paluftrem elle idem affirmat author, caule enodi, 
Folio hanindinaceo, tam terrenis qiulm aquofis, 
vliginofifque prodeuntem : radice partim tenui, 
partimcarnola, ncruoiaque, qua: vnguentis ex¬ 
petatur, qus non de Xipnio,id eft,Gladiolo pof- 
lunt audiri, cum merito debeat vnguentis abdi¬ 
cari , vt pote virus olens, vnde Ipathula: fcetida: 
nomen ci dederunt officina: : namque fua odo- 
jis grauitate lautiorum vnguentorum gratiam 
^boleret. Vides ergo horum didla authorum in 
Tom. II. 
cus Cjfr 
TMl, 
Cyptrus 
GUdiolue\ 
nullus. 
Gttlang* 
eandem herbam referri. Plinius alter i iudici» 
fubfcripfit, fed fere fufpicor eum dotes Cyperi 
cam Gladiolo co lfudilfe, vagi nque iis Scco.n- Fiin.noi^ 
miu.Mi no n:\iclaturam impoftillfe. CunTheo- 
phraftas per « diphthongu.n Kufahj; fcripferic, 
cu.n ad nos venit, aliqui e, aliqui i , ex vm re- 
tinueru it, Graeci quandoque diphthongo, quan- 
dopie vocali breuem , penultimim feriptitant. 
Cypirum tamen T heophrafti, k Cypero Diofco- 
ridis nullo diffirimtue leparari docuimus. Gale¬ 
nus Paula, in fi npliciu n cenfu vnius tantum Gnl.^p 
meminerunt, non alioquin omilfuri, li aliqua di- Paul * ***“ 
uerficate fecerncrcncur. Nec Plinio ( qui in Gla¬ 
diolo Apollodorum, in Cypero Diofcoridem, a- 
liofque Graecos fequicur) Gladiolus a Cypero dif¬ 
fert odore. Qj.ire cii n mihi Graeci o nues alti- 
palcncur,lo.nge tutius fuerit vnumgenus face¬ 
re , nequedilcernere aut diftinguere inGladio- 
lu n, qui Cyperus dicatur, Sc Cyperum. De an¬ 
gulis Cyperi,graais inter Autorcs difeordia. Cel¬ 
las quadrangulum Iu icam vocauic , Plinius 
Triangularem , Diofcor. angulofu.n , qui litem 
videtur dircmilFe,&: vcriufque hi fi oriam confir- 
m iffc. Eft non longe dillimilis radix, q ua: voca¬ 
tur oHcinis recentioribufque Medicis Galanga, dicitur 
odore Cyperum quidantenus imitante : vnde multis cj - 
multi herbarun conie&ores Cyperum Babylo- 
n'ca;n cog 10minent: Et b&c Rite liti de Cypero ejl m m ' 
[enteriti*. 
Fuchfius depingic Sc deferibit Cyperum lon- V 
gum, ficuti Tragu s , qui dicit haec nomina xutc- 
por, KV 7 TM&S , Sc diucrfarum plantarum ap¬ 
pellationes quidem elle : Sc tamen indifferenter 
a plerifq ue cypero longo attribui, cui a Diofco- 
ride Afpalathum quoque Sc Eryiifceptrum co¬ 
gnominatur , licet & hae appellationes ad alias 
quoque pertineant plantas.Ha:c Tragus, qui quo 
modo dicat Afpalathum vocari cyperum non- r£l * 
dum video, id non dicir Diofcorides. Cordus 
Sed his omiflis videamus quid dicat Cordus, pl,n,t er - 
Plinius,ait, inter cyperum Sc cypiium differen¬ 
tiam facit,fed magno errore. Reuera enim nihil 
differunt : quare fiuc cyperum liue cypirum pro- 
nuncies,aut alicubi feriptum reperias , eadem Cjperut 
erit planta. Eft autem cypcrus luncus odora- ^•sudr.stiA 
tus , angulofus, trianfgulanfue , a quibufdam Willus - 
etiam quadratus appellatus , fed mal£ admo¬ 
dum, non enim quadrangularis illi eft, fed trian¬ 
gularis caulis. Eius autem dua: Ipecics : alter 
longas habet radices, is Graecis vocatur Cyperis, 
in pharmacopoliis vero cypcrus Romanus fiue 
longus: alter rotundas habet Sc fibi iniiiccm co¬ 
haerentes radiculas, quem pharmacopola: cype¬ 
rum rotundum appellant: Grltci autem limpli- 
citcr : Germani vtiiimquc vocant ivilbcrt (GaD 
£ 4 ». h. c. lilueftrem Galangam. Parcius affertur 
ad nos longus cypcrus. Hcec Cordw. Syluius Sc 
Matthiolus, ficut Sc alii, ajunt reperiri quadran- 
gulmn , quod Cordo contrarium eft. 
Matthiolus , qui Cyperum longum depili" 
git, haec notatu digna habet. Tamctfi vrium tan- 
Kum cyperi genus memoria: prodiderit Diof- c ^ er> ‘ iut ‘ 
coridcs, cuius radices inter fe coh^rentes oblon- frToitfc. 
gas referunt Oleas , aut omnino rotunda: lunt: 
vifitur tamen cyperus in pluribus Italis locis . . 
qui radicibus confiat longis. Et nafeitur hoc cy- eu „j, 
peri genus laudatiffimum prope Timaui fonres, 
circumftantibus paluftribus locis in lafpidis fi¬ 
nibus , Galanga: vocata: perfimile, non tactum 
facie, fed etiapi odore: commendaturetiammim 
T» } 
1 “ 
\S ' 
